Schieten op de president

De dader is intussen wereldberoemd: een 31-jarige leraar uit de staat Californië probeerde een aanslag te plegen op Donald Trump tijdens het jaarlijkse ‘Correspondents Dinner’ in het Hiltonhotel van Washington, 10 minuten rijden van het Witte Huis. Daar vond trouwens ook de aanslag op president Reagan plaats in 1981.

Nog maar eens een aanslag dus, de vierde, op het best beveiligde staatshoofd ter wereld. Dat roept vragen en bedenkingen op.

De beveiliging van de president en zijn familie, de vicepresident en zijn familie, de gewezen  presidenten  en vicepresidenten is een taak van de Secret Service. Dit agentschap, deel van het departement Homeland Security, heeft maar liefst 8350 mensen in dienst. Er is een budget van 3,3 miljard dollar. Maar zestig procent van dat personeel is bezig met de ‘historische taak’ van de dienst: de bestrijding van valsmunterij.

Grondig onderzoek

Het opvallende gemak waarmee de aanslagpleger bij de balzaal is geraakt, zal zeker leiden tot een grondig intern onderzoek. Het worden dus spannende weken voor Sean Curran, de door Donald Trump aangestelde baas van de dienst.

Omdat een agent van de Secret Service is geraakt, komt het onderzoek volledig in handen van de FBI. Dat is de logica van het systeem: een aanslag op een federaal persoon brengt het dossier op het federale niveau van openbaar ministerie en rechtbanken. De staten spelen daarbij dus geen enkele rol. Bovendien is deze schietpartij te beschouwen als een poging tot aanslag op het Amerikaanse staatshoofd. Ook dat is federale materie.

Discussie over wapenbezit

De aanslag zal de discussie over het wapenbezit in de Verenigde Staten weer doen oplaaien. Het aantal strengere staten, met minder dan 50 procent wapeneigenaars, is erg klein: Californië, Connecticut, Delaware, Florida, Hawaï, Maine, Maryland, New Jersey, New York en  Rhode Island. Het bezit van wapens wordt in Amerika overigens grondwettelijk ondersteund door het zogeheten Tweede Amendement. Dat wijzigen vereist groen licht van minstens 38 van de 50 statelijke Parlementen. Dat is een politieke mission impossible.

Vervelend voor de democraten is dat de dader dit keer uit Californië komt. Gouverneur Gavin Newsom aast op de democratische nominatie voor de presidentsverkiezingen van 2028. Ook blijkt de aanslagpleger in de campagne van 2024 indirect geld te hebben gedoneerd aan Kamala Harris. Het is dus zeer uitkijken naar de Democratische reactie op de opvallend rustige, bijna milde speech van de president, nog geen half uur na de poging tot aanslag.

De balzaal is nodig

Deze aanslag is voor Trump overigens een welgekomen argument om nog maar eens te pleiten voor de bouw van een balzaal naast het Witte Huis. De beveiliging zou daar stukken moeilijker – of in elk geval minder makkelijk – te doorbreken zijn geweest.

Maar het is vooral uitkijken naar wat Donald Trump in termen van politieke marketing gaat doen met deze mislukte aanslag. Veel zal daarbij afhangen van wat de FBI vindt over de dader en over zijn (eventueel) netwerk. In elk geval is veel media-aandacht nu weg van de door de Amerikanen weinig geapprecieerde oorlog met Iran.

Draconisch

Midden mei gaat de president naar China. En midden juni is hij ook op de G7-top in Parijs. Daar zullen zonder twijfel draconische beveiligingsmaatregelen worden genomen. Ook Trumps weekenduitstappen naar zijn woonst in Palm Beach zullen vanaf nu met een andere bril worden bekeken.