Forum
Smartphoneverbod op school: geen wondermiddel
Rob Lemeire: ‘Een smartphoneverbod op school is verdedigbaar, maar geen wondermiddel. De uitdagingen liggen ook thuis.’
—
Rob Lemeire (1973) woont samen met zijn vrouw en twee dochters. Met passie zet hij zich in voor de Vlaamse Club en schreef hij 12 regels voor opvoeden met autoriteit, een boek dat ouders inspireert. Als ingenieur van opleiding duikt hij in onderwerpen die ertoe doen: opvoeding, cultuur, geloof, klimaat, voeding en het sociale weefsel. Zijn scherpe kijk en heldere pen maken complexe thema’s toegankelijk voor iedereen.
foto © Hessam Nabavi via Unsplash
Vanaf september geldt in Vlaanderen een smartphoneverbod in het lager en secundair onderwijs. Doel: het welzijn van leerlingen beschermen. Maar lost dit ook het smartphonegebruik thuis op of schuiven we maatschappelijke problemen door naar scholen?
Het probleem is ernstig genoeg: sociale media worden (deels) gelinkt aan meer zelfmoordgedachten bij meisjes en meer pesterijen op scholen. Onderzoeker Jonathan Haidt, auteur van het veelgeprezen Generatie Angststoornis, stelt dat smartphones en sociale media geen positieve effecten op jongeren hebben. Ook ouders en scholen zien veel nadelen uit de eerste hand.
Ondanks deze eensgezindheid stijgt het gebruik: 71 procent van de jongeren (18-24 jaar) noemde zichzelf in 2024 smartphone-afhankelijk, bijna 10 procent meer dan het jaar voordien.
De nadelen
Overmatig smartphonegebruik veroorzaakt slaaptekort, minder focus en een desinteresse in de echte wereld. Vluchtige content op TikTok, waaraan jongeren dagelijks 80 minuten besteden, stimuleert dopamineverslaving die diepgaande inspanningen en echte sociale connecties ondermijnt.
Het brein van jongeren is niet volgroeid en kan dus niet gezond met sociale media omgaan.
Daarnaast kan online pesten levens verwoesten. Het brein van jongeren is niet volgroeid en kan dus niet gezond met sociale media omgaan. Kinderen stuiten er op schadelijke inhoud: extreme influencers, porno, geweld, of zelfs pedofielen. Ook sexting blijft riskant.
Thuis
Veel jongeren zitten vooral na school urenlang op hun smartphone – thuis dus. Daar verandert een schoolverbod niets aan. Ouders laten dit vaak toe, mogelijk om hun kind altijd te kunnen bereiken. Vroeger waren kinderen hierin zelfredzamer. Ouders vrezen ook sociale uitsluiting van kinderen zonder smartphone.
Niet overal gaat het even slecht. In stabiele gezinnen is de schade kleiner. Maar betrokken ouders durven ook grenzen te stellen en impopulaire keuzes te maken, zoals schermtijd beperken, zelfs al leidt dat tot gemopper. Wie het beste wil voor zijn kind, weet wat te doen.
Online vrij, offline aan de lijn
Paradoxaal genoeg gaat de online vrijheid van jongeren gepaard met strenge offline beperkingen, waar hun activiteiten meestal onder toezicht staan van volwassenen. Waar is het straatvoetbal, bijvoorbeeld? Hoewel de tijden zijn veranderd, klopt het niet dat alles alleen maar gevaarlijker is geworden. Velen, zeker de zogenaamde helikopterouders, zien te veel gevaren en te weinig opportuniteiten. Dan houden ze hun kinderen voortdurend in het oog in plaats van hen te begeleiden om onafhankelijker te worden.
Smartphones bieden vooral passieve consumptie met weinig leermomenten.
Smartphones worden zo een toevlucht voor jongeren, weg van bemoeizuchtige volwassenen. Vroeger leerden kinderen onder elkaar omgaan met dagelijkse risico’s en sociale conflicten. Buiten ravotten bouwde weerstand. Ze leerden er ook onderhandelen, conflicten tackelen en omgaan met verveling. Creativiteit was aan zet. Smartphones daarentegen bieden vooral passieve consumptie met weinig leermomenten.
Wat kunnen we doen?
Een smartphoneverbod op school is geen wondermiddel. Om jongeren te beschermen en toch hun onafhankelijkheid te stimuleren moeten ouders hun rol meer spelen. Dat begint bij het goede voorbeeld. Kinderen kopiëren wat ze zien in hun omgeving, dus moeten ouders hun eigen smartphonegebruik onder controle krijgen. Ook open gesprekken en duidelijke grenzen zijn essentieel.
Ook voor overheden is een rol weggelegd. Apps voor ouderlijk toezicht schieten tekort. Overheden kunnen techbedrijven vragen meer en flexibelere standaardopties aan te bieden, zoals korte sessielimieten en minder verslavende functies. Die zijn ook nuttig voor verslaafde volwassenen.
En schoolcomputers dan?
Net zoals smartphones kunnen laptops in de klas afleiden, wat pleit voor een bredere herziening van het digitaal onderwijs. De Correspondent besprak enkele nadelen: leerlingen lezen op een scherm oppervlakkiger en nemen digitale informatie slechter op. Handgeschreven notities bevorderen betere leerstofopname. Scholen moeten digitaal en traditioneel onderwijs beter balanceren.
Jongeren leren het meeste in de echte wereld.
Een smartphoneverbod op school is verdedigbaar, maar geen wondermiddel. De uitdagingen liggen ook thuis. Ouders, scholen en beleidsmakers moeten jongeren helpen een gezonde balans te vinden tussen digitaal en ‘echt’, met duidelijke grenzen en goed voorbeeldgedrag. Want jongeren leren het meeste in de echte wereld.
Rob Lemeire (1973) woont samen met zijn vrouw en twee dochters. Met passie zet hij zich in voor de Vlaamse Club en schreef hij 12 regels voor opvoeden met autoriteit, een boek dat ouders inspireert. Als ingenieur van opleiding duikt hij in onderwerpen die ertoe doen: opvoeding, cultuur, geloof, klimaat, voeding en het sociale weefsel. Zijn scherpe kijk en heldere pen maken complexe thema’s toegankelijk voor iedereen.
Rob Lemeire: ‘De hypothese van een immateriële ziel verklaart veel: onze innerlijke ervaring van eenheid, de veerkracht van bewustzijn bij hersenschade, de bijna-doodervaringen.’
Doorbraak is op zoek naar een creatieve en gemotiveerde marketingmedewerker.
