Zweden trekt de migratieconclusie die België blijft uitstellen

Het Zweedse parlement – de Riksdag – heeft de voorbije weken een reeks migratiewetten goedgekeurd die elders in Europa ondenkbaar zijn. Ze tonen een bewuste koerswijziging. Van een land dat decennialang zijn ‘humanitaire supermacht’-status als exportproduct aanprees, en nu systematisch de schade probeert te herstellen.

Een eerste wet is de anmälningsplikt, door tegenstanders de ‘klikwet’ genoemd. Bepaalde ambtenaren krijgen een meldingsplicht wanneer ze vermoeden dat ze te maken hebben met iemand die illegaal in het land verblijft. Volgens de voorstanders herstelt die wet het evenwicht nadat diezelfde ambtenaren al jaren zwijgen over wat ze dagelijks zien, en zo illegaal verblijf in stand houden.

Verblijfsrecht is niet verworven

Door een tweede wet kunnen verblijfsvergunningen worden ingetrokken bij slecht gedrag zoals onbetaalde schulden, zwartwerk, uitkeringsfraude of banden met extremisme. Er is geen strafrechtelijke veroordeling nodig. De maatregel geldt bovendien retroactief. Het verblijfsrecht is in Zweden niet langer een verworven recht ongeacht je gedrag.

Ten slotte bant de Zweedse regering het woord ‘islamofobie’. De term is te vaag, te breed, en wordt te vaak ingezet om legitieme kritiek op religie, ideologie of integratiebeleid bij voorbaat als haat te blokkeren. Voortaan spreekt men van ‘antimoslimhaat’ wanneer dat concreet van toepassing is. Een semantische verschuiving, maar beslist niet onbeduidend.

Zweden kende tussen 2010 en 2020 een van de hoogste immigratiegraden van Europa. De piek lag in 2015, toen het land per hoofd van de bevolking meer asielzoekers opnam dan welk ander Europees land ook. Dat was geen toeval, maar ideologisch gedreven: Zweden zag zichzelf als moreel kompas van de wereld. Migratie was per definitie een verrijking.

Maar de realiteit haalde de ideologie in: parallelle samenlevingen in steden als Malmö, Göteborg en Stockholm. Wijken waar de Zweedse overheid de facto gezag had verloren. Gevolgd door een toename van schietpartijen, criminaliteit en zelfs bomaanslagen. Bij de daders waren migranten uit het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Balkan statistisch sterk oververtegenwoordigd.

Gedaald vertrouwen

Daarnaast stegen de kosten voor opvang, sociale uitkeringen en onderwijs. Terwijl tegelijk het vertrouwen daalde in de overheid die dit decennialang had ontkend of gerelativeerd.

De politieke gevolgen lieten niet op zich wachten. De Sverigedemokraterna (SD), ooit weggehoond als extremistische randpartij, groeide bij de verkiezingen van 2022 uit tot de tweede partij. Ze leverden geen ministers, maar sloten wel het zogenaamde Tidö-akkoord met de huidige coalitie van premier Ulf Kristersson. Dat akkoord is de blauwdruk voor alles wat er sindsdien is goedgekeurd.

De paradigmashift

Zweden wordt geregeerd door Moderaterna, Kristdemokraterna en Liberalerna  een centrum-rechtse minderheidsregering die overeind blijft dankzij de SD. De combinatie is historisch. Door het opgeven van de boycot van radicaalrechts door centrumrechts, realiseert Zweden vandaag het strengste migratiebeleid van Scandinavië. Het kan dus.

Sterker nog, Die combinatie van centrumrechts en radicaalrechts had expliciet de bedoeling om de negatieve gevolgen van de massamigratie van de voorbije decennia te corrigeren. Minder asiel en gezinshereniging onder andere door de genoemde wetten.

Op 13 september 2026 zijn er parlementsverkiezingen in Zweden. Volgens recente peilingen, leidt het rood-groene oppositieblok met ongeveer 9 tot 10 procentpunten op de zittende Tidö-partijen. Een duidelijke, maar geen enorme voorsprong. De sociaaldemocraten zijn de grootste met 32 procent, terwijl de Zweden Democraten vrij stabiel op ongeveer 20 procent staan. Er zal door Europese centrumrechtse partijen goed gekeken worden naar de electorale resultaten van de regeringspartijen.

Het Zweedse model wordt, wie weet, misschien opnieuw een exportmodel: migratiebeperkingen, welvaartschauvinisme en democratisch nationalisme door een bundeling van rechtse krachten. Zweden heeft die maatregelen genomen die andere Europese landen, ook België, voorlopig blijven uitstellen. De vraag is niet of die maatregelen hier ook nodig zijn. De vraag is hoeveel schade er nog moet worden aangericht voor het zover komt.