fbpx


Binnenland, Buitenland
mensenrechten

België veroordeeld voor schending mensenrechten

Soedankwestie krijgt Europees staartje



België is veroordeeld door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Er is niet voldoende onderzocht of M.A. in 2017 geen gevaar liep bij zijn repatriëring naar Soedan. Bij die uitwijzing werden ook niet alle procedures correct toegepast, vindt het Mensenrechtenhof. Soedancrisis Zomer 2017. Het Maximiliaanpark in Brussel liep vol. Onder hen veen transmigranten, op weg naar Groot-Brittannië. En daarbij wel wat Soedanezen. Ook M.A. Hij werd onderschept, opgepakt door de politie en overgebracht naar een gesloten…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


België is veroordeeld door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Er is niet voldoende onderzocht of M.A. in 2017 geen gevaar liep bij zijn repatriëring naar Soedan. Bij die uitwijzing werden ook niet alle procedures correct toegepast, vindt het Mensenrechtenhof.

Soedancrisis

Zomer 2017. Het Maximiliaanpark in Brussel liep vol. Onder hen veen transmigranten, op weg naar Groot-Brittannië. En daarbij wel wat Soedanezen. Ook M.A. Hij werd onderschept, opgepakt door de politie en overgebracht naar een gesloten opvang. Daar diende hij een asielaanvraag in, die hij nadien terug introk. Hij zei wel aan de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) dat hij gevlucht was uit Soedan en dat hij er gezocht werd. In Soedan was toen nog het regime van Omar Al-Bashir aan de macht.

De vele transmigranten, waaronder dus ook de Soedanezen, zorgen voor hoogspanning in de Wetstraat. Toenmalig Staatsecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken roept, in overleg met de regering, de hulp in van Soedan. In september 2017 komt er een identificatiemissie. Die wil ook reisdocumenten voorzien om Soedanezen te repatriëren. Niemand voelt zich echt goed bij samenwerking met het regime in Soedan. Maar de druk is groot om te reageren en de toestand in het Maximiliaanpark te verbeteren.

Foltering in Soedan

In december 2017 schakelt de Soedancrisis een versnelling hoger. Er komt een rapport van de Tahrirgroep waarin geschreven wordt dat gerepatrieerde migranten na hun terugkeer in Soedan gefolterd zijn. Het zorgt voor hoogspanning in de regering. Theo Francken krijgt de indruk dat premier Michel hem in de steek laat en communiceert hard terug. Waarna de partijvoorzitters van de Zweedse partijen aansturen op het ontslag van Francken. Bart De Wever komt tussen om zijn staatssecretaris Francken te steunen.

In februari 2018 vraagt de regering aan de Commissaris-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen om de uitwijzingen naar Soedan te onderzoeken. Er wordt bekeken wat er is gebeurd met de tien personen die zijn teruggekeerd, hoe de identificatiemisse werd georganiseerd en of voldoende onderzocht is of de personen geen risico liepen bij repatriëring. Net dat punt dus waarop het EHRM België veroordeeld heeft.

Moeilijke samenwerking

In het rapport van de CGVS (pdf) blijkt dat de samenwerking tussen DVZ en de Soedanezen niet echt vlot verliep. Ze antwoorden opvallend kort op de vragen van DVZ. Allemaal gaven ze aan dat repatriëring een reëel risico vormde. Ze werden meerdere keren gehoord, maar vroegen uiteindelijk geen asiel aan. De Dienst Vreemdelingenzaken moest hun situatie beoordelen op basis van die korte antwoorden. DVZ moet dan ‘ten gronde onderzoeken’ of de aangehaalde elementen die oorzaak kunnen zijn voor vervolging geloofwaardig zijn. Als dat zo is, kan er niet gerepatrieerd worden.

Dat laatste is bij de veroordeling van België door het EHRM de sleutel. België heeft volgens het Mensenrechtenhof de risico’s van de repatriëring niet goed ingeschat. De vragen die DVZ stelde waren te algemeen. Een ernstig risico voor de gerepatrieerde kon niet worden uitgesloten, stelt het Hof. Zeker niet omdat M.A., die uiteindelijk klacht indiende, verschillende keren had aangegeven dat hij bang was dat hij bij zijn terugkeer risico liep op vervolging.

Advocaat

Het EHRM tilt ook zwaar aan de klacht van M.A. dat hij tijdens de eerste drie weken van zijn opsluiting in een gesloten centrum geen advocaat heeft gezien. Terwijl in het Rapport van het CGVS staat dat dat bij de gesprekken door DVZ werd gezegd dat ze daar recht op hadden.

Dat er inconsistenties zijn in het verloop van de procedure die M.A. volgde, zoals eerst niet dan wel en dan weer niet asiel aanvragen, wijt het EHRM aan een taalprobleem. Bij het verhoor was geen tolk aanwezig. De ambtenaar die het interview afnam sprak niet vloeiend Arabisch, waardoor de migrant niet goed genoeg geïnformeerd werd. DVZ spreekt dat tegen.

Foltering

Het EHRM besluit dat alles samen genomen er niet voldoende waarborgen waren voor M.A. bij zijn repatriëring. Dat de man uiteindelijk niet is gefolterd in Soedan, kan daarbij niet als argument worden ingebracht stelt het hof. Dat ligt niet ver van hoe je het rapport van de CGVS kan lezen. Dat is verrassend algemeen geschreven en houdt de kerk in het midden. Repatriëringen naar Soedan kunnen volgens de CGVS, als er voldoende onderzocht is of er geen gevaar dreigt voor de gerepatrieerde. Er staat nergens zwart op wit dat dat dat voldoende onderzocht is.

Artikel 13

België wordt in het arrest nog een tweede keer met de vinger gewezen. M.A had een procedure lopen en er was een rechterlijke uitspraak dat de man niet mocht uitgewezen worden terwijl er nog een procedure liep. Toch werd de man uitgewezen.

Volgens België was die repatriëring vrijwillig. Maar M.A. beweert voor het Hof dat hij onder druk gezet werd om het document van vrijwilliger terugkeer te ondertekenen. Een man in uniform zou hem in het Arabisch op dreigende toon duidelijk gemaakt hebben dat hij toch zou uitgewezen worden. Dat is volgens Straatsburg een schending van artikel 13, dat iedereen de kans geeft om beroep te doen op de rechterlijke mogelijkheden die er zijn, ook tegen autoriteiten.

Veroordeeld

In het vonnis lees je een veroordeling van België voor het niet zorgvuldig volgen van procedures. M.A. vroeg geen schadevergoeding of andere genoegdoening.

België kan nog vragen om de zaak naar de Grote Kamer te brengen. Dan wordt de zaak opnieuw onderzocht.

Pieter Bauwens

Pieter Bauwens is sinds 2010 hoofdredacteur van Doorbraak