fbpx


Klimaat
Klimaat

De zondvloed trekt verder

Maar waar kwam hij vandaan?



De zondvloed is gepasseerd. Het is te zeggen, die verdomde enorme waterzak die een week boven Limburg, Wallonië en Noord-Duitsland leegliep, is eindelijk in beweging gekomen richting Oostenrijk. Bon débarras, Nu pas wordt de ravage zichtbaar, waarbij het tragische en het komische elkaar afwisselen. Duizenden daklozen, op het moment dat we dit schrijven 31 doden in België, meer dan 100 in Duitsland, terwijl miljardair Marc Coucke op Twitter mokt over de schade die zijn Durbuy-vastgoedproject trof. Vlakbij lopen protocollaire ramptoeristen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De zondvloed is gepasseerd. Het is te zeggen, die verdomde enorme waterzak die een week boven Limburg, Wallonië en Noord-Duitsland leegliep, is eindelijk in beweging gekomen richting Oostenrijk. Bon débarras,

Nu pas wordt de ravage zichtbaar, waarbij het tragische en het komische elkaar afwisselen. Duizenden daklozen, op het moment dat we dit schrijven 31 doden in België, meer dan 100 in Duitsland, terwijl miljardair Marc Coucke op Twitter mokt over de schade die zijn Durbuy-vastgoedproject trof. Vlakbij lopen protocollaire ramptoeristen Filip van België, Alexander De Croo en Ursula von der Leyen vooral in de weg, nietszeggende verklaringen debiterend over ‘groot drama’ en ‘medeleven’. Daar kopen mensen niets voor.

Derdewereldland

Niettemin is de solidariteit groot, al noteerde men in Verviers plunderingen waarvan we dit keer uit piëteit niet zullen gissen naar de herkomst van deze gratis shoppers. Belangrijk is de vaststelling dat we op dit soort rampen niet voorbereid zijn, dat de professionele noodhulp in gebreke bleef – met de stuurloze brandweerboot die drie passagiers verloor als onuitwisbaar beeld – en dat de middelen gewoon te beperkt zijn. Jarenlange besparingen onder meer bij de Civiele Bescherming eisen hun tol.

Op de sociale media wordt geschamperd dat de zoekactie naar Jürgen Conings veel meer middelen kreeg en beter gecoördineerd verliep dan de hulpactie bij deze natuurramp. Ook waar. De brandweer deed wat ze kon, maar waar is het leger als je het nodig hebt? Elitetroepen, onze fameuze para’s die in Marche-les-Dames trainen en het terrein toch kennen? Het reddingsteam met helikopters van de basis Koksijde die we kennen van de TV-reeks Windkracht Tien? Nauwelijks gezien, terwijl er aan zee toch weinig te beleven viel.

Dubbel gevoel

Bij de liefdadigheidsacties heb ik altijd een dubbel gevoel: het medeleven is oprecht, het Rode Kruis verricht goed werk, maar de overheid moet in zo’n precaire situaties bewijzen waarom er een overheid is en waarom we belastingen betalen. Namelijk om de burgers te beschermen, en niet alleen om ons te flitsen als we 5 km/u te snel rijden. België, maar ook het goed georganiseerde Duitsland, blijken in zo’n noodsituatie opeens derdewereldlanden.

Neen, minister Verlinden moet geen ontslag nemen. Maar naast de pandemie heeft ze er een topprioriteit bij: het opstellen van degelijke en uitvoerbare rampenplannen bij watersnood, het investeren in materieel en personeel, en dan mag landsverdediging natuurlijk ook mee aan tafel zitten. Andermaal: als de overheid zo negatief gepercipieerd wordt, heeft dat misschien wel een oorzaak. Het gevoel van in de steek gelaten te worden primeert bij de interviews in Luik en omstreken. De calvarietocht om een schadevergoeding van de verzekering of van het rampenfonds te krijgen, volgt nog.

Vier vragen, vier antwoorden

Een ander paar mouwen is de kwetsbaarheid van de overstromingsgebieden. Dit keer bleken vooral de smalle riviervalleien echt flessenhalzen waarin het wassende water pijlsnel het alarmniveau oversteeg en de huizen binnendrong. Kan dit in Vlaanderen nog grotendeels opgelost worden met overstromingsgebieden en spaarbekkens, naast ontharding en een betere opvang en opslag van hemelwater in plaats van het in de riolen te laten weglopen, in de Ardennen is dat iets ingewikkelder.

Waar het schoentje echt wringt, is natuurlijk de oorzaak van deze weersverschijnselen. Waar komt zo’n zondvloed vandaan? Dan wordt het serieus en krommen de neuzen. Ongekende hittegolven in Canada, enorme bosbranden, afsmeltende poolkappen, de wetenschappers zijn er eigenlijk al lang uit: dit is het gevolg van een klimaatverandering. Ook al blijft dit voor menig amateur-meteoroloog op Facebook en Twitter een hoax, of erger, een leugen. En is er de lichtjes belachelijke kinderkruistocht van Greta Thunberg en andere Anuna’s die veel draagvlak teniet doet.

De ontkenning voorbij

In zijn artikel over duurzaamheid heeft Paul Becue het heikele klimaatverhaal nog eens toegelicht: de tijd van ontkenning hebben we nu wel gehad. De kwestie laat zich in vier elementaire vragen samenvatten, waarop we eigenlijk het antwoord kennen:

1) Is er sprake van een globale klimaatopwarming? 2) Is dat te wijten aan menselijke activiteit? 3) Wat is de impact nu en vooral in de toekomst? 4) Wat kunnen we eraan doen?

