De les van Jinnih Beels

Het overkomt Doorbraak helaas niet elke week: in maar liefst elf verschillende media, papieren en digitale, is er geschreven over de interviews van Jinnih Beels. Soms zelfs twee of drie keer. Alleen Het Belang van Limburg heeft erover gezwegen. Daarom, voor onze Limburgse lezers: Beels is de voormalige Antwerpse politiecommissaris die vandaag Antwerps provinciaal gedeputeerde is, verkozen op de lijst van Vooruit.

Die interviewreeks is begonnen met een gesprek tussen haar en Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken (het tweede gesprek – met Rik Van Cauwelaert – staat inmiddels ook al online). En dat mag dus niet van haar partij. Tenminste volgens een aantal anonieme Vooruit-bronnen: Beels zou eigenlijk al virtueel uit de partij zijn gezet, een en ander moet alleen nog formeel worden afgehandeld. Beels zelf weet van niets. Maar dat gebeurt wel meer in de politiek, partijgenoten die alleen met elkaar spreken via de media.

Al wil ik het nog wel zien. Gaan de socialisten Beels echt uit de partij zetten? Dat zou – herinner u Jean-Marie Dedecker destijds bij de VLD – een cadeau zijn. Martelaarschap werkt altijd. En de afzetting als bestendig afgevaardigde kan alleen om zwaarwichtige redenen en dat afzetten moet door de Vlaamse regering gedaan worden. Ook dat wil ik nog wel eens zien…

Positieve reacties

Dat interview met Van Grieken is behoorlijk druk bekeken en beluisterd. Zonder twijfel is dat ook het gevolg van al die ongewilde maar vooral onbetaalde mediareclame. Iemand zou eens moeten uitrekenen wat al die stukken vertegenwoordigen aan mediawaarde. Ik weet heel zeker dat Doorbraak dat in geen jaren kan betalen.

De reacties op Beels waren overigens in overgrote meerderheid positief. De Gazet van Antwerpen bijvoorbeeld vroeg op haar website wat de lezers ervan vonden, en, zoals altijd, waren er absolute fans en anderen die het maar niets vonden, maar de meeste lezers vroegen zich af wat daar nu zo fout aan was. ‘Als met iemand spreken nu ook al niet meer mag.’ Het woord constructief werd zelfs een paar keer gebruikt.

Gemeende nieuwsgierigheid

Puur journalistiek zijn er natuurlijk, zoals altijd, aanmerkingen te maken. Een vraag over de politieke voorkeur van Van Griekens vader en of de zoon dus zijn overtuiging van huis uit heeft meegekregen, mag je niet laten liggen. En onwetendheid veinzen is in een interview een vaak productief standpunt, maar je mag daar natuurlijk niet in overdrijven. Als Beels zegt niet te weten wat het cordon sanitaire is – ‘dat is van voor mijn tijd’ – dan doet ze zich onbenulliger voor dan ze is. Napoleon en zelfs Hitler waren van voor mijn tijd, maar Beels heeft misschien wel eens van ze gehoord.

De absolute sterkte van het gesprek was de openheid. De echte, gemeende nieuwsgierigheid ook. Als Beels over haar reeks zegt dat ze probeert te begrijpen waarom mensen denken wat ze denken, dan maakt ze dat waar. Ze heeft daarvoor geen personal brand manager nodig. Beels is bovendien straatwijs; die wijsheid heeft ze zonder twijfel als politievrouw letterlijk op straat verworven.

(Het is hét ingrediënt dat bij ‘echte’ interviewers vaak ontbreekt. Het is dat waarmee Gert Verhulst aan zijn Tafel de duidingsprogramma’s van de openbare omroep elke dag de vernieling in speelt: boerenverstand en twee minuten doordenken.)

Moraliserende tuttelbenadering

Dat Vooruit zwaar tilt aan dat gesprek zegt iets over de staat van de Vlaamse politiek in zijn geheel en van de sociaaldemocratie in het bijzonder. Alsof een gesprek betekent dat je meteen ook het programma van de geïnterviewde ondertekent. Alsof het gaat om een regelrechte onethische, welhaast subversieve ontsporing. In een politieke partij die functioneert als een kloosterorde met rechtgelovigen en ketters, die dan worden geëxcommuniceerd. Dat staat overigens haaks op alle praatjes over minder polarisering en meer verbinding, over de behoefte aan bruggenbouwers.

Staan politieke partijen nog ergens voor? Of zijn het overgefinancierde machines die voor alles bezig zijn met reputatiebeheer? Snapt men bij Vooruit niet dat zo’n moraliserende tuttelbenadering iets infantiels heeft? En tegelijk – het blijkt al jaren – zeer contraproductief is? Dat dat werkt zoals bij het Songfestival: hoe meer duiding over Israël vooraf, hoe meer Vlamingen voor de Israëlische kandidaat stemmen, wat die ook zingt. Is – terug naar Beels – een gesprek gevaarlijker dan het groeiende succes op links en rechts van zogeheten protestpartijen?

Politiek is collectief project

Voor alle duidelijkheid: ik vind de politieke onafhankelijkheid van individuen die zich losmaken van hun partij, iets waarvoor Beels al langer pleit, een heilloos spoor. Politiek is immers geen zaak van een aantal individuele ondernemers; het is een collectief project met partijen die ergens voor staan. Eén Jean-Marie Dedecker is misschien een zegen voor de politiek, maar honderdvijftig Dedeckers zijn een regelrechte ramp.

En ja natuurlijk, in het Amerikaanse en Britse systeem hebben verkozenen veel meer onafhankelijkheid. Zelfs in het Europees Parlement is die groter dan in onze vaderlandse gremia. En zeker, wat ook het systeem is, de politieke verlamming blijkt vandaag helaas overal even groot. Maar er moet iets te vinden zijn tussen rebellen en apparatsjiks in.

Bruno De Wever – broer van, prof hedendaagse geschiedenis – heeft er nog niet zo lang geleden op gewezen dat elders in Europa allerlei gematigde partijen samenwerken met extreemrechts. Als bij ons zelfs maar een gewoon gesprek leidt tot verbanning, dan hebben we een probleem. Dan is het partijwezen aan het wegkwijnen.

Ik weet niet meer waar het vandaan komt, maar in mijn honderden bladzijden notities vind ik dit: Partijen zijn veranderlijk. Mensen ook. En de rest van de wereld al zeker. Stilstaand water begint snel te stinken. Amen.