Je suis Maarten Boudry

De universiteiten kunnen niet zwijgen over onmenselijke omstandigheden. Dat staat in een brief die de verzamelde rectoren naar de Belgische regering hebben gestuurd over de situatie in Gaza. Tegendraadse academici als Maarten Boudry vormen dan een doorn in het oog.

De universiteiten doen namelijk aan politiek. Zij kiezen een gemediatiseerd onderwerp zoals politici dat doen. Over wat even erg of nog erger is bewaren ze het stilzwijgen. Ze kiezen schaamteloos partij, zoals politici dat doen. Want na 7 oktober 2023 kwam er geen verklaring over de meer dan 1.200 dode Israëli op één dag. Over die onmenselijke omstandigheden konden de universiteiten wel zwijgen. Ze maken hun tekst publiek in de oude media. Zoals politici dat doen.

Het excuus dat de universiteiten niet kunnen zwijgen over onmenselijke omstandigheden wordt in dat historisch perspectief wel erg potsierlijk. Alsof er in de recente geschiedenis van de mensheid maar drie keer onmenselijke omstandigheden hebben plaatsgevonden. De trend niet te kunnen zwijgen, gaat gepaard met een cultuur van uitsluiting en verkettering waarbij de rector op de kansel wordt gezet.

Vermeersch en Kruithof

Dat mocht ook filosoof Maarten Boudry ondervinden toen een aantal ex-professoren in een gezamenlijke brief de Gentse rector Petra De Sutter tot actie opriep. Zoals de oude krokodillen in een partij dat plegen te doen aan de partijvoorzitter. Boudry moest op de vingers worden getikt omwille van zijn standpunten over het conflict in Gaza. Zionisten moeten een low profile houden. Anti-Zionisten schrijven daarentegen een gemeenschappelijke brief.

Terwijl Maarten Boudry als filosoof niets anders doet dan wat de grote filosofen van de Gentse universiteit hebben gedaan. Hij zwengelt het maatschappelijk debat aan, houdt het in leven. De filosoof is noodzakelijk controversieel. Wijlen Etienne Vermeersch was dat ook. Of het nu ging om de milieuproblematiek, de stervensbegeleiding of de islam, de mening van Vermeersch was uitgesproken en hij uitte ze ook. In zijn boek ‘De Ogen van de Panda’ pleitte de professor vanuit een ecologisch perspectief voor het terugdringen van de wereldbevolking. Zijn gebeden gaan naar alle waarschijnlijkheid voor het einde van deze eeuw verhoord worden .

Jaap Kruithof was meer de provocateur die mensen deed nadenken. Zelfs in zijn lessen provoceerde hij graag.  Eens zei hij tegen de dames studenten in de zaal: ‘U heeft allemaal schmink op. De lippen rood gemaakt. Gaat u op uw rug liggen voor de maatschappij misschien?’ Het zou hem in de huidige tijdsgeest niet in dank afgenomen zijn. Maar ook hij stond zoals Vermeersch op de barricades. ‘Ik ga er het ecologische geweten inschoppen.’ Kruithof was in zijn publieke optreden vaak ook zeer grappig. Waar Vermeersch eerder geestig was. Die kunst moet Boudry nog leren, hoewel hij al goed piano kan spelen.

Als wetenschap verkopen

Filosofen hebben niet de pretentie hun politieke ideeën als wetenschap te verkopen. Ze gedijen in een cultuur van debat waarin meerdere standpunten met elkaar botsen. Daar leven ze van en voor. De rectoren zitten niet in die positie. Ze zijn de emanatie van de wetenschap. Als zij samen politieke standpunten publiek maken, dan krijgen die standpunten een aura van wetenschappelijke correctheid. Daarom is die brief zo kwalijk. Het is een misleidende oproep die de Belgische Universiteitspartij onterecht verheft boven alle andere politieke partijen.

De universiteiten, die bij uitstek het maatschappelijk debat zouden moeten koesteren, knijpen dat debat dood met hun brief. Wie niet denkt wat de rectoren schrijven, die is niet wetenschappelijk bezig. Daarom is het zo goed dat Maarten Boudry in alle vrijheid en moedig, met kracht en wijsheid, het dogmatische denken in schoonheid kan overstijgen.

Je suis Maarten Boudry.