fbpx


Analyse, Binnenland
William Penn stichtte de staat Pennsylvania

Een probleem valt niet op te lossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt

Is niet de tijd gekomen om een Nationaal Congres 2.0 te organiseren?



Als de coronacrisis iets heeft duidelijk gemaakt dan is het de totale afgang van de politieke wereld, zowel op het vlak van moreel leiderschap als van de vervulling van kerntaken voor de bevolking, onder meer inzake volksgezondheid. Hoe de overheid duizenden ouderen in woon-zorgcentra heeft laten sterven, vaak zonder ze de kans te geven om waardig afscheid te nemen van familie en vrienden is onze samenleving onwaardig. Hoe politici de bevolking oorspronkelijk heeft misleid over de ernst van de pandemie,…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Als de coronacrisis iets heeft duidelijk gemaakt dan is het de totale afgang van de politieke wereld, zowel op het vlak van moreel leiderschap als van de vervulling van kerntaken voor de bevolking, onder meer inzake volksgezondheid. Hoe de overheid duizenden ouderen in woon-zorgcentra heeft laten sterven, vaak zonder ze de kans te geven om waardig afscheid te nemen van familie en vrienden is onze samenleving onwaardig. Hoe politici de bevolking oorspronkelijk heeft misleid over de ernst van de pandemie, het belang van mondmaskerbescherming, van testen, tracken en tracen van de besmetting, is een overheid onwaardig. Hoe politici zich verscholen achter virologen om hun verantwoordelijkheden te ontlopen is politiek onwaardig.

Opvallend is dat de politieke partijen het post-corona tijdperk willen bouwen met hetzelfde gereedschap als ervoor.

Links/rechts denkpatronen uit de 21ste eeuw onaangepast om oplossingen te bieden

Dit land wordt momenteel nog rechtgehouden door de medische en de zorgsector, ordediensten en werkwilligen in het bedrijfsleven en administraties, en burgers die zich solidair voor anderen inzetten. Gelukkig dat we dit nog hebben, want de politiek heeft zich de voorbije jaren in allerhande futiliteiten verloren – door interventies van een hoop economische en ideologische belangengroepen en lobby’s –  zodat ze haar kerntaken nauwelijks nog aankan. Zelfs met een overheidsbeslag van 53 % van het BBP, weet de overheid taken als veiligheid, gezondheid, onderwijs, armoedebestrijding, politie en justitie niet meer doeltreffend te verzekeren.

Politieke partijen zitten vastgeroest in links/rechts-denkpatronen uit de 20ste eeuw die totaal onaangepast zijn voor de problemen van de huidige samenleving. Wat politici in regeringen en parlementen beslissen hangt sterker samen met het hokjesdenken van Facebook- en Twittercohorten dan met de dagelijkse werkelijkheid. Regelmatig krijg je in politieke kabinetten te horen dat je in dit land nauwelijks nog iets gedaan krijgt, en dat het beste wat je wél nog kan doen erin bestaat je politieke tegenstrevers een loer te draaien.

Enkel bij laagtij merk je wie naakt aan het zwemmen was

Met de invloed van de sociale media en de kwalijke tendens van sommige tv-stations en kranten om te opiniëren in plaats van feiten te rapporteren, zijn de vaardigheden en de motivaties die politici vandaag nodig hebben om verkozen te worden vaak tegengesteld aan wat nodig is om een land, gewest of gemeente goed te besturen. Parlementen, regeringen en kabinetten zitten boordevol met communicatiemensen in plaats van dossierkenners en managers met gezond verstand. Voeg daaraan toe het chaotisch kluwen van de opeenvolgende staatshervormingen en je begrijpt waarom België en Vlaanderen dicht bij ‘zero-efficiency’ aanleunen. Niet de gewestvorming is een probleem in dit land, maar wel hoe ze georganiseerd is. Niemand is nog voor iets verantwoordelijk. Verantwoording jegens de kiezer bestaat niet meer. Het is maar de vraag waarom mensen, behoudens wat de sociale zekerheid betreft, eigenlijk nog belastingen betalen.

Het coronavirus is niet verantwoordelijk voor wat in dit land misloopt, het bracht enkel aan de oppervlakte hoe slecht het land werkt. Wat zich thans afspeelt in België is niet nieuw. ‘Only when the tide goes out do you discover who’s been swimming naked’, zei de belegger Warren Buffet.

In het Johari-venster dat gebruikt wordt in risicobeheer was de covid-19-pandemie voor België helemaal niet onvoorzienbaar noch onbekend. Het was geen ‘onbekende onbekende’, geen ‘bekende onbekende’, geen ‘onbekende bekende’, maar een ‘bekende bekende’.

Johari

Onbekende onbekenden is de gevaarlijkste soort risico’s. Een overheid kan hier redelijkerwijze niet weten dat het ze niet weet. Preventie lukt dan vanzelfsprekend  niet.
Bekende onbekenden zijn de risico’s waarvan de overheid zich bewust is, maar niet bewust is van de omvang en het effect ervan. Preventie dan is mogelijk met modellering om over te schakelen naar het juiste actieplan.
Onbekende bekenden zijn bekende gebeurtenissen die de wetenschap nog niet zo goed begrijpt.
Bekénde bekende risico’s zijn die waarvan we de gevolgen kunnen inschatten. De Belgische overheden kenden het bestaan van de Covid-19-pandemie en konden de gevolgen inschatten op basis van beschikbare informatie uit China, Taiwan, Singapore en Zuid Korea. Een overheid die hierbij niet tijdig, preventief en doeltreffend optreedt is zwaar nalatig, om niet te zeggen lichtzinnig.

