U weet het en De Wever weet het ook

Premier Bart De Wever (N-VA) waarschuwde woensdag in de Kamer zijn coalitiepartners om geen ‘gekke voorstellen op de bühne’ te doen. Niet te veel rode lijnen trekken, vroeg hij. Het helpt niet ‘buitengewoon’ om tot een resultaat te komen. Een dag later, in het vragenuurtje, vergeleek hij zichzelf met Sisyphus. De uitspraken versterken het beeld van De Wever als de man die de analyse maakt maar ze niet kan uitvoeren.

Eigenlijk zegt De Wever twee dingen tegelijk. Ten eerste: er moeten ‘ettelijke miljarden’ ‘gevonden worden’, minstens 14 miljard volgens de Nationale Bank, om dit land financieel leefbaar te houden.

Maar, en dat is het tweede, zijn coalitiepartners lijken daar niet van overtuigd. Ze blijven hun politiek spel spelen. Les Engagés stelt een effectentaks voor, MR schiet die af. Ook de deelstaten werken niet echt mee. Brussel krijgt de begroting niet onder controle, maar ook de Vlaamse regering laat haar tekort oplopen richting honderd procent van de inkomsten.

Machteloosheid van de 16

De premier wéét dat zijn oproep weinig zal uithalen. Hij zei het er zelf bij: ‘Dat mijn oproep indruk zal maken op de partijvoorzitters binnen de coalitie, betwijfel ik.’ Een klein zinnetje dat grote machteloosheid verbergt. De regeringsleider zegt in het openbaar dat hij niet verwacht dat zijn meerderheid zal meewerken.

Wie de politiek een beetje volgt, weet dat hij gelijk heeft. De oorzaak is niet De Wever, maar de context waarin hij aan politiek doet. Mark Elchardus beschreef dat al in 2002 als de dramademocratie, politiek als reality show. Om kijkcijfers en clicks te genereren, focussen media op drama, incidenten, morele verontwaardiging en persoonlijke verhalen. Politici reageren op de waan van de dag en worden acteurs in verhaallijnen die de media schrijven.

Deze week in de Wetstraat

Zoals ook deze week. De verhaallijn van de reality show bracht ons onder andere de hitte, ruzie over de uitnodiging van 21 ministers door Jean-Luc Crucke (Les Engagés) over een hitteplan, het zwembad van Theo Francken en een rel over minister Annelies Verlinden (cd&v). Gelooft iemand dat die Vooruit of cd&v (beide coalitiepartijen) één stem heeft opgeleverd? Toch doen ze het om te scoren in de media. Voor hun plaats in de soap. Met het land besturen heeft het weinig te maken.

Vergelijk dat met de regering-Dehaene. Daarin gunden partners elkaar nog succes. De regering leek, vergeleken met vandaag, op één partij. Bij De Wever is dat andersom: zijn partners doen zelfs binnen de coalitie aan partijpolitiek, en de media versterken die reflex.

Het resultaat is een premier die de diagnose stelt dat dit land het zo niet volhoudt, maar er weinig kan aan doen. Hij wordt omringd door partijvoorzitters die het probleem niet zien, niet willen zien, of de politieke prijs voor de oplossing niet willen betalen. Ze profileren zich liever.

En de burger?

Misschien is de kloof tussen politiek en burger er niet ondanks, maar net dóór die dramademocratie. De burger ziet de poppenkast van de week en trekt zijn conclusie. Die soap gaat over henzelf, niet over mij, niet over ons, niet over onze toekomst. Dat verklaart misschien ook de populariteit van premier De Wever, die ervoor kiest niet mee te spelen in die soap. Hij staat daarboven.

Maar de burger is slimmer dan media en politici denken: hij gelooft het al lang niet meer. Hij wantrouwt de show, de media en de politiek. De burger is niet het naïeve publiek waarvoor de dramademocratie hem houdt. Hij ziet het grote plaatje, begrijpt de notie van algemeen belang en ziet dat de politieke soap daar compleet aan voorbij gaat.

En hij weet: hoe langer we wachten om iets te doen, hoe pijnlijker de maatregelen. En als de regering het niet doet, zal iemand anders het doen. Nog pijnlijker. De Wever weet dat ook.