Rik Van Cauwelaert: ‘Guy Verhofstadt was een charmante oplichter’

Na een spraakmakende eerste aflevering met Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken, neemt oud-journalist Rik Van Cauwelaert plaats voor de microfoon van Jinnih Beels. In de tweede aflevering van ‘De Dwarsliggers’ hebben Van Cauwelaert en Beels het over de vaderlandse journalistiek, verspilling van talent in het parlement, de ‘charmante oplichter’ Guy Verhofstadt, de N-VA en de toekomst van België: ‘We halen 2030, maar het wordt confederaler.’

De veteraan legt meteen uit waarom hij inging op Beels’ uitnodiging. Hij las haar boek, Dansen op een slappe koord, en vond het de moeite. ‘Een boek waarvan ik denk: er zijn er twee, dat van jou en dat van Christian Leysen, over de werking van het parlement. En dat zijn twee boeken waarvan ik denk dat historici later, als ze iets maken over de instorting van ons parlementair democratie of onze parlementaire werking, zullen zeggen: “Dit zijn getuigenissen.”’

Angst

Wat volgt is geen small talk, maar een diagnose van een systeem dat volgens Van Cauwelaert ernstig ontwricht is. Partijvoorzitters monopoliseren de macht, vooral wanneer ze een akkoord hebben gesloten: ‘Zeker als ze een partij uit de meerderheid leiden, dan monopoliseren ze die de macht onderling.’ De partijfinanciering verergert de situatie: jaarlijks tientallen miljoenen euro’s belastinggeld, beheerd door een kleine kring, die bepaalt wie verkiesbaar is en wie niet. ‘Er zijn nu minder kiezers in België dan er waren in 1831’, merkt hij droog op, verwijzend naar het feit dat een handvol kopstukken beslist wie op de lijst komt.

Van Cauwelaert, vandaag columnist bij De Tijd, spaart niemand. Hij noemt de ‘verspilling van talent in het parlement’ ongelooflijk. ‘Ik hoor nu de voorzitter van het parlement zeggen dat we 50 bevlogen mensen nodig hebben, maar die 50 die daar zitten, zijn even schatplichtig aan de partij als al de rest.’ Wie onafhankelijk denkt, wordt snel op zijn plaats gezet. ‘Wat je ziet bij anderen, dat is angst. Angst voor de eigen carrière.’

Dat het parlement stil blijft over de belangrijkste thema’s, frustreert Van Cauwelaert. ‘Wij zijn in een feitelijke oorlog verwikkeld met Rusland. Wel, ik moet het eerste serieuze debat daarover in de Kamer nog horen. Zoals ik ook nog het eerste serieuze debat moet horen over onze steun aan Israël of onze opstelling in de Golf. Neen, iemand heeft besloten dat wij F35’s zullen kopen en miljarden aan de Amerikaanse wapenindustrie zullen geven.’

Ambtenaren

De rol van de media komt uitgebreid aan bod. Journalisten moeten volgens Van Cauwelaert niet alleen bij woordvoerders aankloppen, want die zijn ‘betaald om het verhaal van de voorzitter te vertellen’. De echte informatie zit soms bij de ambtenaren: ‘Die hebben drie, vier ministers zien passeren. Die kennen de dossiers.’ Hij waarschuwt voor een journalistiek die meer op sportjournalistiek is gaan lijken: ‘Wie wint? Wie verliest?’ In plaats van inhoudelijke vragen te stellen.

De gewezen hoofdredacteur van Knack blikt terug op de weerstand die hij ondervond van premier Guy Verhofstadt. ‘Door onze perikelen werden wij bijna uitgesloten van de informatiestroom.’ Hij verwijt de ex-premier de beloftes uit zijn Burgermanifesten te hebben gebroken. ‘Het geld was op tegen de tijd dat Leterme kwam, daarvoor had hij wel gezorgd.’ Wat niet betekent dat hij niet begrijpt waarom Verhofstadt lange tijd populair was: ‘Ik heb ooit geschreven dat hij een charmante oplichter was. Een politieke oplichter. En dat was hij ook.’

Tot slot kijkt Van Cauwelaert vooruit. België barst niet meteen, maar de druk is groot. ‘We halen 2030, maar het zal iets confederaler zijn dan het al is.’ Brussel en Wallonië vormen serieuze uitdagingen die niet langer kunnen worden weggemoffeld. ‘Een nieuwe, grote staatshervorming is onvermijdelijk.’

Bekijk de volledige podcast via YouTube of op uw favoriete podcastplatform.

Het boek van Jinnih: https://www.jinnihbeels.com/boek