We verkopen onze soevereiniteit voor een aai over onze bol

De voorbije weken ging het in de media uitvoerig over de noodzaak om vijf procent van ons bruto binnenlands product (bbp) te besteden aan defensie. Al snel werd duidelijk dat dit feitelijk onmogelijk was in een Belgische context. De begroting zou bloedrood kleuren, tenzij de belastingdruk de astronomische hoogte ingejaagd werd. Toch moesten we onze handtekening zetten.

‘We kunnen onze bondgenoten toch niet voor het hoofd stoten? Welk figuur slaan we internationaal? We dreigen helemaal niets binnen te halen als we nu durven tegen stemmen.’ Dat kregen we te horen.

Loze beloftes

We beloven dus wat we nooit kunnen waarmaken. Liever dat dan de eerlijke, maar harde waarheid te vertellen.

We hebben geen echte keuze. De gedachte dat wij zelf iets zouden beslissen, blijkt fout te zijn. De soevereiniteit waarvoor vrijwilligers Willem I verjaagden, waarvoor Vlaamse zonen in het slijk van de IJzer sneuvelden, blijkt niet te bestaan. Dat is de enige conclusie die je kan trekken als je kijkt naar hoe onze verenigde diplomatie, ambtenarenapparaat en politiek speelveld proberen uit te leggen dat we maar beter gewoon ja knikken.

Het is niet zo dat we onze soevereiniteit ooit overgedragen hebben aan een internationale instantie. Ze is ons ook niet afgenomen. We hebben simpelweg niet de moed om ze te gebruiken. Neen zeggen is gewoonweg niet fijn. Of het nu gaat om regels die onze economie schaden, onze sociale welvaart onderuithalen of rechtstreeks indruisen tegen de wensen van de bevolking. We gaan maar al te vaak in tegen onze eigen belangen om achteraf toch maar een schouderklopje te krijgen dat we goede onderhandelaars zijn.

Dat we finaal niet veel binnenhalen, is bijzaak. De vriendschap is gered! We zijn gespaard van enige onbehaaglijkheid. Liever onszelf al lachend de dieperik inpraten dan koppig onze principes handhaven.

Charles de Gaulle

Het is ooit anders geweest. Charles de Gaulle is met al zijn vertegenwoordigers maandenlang weggebleven uit de Europese Economische Gemeenschap, de voorloper van de EU, simpelweg omdat hij zijn soevereiniteit niet wilde afgeven. De empty chair crisis draaide rond de simpele vraag of de Unie per meerderheid mocht beslissen. Voor de Gaulle, een voorvechter van soevereine staten, was dit een rode lijn.

Hij koos niet voor vriendelijk meelachen. Hij liet prompt al zijn diplomaten terugkomen uit Brussel. Hijzelf bleef ook in Parijs. De stoel bleef zes lange maanden leeg. De crisis draaide uit op een overwinning voor de Franse president. De Europese Unie werd een Europe des Nations, en geen federaal Europa. Het maakte hem niet geliefd in internationale salons. Zijn mensen waren hem wel dankbaar.

Bakermat

Het kan dus. Spanje doet het trouwens bijzonder moedig. Sanchez zijn tijd in Den Haag is vermoedelijk niet bijzonder prettig, maar de volgende generaties zullen hem dankbaar zijn dat hij geen zaken beloofd heeft die rechtstreeks ingaan tegen de Spaanse belangen.

Die moed is in België al lang niet meer te bekennen. Wij vinden onszelf de bakermat van het multilateralisme en zijn daardoor blind voor de gedachte dat niet elk voorstel dat in internationale salons wordt bedacht, ook goed is voor ons. En dus stemmen wij graag voor.

Dat sluipend gif vreet onze soevereiniteit weg. Elke keer we onze eigen belangen aan de kant zetten omwille van het compromis maken we internationale instellingen en buitenlandse machten sterker. Dat zorgt er niet enkel voor dat we beslissingen nemen die rechtstreeks indruisen tegen ons nationaal belang; het betonneert onze eigen wetgeving ook potdicht.

Een soort grondwet

Denk maar aan de Natuurherstelwet die onze economie kan platleggen, het verdrag van Genève dat het bijzonder moeilijk maakt een evenwichtig migratiebeleid te voeren of de WTO-regels die het ons quasi onmogelijk maken om onze strenge arbeids- en milieuwetgeving toe te passen op importproducten. Het zijn allemaal goedbedoelde wetgevingen waarvan de gevolgen groot zijn. Ze aanpassen is verre van evident en ze worden dus, zonder meer, een soort grondwet. Dat krappe Europese en internationale carcan zorgt er vandaag voor dat de Vlaamse en Belgische beleidsruimte amper nog bestaat.

Sommigen beweren dat het multilateralisme dood is. Dat is het niet, maar het moet zich wel opnieuw uitvinden. Als een bescheiden niveau dat enkel de noodzakelijkheden vastpakt en waarbij elke staat neen durft en kan zeggen. Een plaats waar het gerede eigenbelang belangrijker is dan het gevoel boze blikken te moeten krijgen. Een plaats waar lokale soevereiniteit kan én mag gelden. Wie immers op het internationale niveau spreekt zonder zijn thuis in zijn achterhoofd, is gedoemd te verzinken in zotternijen.