Nee, de Koran verplicht moslimvrouwen niet om hoofddoek te dragen

De hoofddoek van moslimvrouwen is steeds zichtbaarder in ons straatbeeld. Met de groei van de moslimbevolking in België zal dat alleen maar toenemen. Zo’n 8 procent van onze bevolking is islamitisch. Zonder immigratie zal dat in 2050 naar verwachting 11,1 procent zijn, bij sterke immigratie 18,2 procent. Over wat de Koran over de hoofddoek zegt, bestaan nog altijd veel misverstanden. Niet alleen bij niet-moslims, maar ook bij moslims zelf.

De Koran, het heilige boek voor moslims, zou teksten bevatten die de vrouw verplichten een hoofddoek te dragen. Moslims moeten de Koran in een totale onderwerping volgen en mogen hem niet in twijfel trekken, want de Koran is het woord van Allah. De ‘goddelijke boodschap’ geldt ‘voor alle tijden en op elke plek’. Maar: nergens in het islamitische heilige boek staat dat de vrouw het haar of gezicht moet bedekken.

Slordige en onjuiste vertalingen

Pleitbezorgers van de hoofddoek citeren vaak Soerah 24:31,  maar wat daarin maximaal kan worden gelezen als verplichte bedekking voor vrouwen is dat ze ‘hun sieraden en boezem moeten bedekken’ met een soort sjaal. Het woord hidjab (oorspronkelijke betekenis: gordijn, afscheiding) staat nergens. Dat woord komt slechts één keer voor in de Koran, in Soerah 33:55. Dat roept bezoekers van de vrouwen van de profeet op om hen te spreken vanachter een hidjab.

Ook Soerah 24:60 wordt vaak aangehaald door voorstanders van de hoofddoek. Die Soerah spreekt echter ook nergens van ‘haar’ of ‘gezicht’, maar over kleding in het algemeen, zonder enige nadere aanduiding van wat voor soort kleding.

Daarom is het essentieel om de Koran te lezen in zijn oorspronkelijke tekst en taal, het Arabisch, of in geattesteerde vertalingen die daarop gebaseerd zijn. Er bestaan teveel slordige of onjuiste vertalingen die tot verkeerde zienswijzen leiden.

Selectieve geleerden

De Algerijns-Franse islamologe Razika Adnani legt in haar recente Sortir de l’islamisme heel helder en met veel achtergrondinformatie uit wat de Koran precies zegt over hoe de vrouw zich moet kleden. Veel onafhankelijk denkende, hoogopgeleide (ex-)moslims met grote kennis van de islam delen trouwens haar visie. Helaas betrekken onze politieke leiders zo’n deskundigen niet of nauwelijks bij het publieke debat.

Adnani legt overtuigend uit hoe leidende moslimgeleerden, allen mannen, tussen de 8e en 10e eeuw bepaalde Koran-teksten zo geïnterpreteerd hebben dat er een hoofddoekverplichting zou bestaan. Die geleerden waren trouwens nogal selectief in hun keuze van teksten om bepaalde verplichtingen vast te leggen. Zo lieten ze passages over individuele vrijheid en zelfstandig denken buiten beschouwing. Ook vermeldden ze niet dat verbodsteksten over bijvoorbeeld alcohol en varkensvlees door weer andere worden tegengesproken.

Uiteindelijk raakten de geleerden het eens over interpretaties van de Koran waarin de destijds heersende vrouwonvriendelijke zienswijzen de overhand haalden. Die werden vastgelegd in de ‘sharia’, de islamitische regelgeving. Op grond van het in de islam belangrijke beginsel van consensus mochten hun visies vervolgens niet meer opnieuw worden geïnterpreteerd.

Discriminatie

Naast het feit dat de Koran het dragen ervan niet verplicht, benadrukken onafhankelijk denkende (ex-)moslims dat de hoofddoek fundamenteel discriminerend is voor de vrouw en haar onderschikking aan de man bevestigt.

Vrouwen wordt verplicht hun hoofd te bedekken, mannen niet. Het zijn de imams in moskeeën — mannen — die deze plicht benadrukken. Het zijn de islamitische predikers op sociale media — mannen — uit conservatieve moslimlanden als Saoedi-Arabië, Qatar, de Emiraten en Turkije. Het zijn de echtgenoten, vaders, broers en partners — mannen — van moslimvrouwen.

Het leidt ook tot discriminatie van moslimvrouwen die géén hoofddoek willen dragen. Zij worden namelijk als ‘onkuis’ beschouwd, als vrouwen ‘die erom vragen’. Moslimmeisjes horen zulke kritiek binnen hun gemeenschap van mannelijke familieleden en schoolgenoten. Niet-moslims hebben geen besef hoe groot de sociale druk in deze gemeenschap is.

Adnani noemt ook andere vormen van discriminatie. Sommigen zullen hier lacherig over doen, maar principieel en menselijk snijden ze hout. Zo lopen op warme zomerdagen islamtische mannen licht gekleed op straat of in zwembroek op het strand. Vrouwen zitten daarentegen ingepakt in een hoofddoek of in nog zwaardere bedekkende kleding. Zij worden beperkt in het genieten van de natuur, de wind, de zon en het zich gewoon comfortabel kunnen bewegen.

Open debat

Ten slotte: de hoofddoek wordt de vrouw opgelegd vanuit de islamitische wetgeving, de sharia, maar de regels daarvan beperken zich niet tot de hoofddoek. Veel vrouwen beseffen dat niet wanneer ze besluiten de hoofddoek te dragen.

De sharia staat vol met bepalingen die vrouwen een inferieur statuut geven ten opzichte van de man. Zo hebben ze recht op een kleiner erfdeel en telt hun stem minder in rechtszaken. De vrouw is geschapen voor de man, die gezag heeft over haar en haar indien nodig mag slaan. Ze moeten zich tot het huis beperken en hebben geen toegang tot de bidruimtes van moskeeën en begraafplaatsen tijdens een uitvaart. Mannen hebben recht op polygamie, vrouwen niet.

De eisen uit islamitische hoek in ons land om bepaalde beweerde verplichtingen uit de Koran toe te staan, moeten onze autoriteiten en andere betrokkenen eindelijk ertoe bewegen zich grondig te informeren. Dat zal hen helpen om met weloverwogen argumenten eisen niet in te willigen.

Van even groot belang is dat er actief gewerkt wordt aan een klimaat waarin open en zonder vrees over de islam en de Koran gesproken en gedebatteerd kan worden. Net zoals dat mogelijk is over de Bijbel, de God van de christenen en over andere godsdiensten. Er is geen enkele reden dat er voor de islam een uitzondering zou moeten bestaan.