fbpx


Media, Politiek
villa politica

Ook Villa Politica kan met pensioen




Linda De Win – die wij vanaf deze plaats recht hartelijk groeten – is met pensioen, naar verluidt met tegenzin. Nu de wellicht belangrijkste reden voor de overleving van Villa Politica is weggevallen, kan de VRT het programma met een gerust gemoed en een rein geweten afvoeren. Het was nochtans goed begonnen. In juni 2001 sloot Bert De Graeve, gedelegeerd bestuurder van de openbare omroep, met de paars-groene Vlaamse regering-Dewael een beheersovereenkomst voor de periode 2002-2006. De VRT-televisie was eindelijk…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Linda De Win – die wij vanaf deze plaats recht hartelijk groeten – is met pensioen, naar verluidt met tegenzin. Nu de wellicht belangrijkste reden voor de overleving van Villa Politica is weggevallen, kan de VRT het programma met een gerust gemoed en een rein geweten afvoeren.

Het was nochtans goed begonnen. In juni 2001 sloot Bert De Graeve, gedelegeerd bestuurder van de openbare omroep, met de paars-groene Vlaamse regering-Dewael een beheersovereenkomst voor de periode 2002-2006. De VRT-televisie was eindelijk af van de uitzendingen door ‘politieke derden’, de karig bekeken propagandaprogramma’s van de politieke partijen. Als pasmunt had de omroep een nieuw, wekelijks parlementair duidingsmagazine op ‘meerwaardezender’ Canvas op tafel gelegd.

Villa Politica liep op vrijdagavond 11 januari 2002 van stapel. Een drietal reportages over de belangrijkste debatten in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement, en een gesprek met beurtelings de federale en de Vlaamse regeringsleider werden gelardeerd met human interest-stukjes.

‘Villa Infantila’

Net die laatste ingrediënten, die het geheel ‘verteerbaar’ moesten maken, verteerden het krediet waarop Villa Politica aanvankelijk kon rekenen. Al na een half jaar klaagde Bruno Tobback, de toenmalige socialistische fractieleider in het Vlaams Parlement: ‘Ook in dat programma voeren ze ons liever op met luchtige clownerieën dan met echt parlementair werk’ (De Standaard, 28 juni 2002).

Met het verstrijken der maanden namen de licht- en luchtigheid toe. In het Vlaams Parlement stelde Paul van Grembergen (Spirit), tijdens de huldezitting voor zijn dertig jaar parlementair mandaat (31 maart 2004), bitter vast: ‘Wij hebben hier gedroomd van Den Haag Vandaag en we meenden dat dit het politieke forum zou zijn waarop we de politieke discussie op een volwassen wijze zouden aanbrengen bij de gemeenschap. Het werd echter Villa Politica, of beter Villa Infantila.’ Hij kreeg applaus op alle banken. (Den Haag Vandaag was de bijna dagelijkse politieke actualiteitenrubriek van de Nederlandse openbare omroep).

De kritiek viel niet in dovemansoren. Toen in oktober 2004 een nieuw Villa-seizoen begon, waren de lichtvoetigheden geschrapt. Negen maanden later werd het niettemin afgevoerd. De formule was uitgeperst, heette het. Blijkbaar was iemand op het – goedkopere – idee gekomen onder Villa Politica-vlag op woensdag- en donderdagmiddag een uurtje te verwijlen in het Vlaams Parlement respectievelijk de Kamer van Volksvertegenwoordigers, wanneer de gekozenen des volks vragen stellen aan ministers.

Van Van Acker tot De Croo

Hiermee was – wij openen een parenthesis – de relatie tussen parlement en televisie in een nieuwe fase getreden. Zolang hij voorzitter van de Kamer was, en hij was dat van 1961 tot 1974, verzette Achiel Van Acker zich met hand en tand tegen de aanwezigheid van tv-camera’s in het Natiepaleis. ‘Lekkerbekken vragen nooit in de keuken te komen, zij willen de koksjongens aan het fornuis niet zien staan’, zei de Brugse socialistische staatsman.

Onder zijn opvolger, Dries Dequae, ging het roer om. De Kortrijkse CVP’er vond dat de uitzending van parlementsdebatten de interesse voor de politiek kon aanwakkeren en de burger een beter beeld kon geven van de werking van het parlement. In november 1975 toonde het BRT-televisienieuws het allereerste beeldverslag van een Kamerdebat, over de samenvoeging van gemeenten. In 1977 werden voor de eerste keer een regeringsverklaring en het daaropvolgende debat rechtstreeks uitgezonden. Nadien gebeurde dat nog vier keer, maar wegens onder meer de lage kijkdichtheid kwam daar in 1979 een einde aan.

