De erfenis van De Wever

Arizona is de meest centrumrechtse federale regering die België sinds lange tijd heeft gekend. Op papier althans, want voor resultaten is het nog wat te vroeg. De reacties bij het linkse middenveld zijn alvast veelzeggend. Nog nooit heeft een regeringsvorming zoveel stakingsplannen veroorzaakt.

Anderzijds kunnen we uit de reactionaire kramp van de geïnstitutionaliseerde vakbonden weinig concreets afleiden. Onze werknemersorganisaties en zeker deze van het overheidspersoneel zijn nooit vies van een staking meer of minder wanneer hun royale privileges bedreigd worden. Daarenboven transformeren ze hoe langer hoe meer tot algemeen progressieve actiegroepen gespecialiseerd in anti-rechtse oppositie.

Links-rechts-as

Hoewel het geografische centrum van Vlaanderen een stuk westelijker ligt dan dat van België, ligt het Vlaamse ideologische centrum een eind meer naar rechts dan het Belgische. Waar het Arizonabeleid zich situeert op de Belgische links-rechts-as is dus relatief voor wie vanuit Vlaanderen die positie inschat.

Het regeerakkoord van de meest centrumrechtse Belgische regering sinds lang komt zowat overeen met dat van een gemiddelde centrumlinkse Vlaamse regering. Sociaaleconomisch neemt het programma inderdaad een centrumpositie in. Linkse en rechtse maatregelen houden elkaar in evenwicht. Sociologisch of identitair vertegenwoordigt het regeerplan een lichtjes progressief beleid. Vergeleken met het voorbije vierseizoenen-beleid weliswaar een pak conservatiever, maar nog altijd links van het Vlaamse ideologische centrum.

Partijprogramma

Wat zéker veel oostelijker op de Vlaamse links-rechts-as ligt dan het regeerakkoord, is het partijprogramma van N-VA. Op alle domeinen, inclusief het sociaaleconomische, geeft N-VA aanzienlijk wat toe ten opzichte van haar verkiezingsprogramma en dito beloftes.

In een inefficiënte constructie als België is het makkelijk om zowel in absolute als procentuele cijfers fors te besparen, zelfs structureel. Een slechte situatie vergelijken met een voorafgaandelijke nóg slechtere situatie levert mooie resultaten op. Maar diezelfde cijfers representeren in relevantere vergelijkingen niet dezelfde proporties.

In verhouding tot gidslanden blijft de Belgische balans ook na de hervormingen desastreus, zelfs als het beleidsprogramma voor de volle 100 procent uitgevoerd wordt. Quod non! Nog een vergelijking die veel letters zal vergen om de harde cijfers te verzachten is die tussen het Arizona-resultaat in 2029 en het N-VA partijprogramma van 2024.

Loodgieter

Maar als De Wever tegelijk Bouchez en Rousseau kan blijven behagen zodat geen van beide ijdeltuiten de regering doet vallen, zal Arizona alsnog de geschiedenis ingaan als een hervormingsregering die de welvaart van de Belgen voor een tijd heeft veiliggesteld.

Ten tijde van het verzuilde la Belgique was dat een mooie verdienste. Hoewel de toetreding tot de EU-zone de Belgische staat verplichtte om hervormingen door te voeren en de staatsschuld aan de vooravond van zijn regering boven de 120 procent uittorende, wordt Jean-Luc Dehaene nog altijd gerespecteerd voor zijn succesvol begrotingsbeleid dat de schuldgraad gestaag maar structureel deed zakken. Het leverde hem de eretitel van meester-loodgieter op.

Net zoals ten tijde van de regering Dehaene focust de regering De Wever op getallen. Nochtans weet de N-VA-voorzitter dat succesvolle politiek zich in de 21ste eeuw ondubbelzinnig moet vertalen in het dagdagelijkse leven van de burgers. Ik twijfel eraan of de hervormingen uit de Wetstraat een merkbaar verschil zullen teweegbrengen in de Dorpsstraat.

De toekomstige geschiedenis verwacht van Bart De Wever alleszins meer dan een uitstekend loodgieter te zijn. Dat verwachtingspatroon heeft onze nieuwbakken premier jarenlang zelf gecreëerd.

Ontwaken

De idealen waarmee De Wever zijn partij een enorme achterban heeft geschonken, hebben ervoor gezorgd dat elke N-VA-kiezer luidop durft dromen van een autonoom, modern en welvarend Vlaanderen waar de burgers door een gedeelde taal, traditie en cultuur een verantwoordelijke gemeenschap vormen met emotioneel respect voor het verleden en een rationele blik op de toekomst.

Die ideologische droom omvat een breed spectrum aan sub-ideologieën die op één of andere pragmatische wijze een natuurlijk geheel vormen. Sociaaleconomisch liberaal, communautair inclusief regionalistisch, op sociologisch gebied gemeenschapsgezind en op cultureel en identitair vlak rationeel conservatief. De Wever leerde ons dat deze logische idealenmix de best mogelijke samenleving voortbrengt.

De begrotingscoalitie van De Wever met belgicistische, regionalistische, liberale, socialistische, progressieve en conservatieve strekkingen zal ons daarentegen niet naar die droomsamenleving leiden. Zelfs niet na tien legislaturen! Het Arizonacompromis zal op een gegeven moment velen uit hun droom doen ontwaken in exact hetzelfde België met alleen wat betere cijfers in het grootboek.

Erfenis

Bart De Wever is ontegensprekelijk de meest getalenteerde politicus van de afgelopen vijftig jaar. Hij begreep de Vlaamse onderstroom en capteerde die binnen zijn eigen nationalistische ideologie. Ondanks de jarenlange ongelijke strijd tegen politieke oppositie en activistische instituten zoals onderwijs, middenveld, cultuur en media, raakte meer dan 30 procent van de Vlamingen overtuigd van De Wevers visie op onze samenleving.

Jammer genoeg zijn we, als het er democratisch op aankomt, geen Vlamingen maar Belgen. Hoewel het momentum altijd in de lucht hing, was de tijd nooit rijp het te grijpen en die visie om te zetten in beleid. Ook nu was de tijd nog niet rijp. De Wever heeft niet het momentum maar de laatste strohalm gegrepen.

Bij de volgende verkiezingen in 2029 zou het daarom wel eens kunnen dat die Vlaamse droom en het tastbare momentum om die droom te verwezenlijken plots een verre illusie blijken. Ik hoop oprecht voor Bart De Wever dat hij gespaard blijft van de pijnlijke ironie die voor eeuwig op zijn politieke erfenis zal rusten wanneer onder zijn eigen premierschap die droom uiteen zou spatten.