fbpx


Binnenland, Communautair

Tom Van Grieken: ‘Wij zijn niet tegen gedoogsteun, ons gaat het nooit om de postjes.’




Volgens allerlei opiniemakers zijn rechtse verkiezingsoverwinningen vergif voor een democratie. Referenda zouden slechts plat populisme in de hand werken en daarom een onbruikbaar middel zijn om een wet te toetsen aan de wensen van de bevolking. Daarnaast zou een cordon een uitgelezen middel zijn om de democratie te beschermen tegen kwade krachten van buitenaf. Hoe kijkt Tom Van Grieken, voorzitter van Vlaams Belang daar tegen aan?  We lezen overal dat de democratie in crisis verkeert. Wat denkt u?  Van Grieken:…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Volgens allerlei opiniemakers zijn rechtse verkiezingsoverwinningen vergif voor een democratie. Referenda zouden slechts plat populisme in de hand werken en daarom een onbruikbaar middel zijn om een wet te toetsen aan de wensen van de bevolking. Daarnaast zou een cordon een uitgelezen middel zijn om de democratie te beschermen tegen kwade krachten van buitenaf. Hoe kijkt Tom Van Grieken, voorzitter van Vlaams Belang daar tegen aan? 

We lezen overal dat de democratie in crisis verkeert. Wat denkt u? 

Van Grieken: ‘Ja, de democratie verkeert in crisis, maar niet zoals de media het voorstellen. Die bedoelen eigenlijk vooral dat de mensen verkeerd stemmen. De democratie is nooit in gevaar als linkse partijen winnen. Dan hebben de verlichte geesten gesproken, dan is er vrijheid en is het een feest voor de democratie. Maar als rechtse partijen winnen is de democratie in gevaar en is het de onderbuik die gesproken heeft. Als volgens links de democratie in gevaar is, zijn eigenlijk hun postjes in gevaar. Als wij zeggen dat de democratie in gevaar is, dan hebben we het over het feit dat onze nationale soevereiniteit wordt uitgehold en dat in Vlaanderen de twee grootste partijen van het land niet in de federale regering zitten. Wij zijn zelf a priori uitgesloten van beleidsdeelname, opiniestukken, vakbondsdeelname en advertenties in bepaalde kranten. Als dat in Rusland zou gebeuren zou men er schande van spreken, dan zou het antidemocratisch zijn, maar als dat hier in Vlaanderen gebeurt is er niets aan de hand.’

‘Fundamenteler is het probleem dat men op dit moment wel kan stemmen op andere politici maar dat het beleid de facto hetzelfde blijft. Dit komt onder andere door de uitholling van het nationale parlement. Dat is het echte gevaar voor de democratie.’

Wat is uw plan om het cordon te breken?

‘De verkiezingen winnen! Zo simpel is het! Wij moeten de grootste worden, zowel Vlaams als lokaal, zodat wij het initiatiefrecht hebben. Alleen zo heb je de best mogelijke uitgangspositie. Zal het cordon er door breken? Dat weet ik niet. Het is alsof je een mooie vrouw ziet op een feestje, je kan je uiterste best doen maar uiteindelijk moet het van beide kanten komen. Alleen de kiezer kan ervoor zorgen dat wij de best mogelijke kaarten hebben om op een begeerlijke bruid af te stappen.’

Het referendum wordt vaak voorgesteld als oplossing om de democratie te versterken, jullie zijn daar ook voorstander van. Hoe ziet u dat in de praktijk?

‘Volgens tegenstanders zorgt een referendum voor de onbestuurbaarheid van een land. Referenda zijn in België bij wet verboden, in Zwitserland zijn ze bij wet toegestaan. Volgens deze logica zou het dus zo zijn dat België heel goed bestuurd zou worden en Zwitserland zeer slecht. Alleen in België is zo’n argumentatie mogelijk. Wij zijn juist wel voorstander van zoveel mogelijk directe democratie.’

‘Mensen die tegen bindende referenda zijn, vinden dat het volk te dom is om te beslissen. Wij denken dat ieder zijn standpunt moet verdedigen maar zich uiteindelijk moet neerleggen bij de wil van de meerderheid van de bevolking. De democratie is gebaat bij meer debat en meer directe democratie naar Zwitsers model. Men zou enkele drempels kunnen inbouwen, zoals bijvoorbeeld een bepaald aantal handtekeningen of een opkomstdrempel. Daarnaast zou volgens ons de burgemeester direct gekozen moeten worden, net zoals de minister-president. Wij hebben vertrouwen dat de burger verstandig stemt, want in landen waar men dit systeem heeft, zoals in Zwitserland, valt op dat absurde voorstellen ook nooit worden goedgekeurd.’