Het was wachten tot Herman De Croo, Kamervoorzitter van 1999-2007, de loper voor de pers breed uitrolde. Hij gaf geaccrediteerde journalisten, die tot dan ‘verbannen’ waren op de perstribune, toegang tot nagenoeg het hele parlementsgebouw. De Croo liet ook vaste camera’s installeren om de plenumvergaderingen te registreren. Daarmee was het pad geëffend om in 2005 te beginnen met de uitzending van het vragenuurtje in Villa Politica.

Onzalig idee

Wat toen een onzalig idee was, is dat in 2021 nog meer, en wel om vier redenen. Ten eerste: wie het vragenuurtje wil volgen, kan al geruime tijd terecht op de website van de Kamer en het Vlaams Parlement, die de plenumvergaderingen livestreamen. Dankzij Vlaamsparlement.tv zijn de actuele vragen in het Vlaams Parlement ook op het tv-scherm te bekijken, ‘zonder onderbrekingen of commentaar’, zoals de zender opmerkt en daar nog ‘en volledig’ aan kan toevoegen.

Ten tweede: het is inderdaad een onhebbelijke eigenschap van Villa Politica de uitzending van het ‘vragenuur’ voortijdig af te breken en voortdurend te onderbreken. Omdat ‘niet alle parlementsleden even gevat uit de hoek komen’ en ‘niet alle vragen even transparant zijn’, vond de redactie van in den beginne te moeten voorzien in ‘omkadering’. Aanvankelijk gaf een oud-politicus commentaar bij de gang van zaken. Later werd daar een politicoloog of journalist voor uitgenodigd. En is het niet de commentaar, dan zijn het de interviews met parlementsleden en ministers die het vraag-en-antwoord-spel in stukken hakken. Zo blijft er van het eigenlijke ‘vragenuur’ weinig over. De kijker valt van een vraag over onderwerp x in een antwoord over onderwerp y.

‘Nummertjes opvoeren’

Ten derde: de mondelinge vragen zijn in 1961 ingevoerd om parlementsleden — in de eerste plaats die van de oppositie — in staat te stellen om in het kader van hun controletaak de regering sneller uitleg te vragen over beleidsmaatregelen. Voordien kon dat enkel schriftelijk. Sinds de rechtstreekse tv-uitzending is de vraagstellerij van aard veranderd – sommigen zouden zeggen: ontaard.

Han Renard verwoordde het in Knack (27 maart 2013), in een artikel over de Kamer, aldus: ‘De aanwezigheid van VRT-journaliste Linda De Win, die voor het politieke duidingsprogramma Villa Politica onder meer verslag doet van het wekelijkse vragenuurtje op donderdagmiddag, (…) maakt dat politici allerlei nummertjes opvoeren om toch maar in beeld te komen. Het zijn vooral Vlaamse politici, want een Franstalig equivalent van Villa Politica is er niet (…).’

Tegenwoordig worden heel wat vragen niet gesteld om de regering te controleren maar om het partijstandpunt te propageren en/of de politieke tegenstrever aan te vallen.

Tussensprint

En dan ten vierde: ‘We hebben de politiek dichter bij de mensen gebracht, en we tonen hoe het politieke spel in elkaar zit’, zei Linda De Win aan De Morgen (30 april). Los van de vraag wie ‘de mensen’ zijn die in de mogelijkheid verkeren naar Villa Politica te kijken, moet worden opgemerkt dat het niet om ‘de politiek’ ging, maar om een onderdeel van de parlementaire werkzaamheden. Anders gezegd: Villa Politica laat een partieel en bijgevolg vertekend beeld zien van de parlementaire activiteiten en, mutatis mutandis, van de politiek – alsof Sporza van de Tour de France enkel de tussensprinten zou uitzenden.

Terug naar 2002

Vier redenen dus voor de VRT om Villa Politica in zijn huidige formule met pensioen te sturen. Vier redenen ook om terug te grijpen naar de formule van 2002: een wekelijks overzicht van het parlementaire werk in de Kamer en het Vlaams Parlement van hoge kwaliteit. En dus zonder licht- en luchtigheden.

[ARForms id=103]

Mark Deweerdt

Mark Deweerdt (1952) was journalist bij De Standaard en De Financieel-Ekonomische Tijd/De Tijd, en schreef als kabinetsmedewerker toespraken en teksten voor Yves Leterme, Kris Peeters, Herman Van Rompuy en Geert Bourgeois.