Hoe het Belgische Ruslandstandpunt vorm krijgt

Hij geeft ze naar eigen zeggen bijna niet, maar in minstens drie uitgebreide interviews de voorbije maanden breekt premier Bart De Wever (N-VA) de Europese omerta door te zeggen dat Europa de oorlog in Oekraïne niet kan blijven steunen. Stilaan manoeuvreert België zich daarmee in een rol die eurokritisch noch eurofiel is.

‘Europa is de enige die Oekraïne nog steeds financieel steunt zonder aan de onderhandelingstafel te zitten. We kunnen wel blijven zeggen dat we deze oorlog zullen winnen maar militair gezien is dat niet waar: naar mijn mening zal er een bevriezing komen langs de frontlijn, zoals tussen Noord- en Zuid-Korea. Wat heeft het voor zin om deze oorlog te verlengen zonder een duidelijke en beslissende overwinning?’, zo vraagt premier Bart De Wever zich hardop af in een internationaal opgemerkt en controversieel interview met zakenkrant L’Echo. 

Voor wie denkt dat De Wever Oekraïne afvalt: de premier blijft Oekraïne steunen. ‘We mogen Oekraïne niet in de steek laten. Het moet een soeverein, democratisch land blijven dat zichzelf kan verdedigen, en we moeten het in de Europese familie onderbrengen. Daarover valt niet te onderhandelen. De vraag is wat we Rusland te bieden hebben opdat het dit zou accepteren. Want we kunnen ze niet dwingen, zelfs niet als men ons die illusie probeert wijs te maken. Dat zou het geval zijn als het Westen verenigd was, maar dat is het niet, en Poetin weet dat.’

Maar daar stopt De Wever niet. Hij doet er een schepje bovenop: ‘De Chinezen profiteren van de toegang tot goedkope fossiele brandstoffen, de Verenigde Staten verdienen geld door ons de wapens te verkopen die aan Oekraïne worden geleverd. We verliezen op alle fronten. Het conflict moet beëindigd worden in het belang van Europa. Zonder naïef te zijn over Poetin. Dat is een fout die we nooit mogen herhalen. We moeten ons herbewapenen en de grens bewapenen. En tegelijkertijd moeten we de betrekkingen met Rusland normaliseren en weer toegang krijgen tot goedkope energie. Dat is gezond verstand. Privé zeggen Europese leiders dat ik gelijk heb maar niemand durft het ook hardop te zeggen.’

‘Mijn eeuwige fout’

Het interessante is dat De Wever niet aan zijn proefstuk toe is. In december vorig jaar zei De Wever al eens iets soortgelijks tijdens de Grandes Conférences catholiques in de Brusselse Bozar, mee georganiseerd door Dorian de Meeûs, de hoofdredacteur van La Libre Belgique:

‘Wie gelooft echt dat Rusland in Oekraïne zal verliezen? Dat is een fabel, een complete illusie. Het is zelfs niet wenselijk dat ze verliezen en dat er instabiliteit ontstaat in een land met kernwapens. En wie gelooft dat Poetin de confiscatie van Russische bezittingen rustig zal accepteren? Moskou heeft ons laten weten dat België en ik persoonlijk de gevolgen “tot in de eeuwigheid” zullen voelen. Dat lijkt me nogal lang’, aldus De Wever toen.

Zijn De Wevers uitspraken over Rusland een slip of the tongue? Dat is moeilijk te geloven. In een interview een maand geleden in De Tijd zei De Wever over die beruchte passage in Bozar immers: ‘Ik heb daar mijn eeuwige fout gemaakt: stel mij een vraag en ik antwoord. Dat is een van de redenen waarom ik bijna geen interviews geef.’

Geen alternatief

De Wever zei in dat interview in De Tijd ook: ‘In de coulissen van de Europese politiek wordt al een tijdje duidelijke taal gesproken over de onhoudbaarheid van de huidige situatie. Wij betalen een oorlog die militair vermoedelijk niet kan worden gewonnen.’ Om een maand later in L’Echo opnieuw op dezelfde gedachte terug te komen. Opnieuw op expliciete vraag van een journalist, opnieuw in een interview met de premier die ‘bijna’ geen interviews geeft.

Ondertussen lijkt de boodschap stilaan duidelijk: Europa wil praten met Rusland, want we hebben eigenlijk geen alternatief meer en met de huidige energieprijzen dreigt de oorlogsmoëe Europese bevolking Oekraïne de rug toe te keren. En is Bart De Wever haast de woordvoerder van deze realistische Europese strekking geworden. Realistisch, niet eurokritisch, maar ook niet eurofiel. 

Buitenlandminister Maxime Prévot (Les Engagés) fluit de premier voor de bühne terug over diens uitspraken, maar the word is out.