Kerntaak van de overheid om werkbare alarmsystemen te organiseren

Omdat het menselijk brein vaak misleid wordt door cognitieve valkuilen (groepsdenken [1], normaliteitstsbias[2], Dunning-Kruger effect[3], ontkenning [4], staartrisico [5], gebrekkig referentiekader voor exponentiële groei [6], Eisenhower-bias[7] enzovoort) is het juist een kerntaak van de overheid om werkbare alarmsystemen te organiseren, zeker wat volksgezondheid betreft. Welnu, die alarmsystemen bestonden wel, het was de wettelijke opdracht van Sciensano, meer bepaald van de afdeling virologie geleid door Prof. Dr. Van Gucht. Deze instelling heeft duidelijk in haar preventieve en waarschuwingsopdracht gefaald, hetgeen echter geen afbreuk doet aan het de inspanningen die ze thans levert om dit zware verzuim te pogen goed te maken.

Kerntaken

Een overheid die als melkkoe van economische en ideologische belangengroepen en lobby’s dient, kan nog maar nauwelijks haar taken aan. Met een overheidsbeslag van nog steeds meer dan 50% van het BBP, komt de overheid er zelfs niet toe kerntaken zoals veiligheid, gezondheid, onderwijs, armoedebestrijding, politie en justitie te verzekeren. Door zich met van alles en nog wat bezig te moeten houden, hebben de overheden de weerbaarheid van het land fel aangetast.

Dit land heeft nog toekomst. Maar al 30 jaar pogen politici hier problemen op te lossen met de denkwijzen die deze juist hebben veroorzaakt.  Een federale of een confederale staat, maakt dit vandaag nog zoveel uit? Zijn dit geen verouderde begrippen in onze technologische samenleving die naar peer-to-peer neigt?

Op 7 februari 1831 nam het Nationaal Congres de Belgische Grondwet aan. Die was modern in die tijd. Is na bijna 200 jaar de tijd niet gekomen om een Nationaal Congres 2.0 te organiseren? Met een moderne grondwet waarin de particratie  niet de dienst uitmaakt, maar jongeren die de toekomst gaan bouwen wel een doorslaggevende stem hebben.

______
[1] Groepsdenken. Adviseurs in ministeries en kabinetten durven zich soms niet uit te spreken over hun gegronde twijfels uit schrik om de groepsconsensus te breken. Individuele creativiteit en onafhankelijk denken gaan verloren. De disfunctionele groepsdynamiek van de ‘ingroup’ brengt een ‘illusie van onkwetsbaarheid’ met zich mee.
[2] Normaliteitsbias, een vooringenomenheid die verwijst naar onze neiging om te verwachten dat de dingen in de toekomst zullen blijven gebeuren zoals ze zich in het verleden hebben voorgedaan, wat ertoe kan leiden dat we de kans op een pandemie onderschatten en hoe erg deze is wanneer ze zich voordoet. Mensen die wel correct reageren worden hierbij als ‘doomsayers’ of ‘dramaqueens’ bestempeld.
[3] Het Dunning-Kruger effect, een cognitieve bias. Incompetente mensen overschatten vaak hun eigen kunnen, en mensen die werkelijk competent zijn, hebben de neiging hun eigen kunnen te onderschatten. Bertrand Russell stelde: ‘The trouble with the world is that the stupid are cocksure and the intelligent are full of doubt.’
[4] Ontkenningsmechanismen. De politiek verantwoordelijke ontkent soms een probleem, want toegeven betekent dat hij allerlei moeilijke beslissingen moet nemen.
[5] ‘Tail risk’ (de staart in de risicocurve) statistisch haast ondenkbare gebeurtenissen, met grote gevolgen. Nicolas Taleb , een Libanees-Amerikaanse auteur, wetenschapper en voormalig derivatenhandelaar schrijft over de impact van het hoogst onwaarschijnlijke.
[6] Lineaire groei valt intuïtief goed te begrijpen, exponentiële groei veel minder. Een stuk papier wordt dubbelgevouwen, nog eens dubbelgevouwen, en nog eens en nog eens. Hoe dik zal het zijn als het vijftig keer is dubbelgevouwen? Een meter? het antwoord ligt dichter bij honderd miljoen kilometer.
[7] Eisenhower stelde dat ‘dringende zaken zelden belangrijk zijn en belangrijke zaken zelden dringend’. Hier was de pandemie echter wel tegelijkertijd dringend en belangrijk. Wie vooruit kijkt kan op belangrijke zaken anticiperen en bedachtzaam behandelen.

Hervé Schrans

Voormalig internationaal zakenbankier en strategisch en financieel expert voor de federale regering. Werkte in Hong Kong gedurende de SARS pandemie in 2002-2003. Hij is medeoprichter van Gent Wake Up.