fbpx


Brussel, Politiek

De Poelaert-lift of de échte Beliris-schande



Aangeboden door deze bibliotheek


Dit plus-artikel wordt u aangeboden door deze bibliotheek die voor u een abonnement nam.

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



Schande, schande! 'Gatz wil nieuwe metrolijn betalen via fonds dat sociale woningen bouwt'. Het stond woensdag in vette letters op de frontpagina van De Standaard en het moet dus belangrijk nieuws zijn geweest (al was het vorige zaterdag al te lezen op pagina 8 van L’Echo, de zaken- en zusterkrant van De Tijd…). Waar gaat het over? Buiten begroting De bouw van een nieuwe, derde metrolijn, die Evere in het noorden met Vorst in het zuiden van het Brusselse stadsgewest…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Schande, schande! ‘Gatz wil nieuwe metrolijn betalen via fonds dat sociale woningen bouwt’. Het stond woensdag in vette letters op de frontpagina van De Standaard en het moet dus belangrijk nieuws zijn geweest (al was het vorige zaterdag al te lezen op pagina 8 van L’Echo, de zaken- en zusterkrant van De Tijd…).

Waar gaat het over?

Buiten begroting

De bouw van een nieuwe, derde metrolijn, die Evere in het noorden met Vorst in het zuiden van het Brusselse stadsgewest zal verbinden, kost een slordige 3 miljard euro. Om de werken te betalen, leent de Brusselse regering geld, enkele honderden miljoenen euro per jaar. Zo kan ze haar begroting opsmukken. Eilacie, ook leningen die buiten de begroting worden gehouden, zijn een schuld en moeten op een dag terugbetaald worden – met geld uit de begroting.

De Brusselse minister van Begroting en Financiën, Sven Gatz (Open Vld), stelt nu voor om – houd u vast! – het geld daarvoor te halen uit, we citeren De Standaard, ‘een fonds waarmee nu onder meer sociale woningen worden gerenoveerd’.

Wee degene die nog maar durft te spreken over financiële middelen voor sociale woningbouw! Vraag het maar aan de Vlaamse minister van Wonen, Matthias Diependaele (N-VA). Hoe is die niet gekapitteld voor zijn allesbehalve onzinnige voorstel om kredieten die de publieke sociale huisvestingsmaatschappijen niet zullen opvragen en die op het einde van dit jaar vervallen, te gebruiken voor sociale huisvesting op de private huurmarkt.

Dehaene

Dat ‘fonds waarmee nu onder meer sociale woningen worden gerenoveerd’ is het zogenaamde Beliris-fonds, een van de geldpotjes die de federale regering elk jaar aan Brussel uitdeelt (het volledige overzicht maakten we hier twee maanden geleden).

Het Brusselse stadsgewest is, zoals bekend, opgericht in 1989, negen jaar na het Vlaamse en het Waalse gewest, in het kader van de derde staatshervorming, het opus magnum van wijlen Jean-Luc Dehaene.

Van meet aan was duidelijk dat Brussel nooit op eigen financiële benen zou kunnen staan. Daarom voorziet de Bijzondere Financieringswet, een ander onderdeel van de derde staatshervorming, in een royale jaarlijkse solidariteitscheck voor het gewest (dit jaar 442 miljoen euro!). Maar dat is niet alles.

Staartvenijn

Bij het loodgieten van de Bijzondere Brusselwet van 12 januari 1989 schoof Dehaene daar een artikel 43 in, waarvan het venijn in de staart zit. We citeren: ‘Er wordt een samenwerkingscommissie opgericht die beraadslaagt, volgens de procedure van de consensus, over initiatieven die de Staat en het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest samen kunnen nemen tot uitbouw en bevordering van de internationale rol en de hoofdstedelijke functie van Brussel. De initiatieven vermeld in het eerste lid kunnen geheel of gedeeltelijk gefinancierd worden door de staatsbegroting.’

Dat staartvenijn is zich vier jaar later gaan roeren. Verwijzend naar artikel 43, sloten de federale regering-Dehaene en de Brusselse regering-Picqué op 15 september 1993 een samenwerkingsakkoord. Een wijsneus heeft er de naam Beliris voor bedacht: Bel verwijst naar de federale regering, iris naar het embleem van het Brusselse stadsgewest.

