fbpx


Buitenland
Bundeswehr

Astronomische som voor ‘Das Militär’

Sterke Duitse defensie voor weerbare democratie



De Duitse regering heeft concrete plannen om 100 miljard euro te investeren om het leger te versterken.  Leidt de redevoering van bondskanselier Olaf Scholz (SPD), afgelopen zondag in de Bondsdag, tot de ‘militarisering’ van de Duitse buitenlandse politiek? Volgens de linksradicale oppositiepartij Die Linke zou dat best kunnen. Maar met haar sceptische houding staat ze zo goed als alleen. Alle andere partijen juichten de mededeling van Scholz toe om met een ‘Sondervermögen’ (bijzonder fonds) van 100 miljard euro de Bundeswehr,…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Duitse regering heeft concrete plannen om 100 miljard euro te investeren om het leger te versterken. 

Leidt de redevoering van bondskanselier Olaf Scholz (SPD), afgelopen zondag in de Bondsdag, tot de ‘militarisering’ van de Duitse buitenlandse politiek? Volgens de linksradicale oppositiepartij Die Linke zou dat best kunnen. Maar met haar sceptische houding staat ze zo goed als alleen. Alle andere partijen juichten de mededeling van Scholz toe om met een ‘Sondervermögen’ (bijzonder fonds) van 100 miljard euro de Bundeswehr, het Duitse leger, de komende vier jaar beter uit te rusten.

De katalysator van deze beslissing was de Russische invasie in Oekraïne. Het besef daagde bij de politieke klasse dat een democratie zich niet alleen naar binnen tegen extremisten van allerlei pluimage, maar ook naar buiten tegen militaire agressie van andere staten ‘weerbaar’ moet opstellen. De regering van sociaaldemocraten (SPD), Grüne en liberalen (FDP) voegt nu de daad bij het woord.

Frontstaat

De injectie met een astronomische som getuigt van een revolutie in de hoofden. De Bondsrepubliek Duitsland heeft haar leger altijd al ietwat stiefmoederlijk behandeld. De oprichting van ‘die Truppe’ in 1955 verliep niet van een leien dakje. Vele burgers hebben er toen tegen gedemonstreerd. Ze wilden niet dat Duitsers tien jaar na de Tweede Wereldoorlog weer in een militair uniform zouden gestoken worden.

De ‘Bundeswehr’ kwam er dan toch omdat de Koude Oorlog het vereiste: de Bondsrepubliek als frontstaat tegenover het Oostblok moest mee het Westen helpen verdedigen. Voor het overige hielden opeenvolgende regeringen het leger strikt aan de lijn. Van buitenlandse missies was er vier decennia lang zelfs geen sprake. Oproepen vanuit het buitenland om mee conflicten te helpen bedwingen legde de regering telkens weer naast zich neer. Toen begin jaren ’90 de oorlog in ex-Joegoslavië woedde, weigerde de toenmalige bondskanselier Helmut Kohl soldaten te sturen naar die gebieden ‘waar ooit de Wehrmacht had gewoed’.

Verontwaardiging

Het is pas met zijn arrest van 12 juli 1994 dat het Bundesverfassungsgericht (Grondwettelijk Hof) in Karlsruhe de deur openzette voor de buitenlandse missies van de Bundeswehr in het kader van de NAVO. De Bundeswehr is een ‘Parlamentsarmee’: voor elke missie heeft ze een in de tijd beperkt mandaat van het federale parlement nodig. En gevechtstroepen heeft Duitsland nooit geleverd.

Het ging altijd over ‘vredelievende’ operaties zoals logistieke bijstand, opleiding of bewaking van de kust of het luchtruim van een conflictgebied. Vanuit diezelfde logica viel ook de weigering van de Bondsregering te verklaren om – nog voor de Russische invasie van 24 februari 2022 – dodelijke wapens te leveren aan Oekraïne. Dat heeft enorm veel verontwaardiging in het buitenland opgewekt over een Duitsland dat te weinig daadwerkelijke solidariteit voor een bedreigd Europees land kon opbrengen.

Vijf werven

Nadat de oorlog was ontbrand, namen de Duitse media de regering figuurlijk zo scherp onder vuur dat ze uiteindelijk zwichtte. Berlijn besloot tot wapenleveringen over te gaan. Maar die actie kaderde in een groter plan waarover de Bondsdag voor het eerst in zijn geschiedenis zelfs op een zondag debatteerde.

Scholz presenteerde vijf werven die een antwoord vormen op de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Ze gaan over het leveren van wapens, het treffen van sancties tegen de agressor, het bijstaan van de NAVO-bondgenoten, het openhouden van de diplomatieke kanalen en het versterken van de eigen weerbaarheid. Die laatste werf slaat op de creatie van een bijzonder fonds voor de Bundeswehr en op het nastreven van energie-onafhankelijkheid.

Pacifistische grondstroom

De regering-Scholz wil het leger dus moderniseren en opkrikken opdat Duitsland zich beter zou kunnen verdedigen in een wereld vol gevaren. Op die manier wil ze ook de verplichting in het kader van de NAVO nakomen om 2% van zijn binnenlands product aan defensie te besteden (tegenover de huidige 1,4%).

Dat is een breuk met vroeger beleid waarin schuldgevoelens over het oorlogsverleden de toon aangaven. Het was datzelfde verleden dat de pacifistische grondstroom van de Bondsrepubliek deed ontstaan. Die Grünen rezen in 1980 hieruit op als de bundeling van de vredes-, de milieu- en nieuwe sociale bewegingen. Het is des te meer revolutionair te noemen dat zij als regeringspartner mee het uitgebreide defensiebudget dragen. Uiteraard is de aanleiding hiervoor de brutale, door niets te rechtvaardigen aanval van de Russische machthebbers op Oekraïne.

Maar meer geld voor defensie betekent minder geld voor posten die de groenen én de sociaaldemocraten eigenlijk nauwer aan het hart zouden moeten liggen. Het is al zo moeilijk om al de grote projecten rond bijvoorbeeld klimaatbescherming gefinancierd te krijgen. De ‘Grüne’ zullen dus masseerwerk nodig hebben om hun achterban mee te krijgen. Maar het inzicht dat het niet militarisering is dan wel versterking van de weerbaarheid van Duitsland en Europa, kan misschien zelfs de grootse sceptici onder hen over de streep trekken.

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.