Snelle herintegratie werkt beter dan strenge controles

België legt te veel de nadruk op de controle van langdurig zieken. Werkgevers zouden beter sneller werk maken van de herintegratie van zieke werknemers, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis.

Maandag werden RIZIV en ziekenfondsen in het parlement ondervraagd over de manier waarop ze langdurig zieken controleren. Uit steekproeven van het Rijksinstituut voor de Invaliditeits- en Ziekteverzekering (Riziv) zou blijken dat één op de vier langdurig zieken onterecht of te lang een uitkering krijgt. De arts van het ziekenfonds zou hen dus onterecht arbeidsongeschikt hebben verklaard.

Naast de rol van de ziekenfondsen rijst er ook een bredere politieke vraag: hoe kan dit anders worden georganiseerd?

Volgens professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven) begint het probleem bij verouderde wetgeving. ‘De wet die de controle van de arbeidsongeschiktheid vandaag regelt, is niet geschikt om uit te maken of iemand al dan niet behoorlijk zijn werk kan uitvoeren.’

Hij verwijst naar de ziektewet van 1994. Het Belgisch model legt de nadruk op de vraag of iemand recht heeft op een ziekte-uitkering. De arts moet dan nagaan of iemand te ziek is om te werken. Godderis: ‘Concreet moet het vermogen van de werknemer om te werken met twee derde beperkt zijn. Dat is een zeer subjectieve beoordeling.’

Andere functie?

In de eerste zes maanden dat een werknemer ziek is, moet de controlerende arts adviseren of hij zijn vroegere beroep nog kan uitvoeren. Na die periode van voltijdse ziekte beslists de arts of de werknemer nog een andere, vergelijkbare functie kan uitoefenen.

Godderis wijst erop dat meer dan een derde van de langdurige zieken mentale klachten heeft en een derde last heeft van rug-, bot- en spieraandoeningen. ‘Laat dit nu net twee aandoeningen zijn die het bijzonder moeilijk maken om objectief in te kunnen schatten of iemand nog het vermogen heeft om te werken’, zegt Godderis. ‘Je kan het artsen niet kwalijk nemen dat het ene advies hierover radicaal verschilt van het andere.’

Meer begeleiding

Hij pleit daarom voor een ziekteverzekeringsmodel dat meer de nadruk legt op de re-integratie van een zieke naar zijn oude job of via begeleiding naar een nieuwe functie. ‘In Duitsland en heel wat Scandinavische landen bekijkt een zogenaamde disability manager of iemand die te ziek is voor de ene job, nog kan worden geheroriënteerd naar een andere functie binnen het bedrijf’, stelt hij. ‘Deze manager bespreekt ook met de arts de ‘restcapaciteit’ van een zieke. Hij overlegt met de werkgever welke maatregelen die kan nemen om de werknemer terug in te schakelen in de huidige of in een andere functie.’

België telt volgens een OESO-studie naar verhouding drie keer meer ziekte-uitkeringstrekkers dan Duitsland. Nederland heeft er de helft minder dan België. ‘Dat heeft veel te maken met de Nederlandse ziekteregeling, die werkgevers verplicht ziek personeel nog twee jaar zelf uit te betalen’, aldus Godderis. ‘Toch zou ik Nederland niet als voorbeeld naar voren willen schuiven. België staat aan de kop van het aantal langdurig zieken bij de werknemers, maar Nederland scoort ook heel slecht.’

Lange overgang

Daarom pleit Godderis eerder voor het Duitse of Scandinavische systeem. ‘Voor de overschakeling naar een Belgisch uitkeringssysteem, met de nadruk op de herintegratie van langdurig zieken, moet een beroep worden gedaan op een resem beleidsverantwoordelijken met verschillende bevoegdheden’, voorspelt hij. ‘De invoering kan dus ettelijke jaren duren.’

Toch beseft Godderis dat de regering binnen afzienbare tijd bezuinigingsmaatregelen wil nemen om de uitgaven in de ziekte-uitkering te milderen. De regering heeft geen tijd voor een lange overgangsperiode.

De professor verwijst naar een pakket maatregelen van Arizona om zieke werkgevers sneller een re-integratietraject te laten opstarten. Na acht weken arbeidsongeschiktheid zijn werkgevers verplicht om een inschatting van het arbeidspotentieel te vragen aan een preventieadviseur. Kan de medewerker nog werken, moet die adviseur zes maanden na de start van de arbeidsongeschiktheid een  herintegratietraject opstarten. ‘Dat zijn kleine stapjes, maar ze gaan alvast in de goede richting’, besluit Godderis.