11 juli: Vlaanderen is het correcte niveau voor echte democratie

Ter gelegenheid van onze Vlaamse feestdag wil ik de klemtoon leggen op twee dynamieken die voor de welvaart in Vlaanderen cruciaal zijn: staatsvorming en staatshérvorming. Beide, niet slechts één van de twee.

De federale pogingen om dit land op de rails te zetten zullen naar alle waarschijnlijkheid ruim onvoldoende blijken om weg te geraken uit de bedroevende financiële staart van het Europese peloton. Wat dit land echt nodig heeft, zijn grotere en fundamentele veranderingen. Ware democratie en echte responsabilisering.

Tweelanden-land

Tot in den treure zullen we blijven herhalen dat dit land een enorm democratisch deficit met zich meesleept. Een deficit dat al zo’n zestig jaar oud is. Toen alle partijen in de nasleep van ‘Leuven Vlaams’ werden opgesplitst en de socialistische, liberale en christendemocratische families in de schizofrene situatie belandden dat ze enerzijds vasthielden aan een overjaars unitarisme en anderzijds die eenheid in de eigen familie niet langer konden realiseren. Met als gevolg dat we afgleden naar een tweelanden-land, met een ongeziene optelling van twee democratieën waarbij partijen die niet verkozen zijn in één democratie toch mee het beleid bepalen in de andere.

De PS heeft in Vlaanderen geen verkozenen, maar bepaalt al decennia wat er in Vlaanderen moet gebeuren rond arbeid, energie, migratie, fiscaliteit en sociale zekerheid. Het is niet democratisch wanneer een partij het beleid kan bepalen zonder daarvoor door de kiezers te kunnen worden beloond of afgestraft. Hetzelfde geldt voor de financiële responsabilisering. Vandaag ontbreekt de verantwoordelijkheid voor inkomsten en uitgaven. Wallonië en het vandaag onmogelijke Brussel kunnen nagenoeg ongestoord schulden blijven opbouwen. Alle schulden worden immers geconsolideerd en Vlaanderen zal wel mee betalen.

Vlaamse schuld

Het is niet eerlijk om de verantwoordelijkheid voor dit malgoverno volledig bij de zelfbedieningspolitiek van de Franstalige partijen te leggen. De Vlamingen waren er altijd bij. De Vlaamse traditionele partijen hebben dit mogelijk gemaakt en betalen daar nu een zware prijs voor. Ze werden gedecimeerd en staan zelfs op het punt te verdwijnen. Het omarmen of minstens gedogen van het Belgisch immobilisme staat nochtans haaks op hun eigen toekomst. Eens de autonomie voor Vlaanderen gerealiseerd, vervalt de core business van Vlaams-nationale partijen en is er opnieuw alle ruimte om zich te profileren. Waar wachten de traditonele partijen dus op?

Er is een constante in het politieke landschap: wie te veel compromissen maakt en slecht onderhandelt wordt op termijn afgestraft. Deelnemen aan het beleid komt met de verantwoordelijkheid om grotendeels te realiseren wat men zijn kiezers heeft beloofd. Meer zelfbestuur bijvoorbeeld, of lagere belastingen in dit overbelaste land. En al zeker geen jaloerse meerwaardebelasting die ondernemers straft omdat ze ondernemen en meerwaarde realiseren.

Wie er ook aan het beleid deelneemt wordt daarom best geconfronteerd met zweeppartijen die vanuit de oppositie de alertheid bewaken. Een zweeppartij die groter wordt en de logische ambitie heeft om deel te nemen aan het beleid zal wellicht op haar beurt een andere zweeppartij tegenkomen. We weten intussen wat de gevolgen zijn voor partijen die zichzelf beleidsmatig verloochenen en verwijzen naar de lotgevallen van destijds de Volksunie en vandaag de Open Vld.