Het eerste gaat simpelweg over een statistische realiteit: ja, de gemiddelde temperaturen stijgen. Het tweede over een onontkoombare correlatie: sinds de aanvang van de industriële revolutie, pakweg 1800, hebben we door het gebruik van fossiele brandstoffen enorme massa’s CO2 de atmosfeer ingestuurd. Wat het fameuze broeikaseffect veroorzaakte, het langer vasthouden van zonnewarmte in de dampkring. Dit effect is niet lineair, de curve gaat steeds steiler. Het verschijnen van de auto vanaf 1900 en vanaf 1950 als massaproduct is een bijkomende factor. Ontkennen dat de moderne mens hier een doorslaggevende rol in speelt, is in feite het licht van de zon ontkennen.

De straalstroom

De derde vraag, over de impact: ja, het leidt tot een verstoring van de normale meteorologische cycli: zoals de straalstroom die zich verlegt of zelfs stilvalt; of het fysische gegeven dat een warmere atmosfeer langer waterdamp vasthoudt, waardoor droogteperiodes afgewisseld worden met intense neerslag. Met als resultaat wat we nu in onze Waalse achtertuin hebben meegemaakt. En helaas, you ain’t seen nothing yet, bereid u voor op meer van dat.

Vraag 4: de oplossing – althans de schade beperken – is, behoudens een betere waterhuishouding, eigenlijk de logica zelve: de CO2-uitstoot sterk verminderen. Meteen ook veel gezonder voor het milieu. Daarover ging de klimaatconferentie van Parijs in 2015. Technisch is die transitie, de omschakeling naar een koolstofvrije economie, perfect mogelijk. Waarbij ook kernenergie weer in beeld komt. Politiek is het een ander paar mouwen, en het voorwerp van eindeloze palavers over wie wat moet doen. Zowel binnenlands tussen partijen, als Europees en internationaal. Het zal een bom duiten kosten, maar het is het waard, toch voor wie de overleving van het nageslacht een punt is. En de nieuwe economie moet ook mensen aan het werk zetten, jobs opleveren, nieuwe welvaart creëren in een gezondere leefomgeving.

Hysterisch irrationalisme

De kritiek dat dit geen verhaal mag zijn van een groenlinkse elite, arrogante stadsintellectuelen of tweeverdieners met een Tesla voor hun villa-met-zonnepanelen, is pertinent. Maar het achterlijke, en ik herhaal: achterlijke ontkenningsdenken, gecombineerd met de meest fantaisistische complottheorieën, staat een oplossing alleen maar in de weg en doet ons tijd verliezen.

Het geleuter over een ‘klimaatkerk’ komt vooral van de rechterzijde, als zou de deep state haar greep willen versterken, eventueel zelfs gecombineerd met een wereldwijd VN-complot. Niet toevallig vinden we dezelfde denkpistes terug bij de antivaxxers en tegenstanders van covid-maatregelen. In feite vormen de rechtsdraaiende anti-vaxxers en klimaatontkenners het spiegelbeeld van het linkse woke-fanatisme, twee vormen van dezelfde domheid zoals Matthijs van Boxsel hem definieert: tunnelvisie, doorhollen en weigeren ergens lessen uit te trekken of iets bij te sturen, tot op het zelfdestructieve af.

Cocktail van domheid en obscurantisme

Deze vormen van hysterisch irrationalisme zijn helaas een kenmerk van deze tijd. Het internet zorgt voor een enorme versnelling van de onzin. Voeg daarbij het oprukkende religieuze fanatisme van de islam, en we hebben hier een ware cocktail van domheid en obscurantisme die dan ook nog eens besmettelijk blijkt.

Alleen ratio en gezond verstand, het omarmen van wetenschap, techniek en innovatie kunnen ons redden. Kom niet af met de middeleeuwse dooddoener dat de mens geen vat heeft op het klimaat. Helaas is dat wel zo, we zijn meester van deze planeet, en wat we fout deden moeten we ook maar rechtzetten.

Transitieperiode

Het grootste obstakel is psycho-sociaal en mentaal. Het kost mensen blijkbaar moeite om een causale relatie te leggen tussen hun weggespoeld huis en een klimaatverstoring waar iets aan te doen is. Mensen willen ook niet onder ogen zien dat we in een transitieperiode leven. Dat is begrijpelijk, we leven maar één keer, en het gefoeter op dure elektrische auto’s waar je maar 300 km ver mee geraakt en dan vergeefs naar een laadpaal uitkijkt, ik kan erin komen. Maar terugkerend naar Luik, Spa en Pepinster, moeten we vooral de autofabrikanten tot wat haast aanporren, die veel te lang rond de oliekraan zijn blijven hangen. Het Europese kliekje van constructeurs nog meer dan de Aziatische. Dat is een verhaal op zich, ook interessant voor een rondje betere onderzoeksjournalistiek.

Als het gezond verstand traditioneel vooral op rechts heerst, moet het nu inzien dat struisvogeltactieken niet helpen. Wel kordaat oplossingsgericht denken en handelen, de koe bij de horens vatten, geen Byzantijnse discussies. Benieuwd welke politicus aan die kant het eerst durft oversteken.

[ARForms id=103]

Johan Sanctorum

Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.