fbpx


Binnenland, Politiek
Alle stemmetjes tellen

Naar een Vlaamse Vivaldicoalitie in 2024?




Veel Vlaams-nationalisten hopen dat N-VA en Vlaams Belang in 2024 samen een Vlaamse zetelmeerderheid zullen halen. Toch lijkt een heel ander scenario mij minstens even waarschijnlijk. Om dat te begrijpen moeten we de zetelverdeling in het Vlaams Parlement even van nabij bekijken. De Vlaams-nationalisten hebben vandaag 58 zetels (35 N-VA en 23 Vlaams Belang), dit zijn er vijf te weinig voor een absolute meerderheid. De vier Vivaldipartijen hebben samen 62 zetels (19 CD&V, 16 Open Vld, 14 Groen en 13…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Veel Vlaams-nationalisten hopen dat N-VA en Vlaams Belang in 2024 samen een Vlaamse zetelmeerderheid zullen halen. Toch lijkt een heel ander scenario mij minstens even waarschijnlijk. Om dat te begrijpen moeten we de zetelverdeling in het Vlaams Parlement even van nabij bekijken. De Vlaams-nationalisten hebben vandaag 58 zetels (35 N-VA en 23 Vlaams Belang), dit zijn er vijf te weinig voor een absolute meerderheid. De vier Vivaldipartijen hebben samen 62 zetels (19 CD&V, 16 Open Vld, 14 Groen en 13 sp.a). Dit is precies de helft en dus één te weinig voor een absolute meerderheid.

Op de verkiezingsavond van 26 mei 2019 heeft het er lange tijd naar uitgezien dat het resultaat anders zou zijn. Sp.a haalde 14 zetels en N-VA 34. Dat komt omdat de laatst toegekende zetel in de kieskring Antwerpen ‘zweefde’ tussen die twee partijen. Een tijdlang leek het erop dat die naar de sp.a, zou gaan. Finaal is die echter bij N-VA terecht gekomen, maar dat was uitermate nipt. Met 238 stemmen extra had sp.a die zetel gehaald, ten nadele van N-VA. Dat is extreem weinig op een electoraat van 1.314.809 kiezers.

Met een extra zetel voor sp.a komen de Vivaldipartijen wel aan de absolute meerderheid van 63 zetels. Op de verkiezingsavond heeft niemand dat opgemerkt. Zelfs met die 14 sp.a-zetels op het scorebord ging iedereen ervan uit dat N-VA mathematisch incontournable was in het Vlaams Parlement. Dat er een monstercoalitie van vier partijen gevormd kon worden tégen N-VA vond men toen nog te gek voor woorden.

Inmiddels is er veel veranderd. Tijdens de eindeloze federale regeringsformatie zijn we stilaan gewend geraakt aan dat idee, op de wijze van een kikker die langzaam wordt gekookt. Zeg overigens niet meer ‘monstercoalitie’ of ‘anti-N-VA’-coalitie, maar wel ‘Vivaldi’.

What if? Wat indien?

Stel je even voor dat de electorale dobbelsteen op 26 mei 2019 anders was gerold en de Vivaldipartijen hadden 63 zetels gehaald. Zou dit veel hebben uitgemaakt voor de Vlaamse regeringsvorming? Wellicht niet. Dat er een mathematisch alternatief was voor een regering met N-VA zou wat meer druk op de ketel hebben gezet voor die partij. We zouden dan allicht niet de episode gehad hebben van de verbazend lange palaver met Vlaams Belang. De onderhandelingspositie van CD&V en Open Vld zou iets sterker geweest zijn. Maar voor geen van die twee partijen was een Vlaamse ‘Vivaldi’ op dat moment een ernstige optie.

Het is vooral de huidige situatie die er helemaal anders uitgezien zou hebben. Vandaag zijn CD&V en Open Vld wel verplicht om verder te doen met N-VA. Dat geeft minister-president Jan Jambon enige maneuvreerruimte om zich een stevig Vlaams profiel aan te meten, al moet men dat niet overdrijven. Maar in de parallelle werkelijkheid van die anders gevallen electorale dobbelsteen zou het vandaag zeer verleidelijk zijn voor de Vivaldipartijen om N-VA te dumpen en ook in Vlaanderen een Vivaldicoalitie te vormen. Dan zou er een symmetrie ontstaan tussen de Vlaamse en de federale coalitie, net zoals die er al is tussen de Waalse en de federale coalitie. De gedroomde ‘eenheid van commando’ (federaal natuurlijk) zou dan werkelijkheid worden. In elk geval zou men N-VA voortdurend kunnen afdreigen met zo’n scenario. Jambon zou vandaag een machteloze minister-president zijn.

Speculeren over wat had kunnen gebeuren is natuurlijk niet zo zinvol. Wel is het belangrijk om te onthouden dat het in 2019 geen haar heeft gescheeld of N-VA was niet onvermijdelijk in een Vlaamse coalitie. Daarbij moet men ook bedenken dat N-VA zijn riante positie vandaag ook en vooral te danken heeft aan PVDA (4 zetels), dus aan progressieve stemmen. Waren die kiezers bij sp.a of Groen gebleven, dan had Vivaldi vandaag ook een meerderheid in het Vlaams Parlement.

Het is nog lang tot 2024

Ik weet het wel, de opiniepeilingen laten vandaag uitschijnen dat N-VA en Vlaams Belang gemakkelijk een absolute meerderheid zouden halen. Maar het is nog lang tot 2024, en intussen kan er veel gebeuren. Het punt is dat de Vivaldipartijen niet eens een spectaculaire overwinning moeten boeken in 2024 om in het Vlaams Parlement zelf een absolute meerderheid te halen. Daarvoor is echt niet zoveel nodig.

Op die manier zouden we in 2024 terechtkomen in hetzelfde scenario als dat van 2014. Ook toen haalden de drie traditionele partijen met een beperkte stemmenwinst nipt een absolute meerderheid in Vlaanderen, die ze voordien niet hadden. Samen met velen verwachtte ik toen dat ze zowel op het Vlaamse als het federale niveau de ‘succesformule’ van de tripartite zouden voortzetten, en N-VA overal in de oppositie zouden duwen. Omwille van twee redenen is het toen verrassend anders uitgedraaid. MR zon op wraak nadat de partij in Wallonië opzij was gezet, en was klaar om een gekke sprong te wagen. Ten tweede was CD&V-voorzitter Wouter Beke ervan overtuigd dat de opgang van de N-VA enkel kon worden gestuit door de partij federaal mee in het bad te trekken. Bemerk overigens dat die strategie van Beke perfect is geslaagd.

In 2014 was iedereen inderdaad gebiologeerd door de schijnbaar onstuitbare opmars van N-VA, die één derde van de stemmen haalde in Vlaanderen. Vandaag lijkt het N-VA-momentum gebroken. De partij zou electoraal al heel sterk uit de hoek moeten komen in 2024 om hetzelfde ‘waw’-effect te creëren als in 2014, en zich op die manier psychologisch incontournable te maken. Het valt ook niet uit te sluiten dat er de komende jaren een zekere entente ontstaat tussen de vier Vivaldipartijen, zoals dat onder Di Rupo gebeurde tussen de drie traditionele partijen. In dat geval lijkt mij een Vlaamse Vivaldiregering een waarschijnlijke uitkomst in 2024. Niet bepaald een vooruitzicht om vrolijk van te worden.

[ARForms id=103]

Bart Maddens

Bart Maddens is politicoloog en germanist.