Het Wassalon: 800.000 euro om jongeren te overtuigen die niet kijken

De commissie Gelijke Kansen van het Vlaams Parlement boog zich deze week over ‘Het Wassalon’. Dat is een productie van het Agentschap Binnenlands Bestuur die jongeren moet wapenen tegen ‘toxische influencers’. Een ‘vodcast’ over ‘jezelf kunnen zijn’ dus, een van dé modeonderwerpen in deze tijd. Kostprijs: 800.000 euro, gespreid over drie jaar. Bereik van sommige afleveringen op YouTube: 2.300 views.

Het Wassalon is een ‘vodcast’. Dat is een samentrekking van ‘video’ en ‘podcast’. De productie wordt gepresenteerd door een hippe, bekende actrice die al overal te zien (en dus niet goedkoop) is, die bekenden uitnodigt die al overal te zien en te horen zijn. Er wordt gesproken over onderwerpen waar ze het altijd en overal over hebben: gelijke kansen en verbinding.

De cijfers: het moet!

Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) verdedigde het project met een reeks cijfers die op zich weinig discussie oproepen. 91 procent van de Belgische meisjes krijgt te maken met straatintimidatie, 58 procent past daardoor het eigen gedrag aan. Volgens de ‘EU LGBTIQ Survey’ vermijdt 53 procent van de LGBTQ+-personen hand in hand lopen met een partner van hetzelfde geslacht, uit angst voor negatieve reacties. Een Vlaamse schoolklimaatenquête uit 2023 leert dat 27 procent van de LGBTQ+-scholieren zich onveilig voelt op school en dat 79 procent van de leerlingen vindt dat leerkrachten zelden of nooit ingrijpen bij LGBTQ+-fobe opmerkingen.

Daarnaast citeerde Gennez een recente KU Leuven-studie: zes op de tien jonge mannen zijn het eens met de stelling dat er slechts twee genders bestaan (waar 38 procent van de jonge vrouwen tegenover staat). Een op de vijf jonge mannen vindt dat problemen op de werkvloer voor vrouwen overdreven worden. De vraag die in de commissie bleef hangen, is of een vodcast dat oplost.

‘Alle waanzin voorbij’

Onafhankelijk parlementslid Maurits Vande Reyde (Durf) formuleerde het op zijn gekende manier. Een agentschap dat een eigen vodcast maakt over thema’s die de VRT via VRT MAX al uitgebreid behandelt, noemde hij ‘alle waanzin voorbij’.

Zijn punt is er een van bevoegdheid, niet van sympathie voor de doelstelling: ‘De overheid moet nagaan wat haar kerntaak is en of er al alternatieven bestaan. Als dat het geval is, moet ze dat niet doen.’ Hij verwees naar een eerder precedent: de kookapp van de Vlaamse overheid die na aanhoudende kritiek werd afgeschaft. Vande Reyde noemde het project ‘dieptriest’.

Niet alleen

Freija Van den Driessche (Vlaams Belang) plaatste Het Wassalon in een reeks: 49.000 euro voor de podcast ‘Topvrouwen’, 168.000 euro voor ‘Stad na Corona’, meer dan 1 miljoen euro aan communicatie rond ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ (met onder meer de podcast ‘Koplopers’ als resultaat), 52.000 euro voor ‘wetenschapssprookjes’, bijna 10.000 euro om een idee te ‘verkennen’ voor podcasts rond ‘green deals’ en de ‘Eiwitshifters’ voor 8.000 euro (met minder dan honderd weergaves per aflevering op YouTube).

Haar diagnose: ‘Acht ambtenaren houden zich in het Agentschap Binnenlands Bestuur alleen al bezig met de communicatie rond Gelijke Kansen. Die willen zich nuttig maken, zien andere departementen podcasts maken en doen hetzelfde, zolang het binnen de eigen beleidsdoelstellingen past. De uitvoering wordt vervolgens uitbesteed aan externe bureaus, in dit geval LDV United, via de Vlaamse raamovereenkomst voor “strategische en creatieve communicatiepartners”.’

Van den Driessche herinnerde eraan dat er voor consultancyopdrachten intussen een opportuniteitstoets bestaat, net omdat de uitgaven tijdens de vorige legislatuur uit de hand liepen. Voor communicatieopdrachten geldt die toets niet. Haar vermoeden: Het Wassalon zou die toets niet doorstaan.

Wat onbenoemd blijft

Gennez wees in haar antwoord op de rol van ‘toxische influencers’ in de radicalisering van jonge mannen. De naam viel niet, maar ze bedoelt ongetwijfeld Andrew Tate. Dat die verklaring incompleet is bleek niet in de commissie, maar uit eerder onderzoek. Europese studies tonen een consistent verband tussen religiositeit (en ‘moskeebezoek in het bijzonder’) en negatieve opvattingen over homoseksualiteit, een effect dat bij de tweede generatie migranten vaak sterker is dan bij de eerste.

Van de jonge moslimmannen staat 72 procent positief tegenover Andrew Tate, net omdat zijn boodschap over traditionele mannelijkheid aansluit bij wat ze in eigen kring al meekrijgen. In de officiële verantwoording van Het Wassalon komt die dimensie niet voor.

Wat overblijft is een vodcast die het probleem uitlegt aan een publiek dat het probleem grotendeels niet vormt en toch al kent, gemaakt door een agentschap dat naar eigen zeggen niet aan zijn kerntaak toekomt zonder externe bureaus (gefinancierd zonder de toets die voor vergelijkbare uitgaven intussen wel verplicht is). De minister noemt het een investering in ‘een warm Vlaanderen’. De rekening ligt bij wie het bekijkt of — gezien de cijfers — bij wie het niet bekijkt.