De Laatste Industriële Revolutie voor Vlaanderen

Met de opmars van ‘woke’ laaide de discussie over het cultuurmarxisme de afgelopen jaren in alle hevigheid op. Maar haast niemand merkte daarbij op hoe het cultuurecologisme onze instellingen binnensloop. Onder impuls van deugdenkende intellectuelen gleden we af naar een ecologisch-normatieve samenleving. Hierbij raakten voedselproductie en landbouw, net als industrie en economie in het algemeen, ondergeschikt aan natuurbeheer. En niemand mag zich daarbij nog afvragen hoe we morgen acht miljard monden blijven voeden of de rekening van onze welvaartsstaat gaan betalen.

Ook onze Vlaamse instellingen worden onder druk van diverse interne en externe actoren meegezogen in deze ontwikkeling. Zo is binnen het Departement Omgeving de invloed van Natuurpunt niet langer weg te denken. Vandaag gaat zelfs 90 procent van de Vlaamse subsidies voor natuurbeheer naar deze organisatie. De dominante rol van Natuurpunt komt ook duidelijk naar voren in onze beleidsplannen. De Blue Deal, bijvoorbeeld, lijkt rechtstreeks voort te komen uit het programma dat Natuurpunt uiteenzette in hun pamflet Vlaanderen, durf nat te dromen.

VITO, de groene ngo

En wat dan te denken van VITO? In 1991 richtte onze regionale overheid deze Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek op. Zij zag hierin een kennispartner die een innovatieve impact op het beleid moest genereren. Meer dan dertig jaar later zien we evenwel hoe VITO vooral uitgroeide tot een speler in de groene en circulaire economie. Wie naar jobs zoekt op hun website krijgt vandaag zelfs enigszins het gevoel alsof hij een advertentie leest van een groene ngo.

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat VITO zonder omwegen stelt dat tegen 2040 quasi alle particulieren in Vlaanderen elektrisch zullen rijden. Hoe kras en ideologisch gekleurd zo’n uitspraak wel is, blijkt wanneer je hoort wat de sector zelf verwacht. Die acht het realistisch dat tegen 2035 30 tot 35 procent van ons wagenpark uit elektrische voertuigen zal bestaan. Op amper vijf jaar tijd ziet VITO dit dus verdrievoudigen.

Politieke onmacht

Beleidsmakers beschikken zelden over de nodige wiskundige kennis om wetenschappelijke modellen ten gronde te analyseren. Hierdoor lopen ze het risico blind te varen op ideologisch gekleurde technisch-wetenschappelijke adviezen. Onze huidige Vlaamse minister van onder andere Wonen, Energie en Klimaat, Melissa Depraetere, illustreert dit perfect. Zij studeerde wat we in de volksmond ‘pol en soc’ noemen. Je ziet al van ver aankomen hoe VITO haar pen zal vasthouden bij het uitwerken van de door de Europese Unie opgelegde actualisatie van klimaatplannen.

Onze politici zouden ook gerust wat kritischer naar de Blue Deal mogen kijken. Met klassieke modellen kan je berekenen dat maatregelen zoals de ontharding en het extra laten meanderen van rivieren hooguit voor een extra infiltratie van 3,3 procent regenwater zullen zorgen. Nu zijn groene pleinen en meanderende rivieren zeker mooi, maar moeten we in tijden van budgettaire schaarste daaraan ons geld blijven uitgeven? En wat als het ooit echt droog zal worden in Vlaanderen?

Ontzilten

Droge streken zoals Zuid-Spanje hebben geen boodschap aan tegelwippers of extra meanders. Daar investeren ze vooral in grote waterreserves via stuwmeren en in het bouwen van ontziltingsfabrieken. Een oude wijsheid zegt immers dat het enkel van grote bomen is dat je dikke planken zaagt. Een verzekering op de toekomst nemen kan nooit kwaad, maar laten we onze schaarse centen dan wel rendabel investeren in projecten die een tastbare meerwaarde geven.

In Vlaanderen hebben we geen bergen, stuwmeren kunnen we dus vergeten. Maar we hebben de Noordzee en ook de Schelde tot Antwerpen vormt een interessant reservoir voor ontzilting. Dankzij ons uitgebreide netwerk van kanalen en grachten kunnen we ontzilt water, via slimme ingrepen met pompen en sluizen, tegen een aanvaardbare kost stroomopwaarts brengen. Dit kan dan zowel de landbouw, de natuur als de drinkwatervoorziening op termijn ten goede kunnen komen. Een project als dit in Nieuwpoort om uit zeewater drinkwater te produceren, kunnen we daarom alleen maar toejuichen. Zeker omdat binnen ons gewest West-Vlaanderen het meest gevoelig blijft voor droogte.

Op weg naar ‘degrowth’?

De Vlaamse autonomie ging ooit van start onder impuls van de ‘DIRV’ of de Derde Industriële Revolutie in Vlaanderen. DIRV zette begin jaren tachtig in op technologie om Vlaanderen uit het slop van een diepe economische crisis te halen. Even vreesde men in deze periode zelfs voor het instorten van onze welvaartsstaat.

In die jaren werd er wellicht te weinig gedacht aan het milieu, daarom werd VITO opgericht om het DIRV-beleid met moderne accenten verder te zetten. Maar ergens lijkt de slinger nu totaal doorgeslagen. Binnen de ecologisch-normatieve school vergeten ze maar al te graag de lessen uit het verleden. Uiteindelijk draaide en draait alles nog altijd rond het instandhouden van onze welvaartsstaat. Als we dat blijven negeren, zijn we aardig op weg naar de LIRV: de Laatste Industriële Revolutie voor Vlaanderen.