Een erkenning van Palestina, wat kopen we daar precies mee?

De kwestie verdeelt de Federale Regering, en stilaan ook de N-VA, al een hele week: moet België de Palestijnse staat erkennen? Wat opvalt, is dat amper iemand stilstaat bij de veel lastigere vragen die voortvloeien uit zo’n erkenning. Welke gebieden zou die Palestijnse staat precies omvatten? Wie zou die staat besturen? En wat vinden de buurlanden van zo’n erkenning?

Het was de Franse president Macron die begin april – enigszins onverwacht – de kat opnieuw de bel aanbond. Hij kondigde toen een mogelijke erkenning van de Palestijnse staat aan tegen juni, weliswaar in ruil voor de erkenning van Israël door een aantal Arabische landen. Het idee voor zo’n feitelijke Tweestatenoplossing gaat al terug tot 1947, toen het Britse mandaatgebied Palestina werd overgedragen aan de inwoners. De Arabische bewoners wezen dat plan toen resoluut af, omdat ze vonden dat het VN-voorstel te veel in het voordeel viel van de Joodse bewoners van de regio.

Wankele tweestatenoplossing

In de jaren negentig ondertekenden Israël en de PLO (Palestine Liberation Organization) van Yasser Arafat de Oslo-akkoorden, waarna de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook onder Palestijns zelfbestuur kwamen. Die akkoorden hielden nog geen belofte in voor een echt onafhankelijke Palestijnse staat. Ze effenden wel de weg naar Palestijns zelfbestuur in een aantal bezette gebieden. Tegelijk erkende de PLO het bestaansrecht van Israël, terwijl de Israëli’s op hun beurt de PLO bevestigden in hun rol als enige vertegenwoordiger van een toekomstige Palestijnse staat. Een perspectief dat de voorbije jaren almaar verder wegebde, opmerkelijk genoeg ook aan Palestijnse zijde. Terwijl in 2012 nog 59 procent van de Palestijnen zo’n tweestatenoplossing steunde, was dat aandeel twee jaar geleden geslonken tot amper 24 procent.

Almaar beklemmender

Dat de huidige Israëlische strategie om ook de burgerbevolking in Gaza uit te hongeren internationaal almaar meer verontwaardiging wekt, is bijzonder begrijpelijk. Dat de gore ellende van de burgerbevolking in Gaza al veel langer onaanvaardbare proporties heeft aangenomen, valt evenmin te ontkennen. Maar het idee dat een erkenning van de Palestijnse staat op het terrein ook maar iets zou veranderen, is behoorlijk naïef. De situatie op dat terrein is immers ingrijpend veranderd in vergelijking met de jaren negentig. Toen zag de zogenaamde Palestijnse Autoriteit het daglicht, een orgaan dat de weg moest plaveien voor een onafhankelijke staat binnen de grenzen die in 1967 waren vastgelegd. Maar sinds 2005, het jaar waarin de huidige president, de 87-jarige Mahmoud Abbas, werd verkozen als opvolger van Fatah-leider Yasser Arafat, vonden er geen presidentsverkiezingen meer plaats voor de Palestijnse Autoriteit. En nadat Abbas’ partij Fatah zich na een korte burgeroorlog had afgesplitst van het rivaliserende Hamas werden er ook geen parlementsverkiezingen meer gehouden.

De verstikkende greep van Hamas

De laatste verkiezingen werden in 2006 – toen Israël de Gazastrook had opgegeven – overtuigend gewonnen door Hamas. Die beweging is een afsplitsing van de fundamentalistische Moslimbroederschap en staat intussen zowel in de EU als in de VS op de lijst van terroristische organisaties. Na 2006 werd de verstikkende greep van de moslimfundamentalisten op de eigen bevolking almaar beklemmender. Het ene na het andere internationale rapport schetste de voorbije jaren een steeds grimmiger beeld van de mensenrechtensituatie onder het Hamas-bewind. Na de verkiezingen van 2006 – de allerlaatste dus – is de beweging enkel maar verder geradicaliseerd.

Fatah-aanhangers werden uit de Gazastrook verjaagd of vermoord, van enige vorm van inspraak, laat staan democratie, is er in Gaza al jarenlang geen sprake meer. Op de Westelijke Jordaanoever zwaait de Palestijnse Autoriteit nog altijd de plak, maar ook daar is enige vorm van democratische legitimering onbestaande. De Palestijnen die het niet eens zijn met Hamas of Fatah zitten dus tussen hamer en aambeeld, overal en al jarenlang. Aan de ene kant Israël, aan de andere kant notoir corrupte en gewelddadige regimes.

Orgie van geweld

Met de vraag naar een snelle erkenning van de Palestijnse staat komt nu onvermijdelijk ook die andere vraag op tafel: met wie willen onze politici dan precies gaan praten over de invulling daarvan, en over de machtsverdeling binnen die staat? Met de Palestijnse autoriteit, waarvan de autoriteit in eerste instantie door heel wat Palestijnen zelf in vraag wordt gesteld? Of moeten we aan tafel gaan zitten met Hamas? Een terroristische beweging die geweld tegen de eigen burgers niet bepaald schuwt en die met de slachtpartij van 7 oktober 2023 zelf de meest recente orgie van geweld in gang zette?

En dan nog iets: gaat Europa in zijn ijver om nu snel snel een symbolisch gebaar te stellen ook niet al te fluks voorbij aan de uitermate ingewikkelde geopolitieke context in het Midden-Oosten? Iran steunt Hamas en zijn islamistische agenda door dik en dun. De Verenigde Arabische Emiraten liggen veel minder wakker van het lot van hun Palestijnse ‘broeders’ dan van hun eigen ambitieuze internationale agenda. Egypte mikt dan weer vooral op stabiliteit, en is als de dood voor een Palestijnse vluchtelingenstroom en de import van radicale islamisten. Met andere woorden: streven naar een eigen Palestijnse staat klinkt heel nobel, maar komt vandaag eigenlijk niet verder dan pure symboliek. Waarbij algauw de indruk ontstaat dat het huidige discours bij sommige partijen ook bedoeld is om te scoren bij de Europese moslimbevolking. Maar het is vooral ook symboolpolitiek, waar de Palestijnen zelf op korte termijn helemaal niets mee opschieten.

Echte politiek

Politici die écht wakker liggen van het vreselijke lot van de burgerbevolking in Gaza zouden zich ook aan échte politiek kunnen bezondigen. Die begint bij de vraag hoe we Israël kunnen dwingen om – los van het even utopische als begrijpelijke streven om Hamas voor altijd uit te schakelen – zich zo snel mogelijk naar de internationale humanitaire standaarden te schikken.