Meer dan 2 miljard

In het samenwerkingsakkoord zegde de federale regering voor de jaren 1993 en 1994 telkens 2 miljard frank (50 miljoen euro) toe voor initiatieven die, conform artikel 43, de internationale rol en de hoofdstedelijke functie van Brussel uitbouwen en bevorderen.

Sindsdien vult de federale regering door middel van bijakten – we zijn intussen aan de veertiende toe – jaar na jaar de Beliris-pot. Het bedrag van de jaarlijkse dotatie, 50 miljoen euro in 1993, is geleidelijk aangegroeid tot 125 miljoen euro (er zijn zelfs jaren van 150 miljoen geweest). Zodoende is via Beliris al voor meer dan 2 miljard euro federaal – en dus voor 65% Vlaams – belastinggeld naar Brussel gevloeid.

Onkelinx en Reynders

Aanvankelijk werd het geld uit de Beliris-pot correct gebruikt, dus om infrastructuurwerken te financieren waarvan met enige goede wil gezegd kan worden dat ze passen in de internationale rol en hoofdstedelijke functie van Brussel.

Na enige tijd is de Brusselse regering het geld oneigenlijk beginnen te gebruiken, om ‘dingen’ te betalen die niets te maken hebben met de hoofdstedelijke of internationale rol van Brussel. De afvaardiging van de federale regering in de samenwerkingscommissie heeft zich daar nooit tegen verzet. Waarom zou ze, aangezien Brusselse politieke kopstukken als Laurette Onkelinx en Didier Reynders die jarenlang in Beliris de plak zwaaiden op die manier hun electoraal jachtgebied konden bedienen.

Turkse baden

Jaren geleden al, in De Tijd van 18 november 2017, schreef Rik Van Cauwelaert volkomen pertinent: ‘Beliris is een van die ondergrondse kanalen waarlangs federaal geld naar Brussel wordt gedraineerd. Want dat men die internationale en hoofdstedelijk uitstraling bijzonder ruim interpreteert, blijkt uit de diverse projecten die met het federale geld – zo’n 130 miljoen per jaar – werden betaald.’

‘In het verleden werd met Beliris-geld het voetbalstadion van Crossing Schaarbeek opgekalefaterd. Het zwembad van Ganshoren werd verbouwd voor maar liefst 6,5 miljoen euro. In Sint-Gillis kregen de Turkse baden in het Victor Boin-zwembad een eveneens doortastende opfrisbeurt. En naast het Justitiepaleis werd de zogeheten Poelaert-lift geïnstalleerd. Kennelijk kreeg dit soort gemeentelijke projecten – u kunt ze allemaal terugvinden op de website van Beliris –  voorrang op het onderhoud van het netwerk van verkeerstunnels, waarvan er enkele de jongste jaren letterlijk op instorten stonden.’

Misbruik

Aan de lijst kan dus ook de renovatie worden toegevoegd van intussen meer dan 1600 sociale woningen, een initiatief dat zelfs met de beste wil ter wereld niet met de uitbouw en bevordering van de hoofdstedelijke en internationale functie van het Brusselse stadsgewest in verband kan worden gebracht. Dit is zonder meer oneigenlijk gebruik van federaal belastinggeld.

Minister Gatz wil daar terecht een einde aan maken en de Beliris-pot (weer) volledig gebruiken waarvoor het geld is bedoeld. Niet dat hij metrolijn 3 wil betalen ‘via een fonds waarmee nu sociale woningen’ – en nog altijd zwembaden! – ‘worden gerenoveerd’ is een schande, zoals De Standaard suggereert. De échte schande is dat van de meer dan 2 miljard euro die sinds 1993 via Beliris naar Brussel is gevloeid, een substantieel deel gebruikt is voor andere doeleinden dan wettelijk bepaald. En dus misbruikt is.

Mark Deweerdt

Mark Deweerdt (1952) was journalist bij De Standaard en De Financieel-Ekonomische Tijd/De Tijd, en schreef als kabinetsmedewerker toespraken en teksten voor Yves Leterme, Kris Peeters, Herman Van Rompuy en Geert Bourgeois.