Waarom onderschat de VRT haar jonge kijkers?

Sinds mijn kinderjaren ben ik een trouwe kijker van de VRT. Ik groeide op met programma’s als Tomtesterom, Phara en De Canvascrack: programma’s die niet alleen amusant waren, maar ook intellectueel uitdagend. Ze combineerden inhoud, diepgang en respect voor de kijker. De VRT stond jarenlang synoniem voor kwaliteit; een zender die je iets bijbracht en liet nadenken.

Vandaag, op mijn 25ste, kijk ik nog steeds met plezier naar programma’s als De afspraak, Terzake of Interview met de geschiedenis. Formats die je niet snel terugvindt bij de commerciële zenders, waar kijkcijfers zwaarder doorwegen dan inhoud. Toch merk ik met groeiende bezorgdheid dat de VRT almaar meer lijkt te twijfelen aan het kwaliteitslabel dat haar groot heeft gemaakt.

De kramp van het ‘jong doen’  

De jongste jaren verschijnen er meer en meer luchtige programma’s en podcasts zoals Eyecatchers, Gij weet en andere formats die ‘jong’ en ‘hip’ moeten klinken. Op zich niks mis mee: de VRT probeert mee te surfen op de golf van YouTube, TikTok en Instagram. Alleen: het werkt niet. De programma’s ogen niet fris of vernieuwend, maar vooral krampachtig. Ze missen authenticiteit, spontaniteit en vooral inhoud.

Het echte probleem situeert zich dieper: de veronderstelling dat jongeren alleen te bereiken zijn met oppervlakkige content. Op de Reyerslaan lijkt men te denken dat jonge mensen enkel nog vatbaar zijn voor snelle fragmenten en simplistische humor. Alsof we een soort goudvisgeneratie zijn.

Dat beeld is niet alleen foutief, maar bovendien neerbuigend. Het verraadt een wantrouwen tegenover jonge kijkers: alsof we ons niet langdurig kunnen concentreren, geen behoefte hebben aan diepgang en enkel te prikkelen zijn met ‘hippe’ influencers. Terwijl er net zoveel jongeren zijn die al die oppervlakkigheid doorzien en met een gezonde dosis scepsis naar influencers kijken, iets wat oudere generaties soms lijken te missen.

Het gênante bewijs

Neem bijvoorbeeld de podcast Hoe kiest ge?, bedoeld om jongeren te informeren over de verkiezingen van 2024. Op papier een goed idee: eindelijk aandacht voor thema’s die ertoe doen. Maar in de praktijk werd het pijnlijk. In een aflevering gaf rapper Yung Mavu toe dat hij wel eens van Alexander De Croo had gehoord, maar geen idee had ‘wat dieje mens doet’. Toen de gastheer uitlegde dat hij premier was, volgde de vraag: ‘Wat houdt dat in, premier zijn?’

Als de VRT denkt dat jongeren warm worden voor politiek via gasten die niet weten wat de premier doet, maar gelukkig wel veel volgers hebben op Instagram en er ‘cool’ uitzien, dan onderschat ze haar publiek. Dat soort keuzes getuigt van een vreemd soort neerbuigendheid: de overtuiging dat jongeren alleen luisteren als het in een hip jasje zit. Het resultaat is geen frisse verjonging, maar een pijnlijke karikatuur van wat men denkt dat ‘jong’ is.

Jongeren willen méér dan oppervlakkigheid

Die neerbuigende blik gaat voorbij aan wat er echt leeft onder jonge mensen. Mijn generatie wil wél nadenken, wél begrijpen, wél de wereld vatten. Wanneer iets goed gemaakt is, met authenticiteit en intellectuele eerlijkheid, vinden jongeren vanzelf de weg naar die programma’s. Kijk maar naar het succes van Nerdland, Welcome to the AA of Geschiedenis voor herbeginners: diepgravende gesprekken die net wél aanslaan bij een jong publiek.

Jongeren kunnen evengoed gefascineerd zijn door wetenschap of geschiedenis, als iemand het maar durft brengen zonder neerbuigendheid of overdreven simplificatie. De VRT heeft alles in huis om kwaliteitsvolle, uitdagende programma’s te produceren. Maar dan moet ze eerst af van het idee dat ‘jong’ automatisch ‘simpel’ betekent.

Tijd voor moedige keuzes

Want het kan wél: jongeren meenemen in complexe thema’s op een toegankelijke manier. Kijk maar naar onze noorderburen, waar het YouTube-kanaal NOS op 3 toont dat onderwerpen als politiek en wetenschap helder én boeiend gebracht kunnen worden. Met meer dan een half miljoen abonnees bewijzen ze dat jongeren niet afhaken bij inhoud, zolang die met respect, nuance en verbeelding wordt gebracht.

Daarom doe ik een oproep aan de leiding van de VRT: investeer opnieuw in formats die jongeren uitdagen in plaats van hen te onderschatten. Creëer programma’s die de nieuwsgierigheid prikkelen, die jonge kijkers meenemen in verhalen over wetenschap, geschiedenis en samenleving.

Kwaliteit en inhoud zijn geen ouderwetse waarden; ze zijn precies waar jongeren vandaag opnieuw naar hunkeren in een wereld vol ruis, oppervlakkigheid en polarisatie. Ik hoop dat deze kritiek niet als nostalgie wordt gelezen, maar als betrokkenheid. Het zou zonde zijn als de VRT haar identiteit opoffert aan de drang om ‘jong’ en relevant te lijken.