Een andere veelgehoorde kritiek op de werking van de democratie is de eindeloos durende regeringsvorming en het feit dat men niet weet met welke andere partijen de partij waar je op stemt in zee gaat op het moment dat er verkiezingen zijn. In Zweden, Italië, Israël, trok men als coalitie naar de stembus. Is dit een voorbeeld dat het waard is om te volgen?’

‘Dat weet ik niet, ieder systeem heeft zijn voor- en nadelen. Ik ben er niet noodzakelijk voorstander van. Wij vinden bovendien dat zaken als voorakkoorden zoals kartelvorming bij wet verboden zouden moeten zijn. Laat de kiezer eerst oordelen en vorm daarna een regering.’

Maar dan houd je het probleem van ellenlange regeringsvormingen. In Italië en Zweden was binnen een maand een regering gevormd. Is dat geen voordeel dat de doorslag kan geven?

‘In België komt dat door een constructiefout, wij hebben twee democratieën in één land die fundamenteel andere belangen hebben met andere media en een andere ideologische insteek. In dit land kan je niet goed doen voor zowel Vlaanderen als Wallonië. Het is alsof een dokter een kankerpatiënt en iemand met een gebroken been moet helpen met hetzelfde medicijn. Dat werkt niet. Dit land werkt niet. Het probleem is niet de verkiezingsuitslag, het probleem is België.’

In Zweden bestond er ook een cordon sanitaire. In 2019, na totstandkoming van een linkse regering, draaide de nationale top van de twee andere centrumrechtse partijen en stonden ze open voor een samenwerking met de Zweden-democraten. Dat is een soort blokvorming geworden. Ziet u dat als een model om het cordon ook hier te breken?

‘In Zweden is er een hele expliciete scheiding, het zijn er echt de blauwe partijen tegen de rode partijen. Ik denk dat zoiets te ver gaat, van tevoren afspraken maken vind ik niet goed. Het omgekeerde, van tevoren partijen uitsluiten is uiteraard ook niet goed. Dan krijg je de gekke situatie waarbij de rechtse kiezer het slachtoffer wordt van een rechtse stem. Aan de andere kant is ook de N-VA-kiezer slecht af, want de N-VA hanteert de facto een cordon sanitaire waardoor de N-VA per definitie een coalitie met links moet aangaan en hun eigen verhaal dus verzwakt wordt. Ik denk dat het heel stom is om ons van tevoren uit te sluiten. De N-VA kiezers moeten eens goed nadenken of een strategische stem misschien eerder kan leiden tot het door hen gewenste beleid. Is dit een coalitie met het Vlaams Belang of met Vooruit van Conner Rousseau?’

Gedoogsteun is vaak de eerste opmaat naar volledige regeringsdeelname. Zo hebben de Zweden-democraten tal van maatregelen in het regeerakkoord zien verschijnen maar maken ze geen deel uit van de regering. Bent u bereid tot een soortgelijk compromis?

‘Bij ons gaat het nooit om de postjes, wij willen een ander beleid, dus wij zijn zeker niet tegen gedoogsteun. Wij willen ook niet zo snel mogelijk minister of burgemeester worden, daar zijn andere partijen voor.’

‘Er is echter een uitzondering op deze regel en dat is het Vlaamse niveau, de Vlaamse regering is namelijk een legislatuurparlement en kan dus niet vallen. Er kunnen geen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Hierdoor is de macht van een gedoogpartner zeer beperkt waardoor het principe van gedoogsteun minder goed tot zijn recht komt. Wij zijn dus voor het principe van gedoogsteun maar niet in het geval van een legislatuurparlement.’

Samenvattend; het grootste gevaar voor de democratie is niet de rechtse stem van de kiezer maar het uitsluiten van rechtse partijen. Het referendum is een goede oplossing om de democratische wil van de bevolking beter uit te voeren en het Zweedse model is niet ideaal maar jullie zijn er ook geen tegenstander van. Vat ik het zo goed samen?

‘Ja, het Zweedse model heeft als voordeel de duidelijkheid die het met zich meebrengt en de coherente ideologische samenwerkingsverbanden. Maar het volledig betonneren van een samenwerking voordat er verkiezingen geweest zijn is niet correct, de kiezer heeft het laatste woord. Maar een afgezwakte versie van dit model zou me wel charmeren.’

Michiel Dubbeldam

De auteur is student Economie en Bedrijfseconomie in Tilburg.