België en Israël: van vriend naar vijand

België was ooit een vriend van Israël, voor de Palestijnen een steun en voor beiden een verzoener. Na 2000 werd die aanpak door opeenvolgende regeringen gedumpt. Dat moet opnieuw veranderen.

Na de oprichting van de staat Israël verlieten veel Joden ons land. Hun Belgische nationaliteit zouden ze verliezen door de Israëlische te verkrijgen, maar onze toenmalige regering zorgde ervoor dat ze die mochten behouden. Ons land was een vriend van Israël.

Diplomatieke moed

In de jaren 1970 probeerden veel Joden de Sovjet-Unie te verlaten. Er werden internationale conferenties georganiseerd om hun recht op emigratie te ondersteunen. Eén van deze conferenties ging door in Brussel. Er was toen diplomatieke moed nodig voor een land als België om de banvloek van de machtige Sovjet-Unie te trotseren en deze conferentie door te laten gaan. Maar België was een vriend van Israël.

In de jaren 1980 lanceerde Israël ‘Operatie Mozaïek’ om Ethiopische Joden naar Israël te brengen. Eerst werden deze transfers per vliegtuig in het geheim uitgevoerd. Met Sabenavliegtuigen, want België was een vriend van Israël. En telkens wanneer regeringsleden Israël bezochten, werden ze uitgenodigd om een boom te planten en zo symbolisch bij te dragen aan de bloei van het land. Elke minister beschouwde dat gebaar als een eer, als vriend van Israël.

Dat was de houding van de Belgische regeringen tot in 2000. Uiteraard was er kritiek op bepaalde maatregelen van Israëlische regeringen die hun land moesten opbouwen en beschermen tegen buren die de eliminatie van hun staat wilden. België nam altijd een verzoenende houding aan en probeerde te bemiddelen waar het kon. België bleef een vriend van Israël.

Confrontatiekoers

Dat alles veranderde na de millenniumwende. Staatsmanschap maakte plaats voor een ideologisch buitenlands beleid. België voer op ramkoers met een rits westerse bondgenoten en zocht de confrontatie met Israël op.

Dat begon toen de paarsgroene regering in 2000 werk maakte van de universele strafrechtelijke bevoegdheid, waardoor oorlogsmisdadigers overal ter wereld voor Belgische rechtbanken konden worden vervolgd. De dossiers van tirannen en dictators stapelden zich op bij de Belgische justitie, die haar eigen dossiers nog niet aankon.

Niet zoveel later bleek dat beschuldigingen tegen Ariel Sharon, premier van Israël, en diens legerleiding kwamen bovendrijven én politiek werden bespeeld. De Amerikanen begonnen te dreigen de NAVO uit Brussel weg te trekken. Toen ook de Brusselse middenstand en hotels er genoeg van hadden, werd het groteske experiment stopgezet.

Tweede voorbeeld: de opstelling van ons land in de International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA). Deze organisatie wil de herinnering aan de Shoah onderhouden, onder meer door pedagogische programma’s te ondersteunen. Zowat alle Europese landen werden lid, behalve België. Het duurde jaren voor toenmalig minister Louis Michel — na een discrete ‘aansporing’ vanuit Parijs en Berlijn — toetrad.

BDS-beweging

Dan is er de zogenaamde ‘BDS-beweging’ (BDS staat voor Boycotten, Desinvesteren en Sanctioneren). Wat in het begin een spelletje aan elitaire Amerikaanse universiteiten was, groeide uit tot een campagne die ingang vond in West-Europa. In België groepeert de Campagne voor Academische en Culturele Boycot van Israël talloze academici die Israël willen saboteren.

Alle regeringshoofden van onze buurlanden hebben BDS uitdrukkelijk veroordeeld: Frankrijk heeft een wet daarover, het Duitse parlement stemde een resolutie en Nederland, Spanje, Denemarken en Tsjechië veroordeelden boycotoproepen. In België heeft geen enkele premier sinds 2000 de BDS-beweging ooit veroordeeld. Dat was geen nalatigheid, dat gebeurde bewust.

Ontwikkelingssamenwerking subsidieert al decennia niet-gouvernementele organisaties die Palestijnse organisaties steunen die oorlog voeren met Israël. De verstrengeling en de gedeelde visie van ministeriële kabinetten met deze ngo’s bepaalt sterk de vijandige opstelling van België.

Het beleidsdocument van vzw Vrede vermeldt uitdrukkelijk de intentie om ‘BDS te promoten’. En in een ‘joint strategic framework’, dat toenmalig minister Alexander De Croo (Open Vld) in 2016 afsloot met Broederlijk Delen en Oxfam, luidde één van de doelstellingen: ‘To mitigate the influence of pro-Israël voices.’ Dat heeft veel weg van een aanvalspact.

De Croo

Die politiek leidde soms tot pure verkwisting van overheidsgeld. In zone C van de bezette gebieden mogen Palestijnen volgens de Oslo-akkoorden enkel bouwen met Israëlische toestemming. Ze bouwen toch, met Belgisch geld, wetende dat de Israëli’s hun bouwsels zullen slopen. De Belgen weten dat ook, en de Palestijnen weten dat de Belgen dat weten. Voor de Palestijnen is dat een succes, want dat Israël een Palestijns schooltje sloopt wordt dan overal bekendgemaakt. Ons geld ligt intussen op het stort.

In maart 2023 verstrengde de regering-De Croo de gezinshereniging van asielzoekers een beetje, maar versoepelde die voor Palestijnen. Niet voor Jezidi’s, Oeigoeren of Koerden. Palestijnen kunnen sindsdien quasi zonder problemen in België terecht. Dat was een bewuste keuze van een regering, die Israël bestempelt als agressor en de Palestijnen als exclusieve slachtoffers.

Twee jaar geleden, voor studenten van de Al Qud-universiteit in Ramallah, pochte de leider van de Palestijnse Autoriteit, Mahmoed Abbas, dat de internationale gemeenschap het Palestijns discours heeft overgenomen: dat de Joden het land gestolen hebben van de bewoners en dat het Palestijnse terrorisme een legitieme manier is om Israël te bestrijden. Abbas zat er niet ver naast. De denksjablonen die hij beschreef kleven aan heel Europa en vooral aan de machtselites in België: universiteiten, media, ngo’s, kabinetten en het parlement.

Activisme

Doorheen heel de periode van 1948 tot begin deze eeuw was België voor Israël een vriend, voor de Palestijnen een steun en voor allebei een verzoener. Deze diplomatieke aanpak, gegrond in wijsheid en realisme, hebben opeenvolgende regeringen sinds 2000 gedumpt. België werd een uitgesproken tegenstander van Israël én ondersteunt Palestijnse groepen die Israël met alle middelen bestrijden.

Ons traditioneel Belgisch staatsmanschap, gesteund op onze eigen belangen, maakte plaats voor een activisme dat bepaalde ideologische keuzes moest bevredigen. Die ideologische aanpak dient onze belangen niet, het is povere diplomatie. Ooit werd ons buitenlands beleid uitgedragen door figuren als Pierre Harmel en Leo Tindemans. Nu staan we voor de ‘Thunbergisering’ van dat beleid.

Het is tijd dat het Belgisch beleid ten aanzien van Israel-Palestina wordt herzien. Het is tijd dat de regering van dit land terugkeert naar een beleid dat weer past in de Europese middenmoot, naar een staatsmanschap met inzicht in de geschiedenis dat getuigt van politieke wijsheid en zin heeft voor evenwicht.