Staatsvorming

Het tweede aspect, de staatshervorming, is vooral een thema voor Vlaanderen. Onze ambitie moet zijn dat wat we zelf doen, we ook goed en beter doen. Niemand twijfelt eraan dat dit in vergelijking met de andere regio’s in dit land ook het geval is .Het Nederlandstalige onderwijs scoort ondanks alles nog altijd heel wat beter dan het Franstalige. Geen zinnig mens die er vandaag aan denkt te herfederaliseren naar een niveau waar Babylonische spraakverwarring, oeverloze discussies, inefficiëntie en verspilling van tijd en middelen de norm waren. In alle domeinen die werden gesplitst is de communautaire heisa verdwenen. Maar toegegeven, de vergelijking met Brussel en Wallonië is een zwaktebod.

De vergelijking met de meest performante regio’s in Europa en daarbuiten is veel relevanter. Ongeveer 30 procent van de Vlamingen werkt rechtstreeks voor een overheid, terwijl de privésector zijn vacatures nog steeds niet ingevuld krijgt. Kan het niet met wat minder ambtenaren en met wat meer focus op de kerntaken? Nergens in Europa zijn er zoveel onderwijskrachten per honderd leerlingen als in Vlaanderen. Velen staan echter niet voor de klas. De netten, de koepels, de administratie en de kosten zijn niet in evenwicht met de magere kwaliteit.

Cheques, bonnen en industrie

De keizer-kostermentaliteit is tergend. Iedereen kent er voorbeelden van, van stikstof over PFAS tot cheques en bonnen en een doolhof van vergunningen en subsidies voor bedrijven, opleidingen en ngo’s. Ondertussen is onze mobiliteitsinfrastructuur ondermaats, hebben we wel een hele hoop werkgroepen en vage federale, Vlaamse en Europese plannen maar nog steeds geen concreet verhaal over hoe onze basisindustrie hier kan overleven.

Een continent, een land zonder staalproductie is geen land. Dat zijn de woorden van Guido Dumarey, die onlangs van denktank Libera! de Prijs voor de Vrijheid kreeg. We kunnen daaraan toevoegen: een continent, een land zonder chemieproductie is geen land. Alleen binnen een sterk industrieel weefsel kan de EU werken aan een energietransitie. Het zijn de industriële grootmachten die vandaag de leiding nemen in de technologie van de energietransitie. Niet de EU met haar onrealistische klimaatdoelstellingen.

In de plaats van blindelings te focussen op elektriciteit zou Europa er beter aan doen het milieuvriendelijke en weinig CO2-uitstotende aardgas goedkoper te maken door begrenzing van het concurrentieverstorende koolstofemissiehandelssysteem ETS. Aardgas is hier nu vier keer duurder dan in de Verenigde Staten, terwijl aardgas een brandstof maar vooral ook grondstof is voor onze industrie. Zoals we nu bezig zijn, gaan we de Green Deal doelstellingen alsnog halen, maar enkel omdat de industrie hier minder produceert en vertrekt.

Nood aan leiderschap

Om het tij te keren hebben we nood aan leiderschap, waakzaamheid, zelfredzaamheid en paraatheid. We hebben nood aan democratische leiders die regeren met de moed van hun overtuiging en de waan van de dag niet achterna hollen. We hebben nood aan ondernemers en academici die uitkomen voor hun mening — ook wanneer een bureaucratisch Europa onze industrie en onze welvaart ondermijnt.

We hebben ook nood aan waakzame, mondige en parate burgers die niet voor alles naar de overheid kijken, die zelf verantwoordelijkheid opnemen in de eigen omgeving en burgerzin aan de dag leggen, die tegenslagen kunnen verwerken, die hun rechten maar vooral ook hun plichten kennen.

Onze aandacht en inzet voor de toekomst van Vlaanderen is er uiteraard niet alleen op 11 juli. Onze inzet is er vanuit het besef dat het stabiele en vertrouwde Vlaanderen de beste voedingsbodem is om al onze talenten te laten groeien en de beste garantie voor economische en sociale vooruitgang. We doen dat vanuit het besef dat Vlaanderen het correcte niveau is voor echte democratie. We doen dat vanuit het besef dat stevige wortels in Vlaanderen ons vleugels geven naar de wereld. We doen dat dus omdat het moet.