Europees Parlement neemt belangrijke migratiebocht

Een rechtse meerderheid binnen het Europees Parlement legt twee voorstellen op tafel die het een pak lastiger moeten maken om asiel te krijgen in de EU. Naast een lijst met veilige landen – waaronder Marokko en Tunesië – keurde de bevoegde parlementscommissie een voorstel goed om asielzoekers voortaan ook buiten de EU op te vangen. Dat is een ingrijpende koerswijziging.

Als het voorstel van het Europees Parlement begin volgend jaar ook door de lidstaten wordt aanvaard, dan zullen onder meer Marokko, Tunesië, Egypte en Bangladesh als veilige landen worden beschouwd. Voor inwoners van die landen wordt het dan bijzonder lastig om in de EU nog asiel te krijgen. Dit politiek akkoord betekent niet enkel een belangrijke doorbraak in de aanloop naar de invoering van het Europese asiel- en migratiepact medio volgend jaar, het is ook een eerste concrete vertaling van de nieuwe wind die over Europa waait in het migratiedebat.

Het label ‘veilig land van herkomst’ houdt een vermoeden van veiligheid in. Hierdoor zullen asielaanvragen van vluchtelingen die afkomstig zijn uit die veilige landen versneld – er wordt nu een termijn van maximaal drie maanden vooropgesteld – moeten worden afgerond. Bovendien wordt de bewijslast bij die asielaanvragen voortaan ook omgekeerd. Elke aanvraag zal nog altijd individueel worden beoordeeld, maar het is de aanvrager zelf die moet aantonen dat zijn land van herkomst niet veilig is.

Marokko

Toeval of niet, maar deze week voegde ook de federale regering Marokko al toe aan de lijst met veilige landen van herkomst. Arizona legt daarmee een – niet-bindend – advies van het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) naast zich neer. Op de Belgische lijst staan verder ook nog Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië.

Marokko is hier een opvallende nieuwkomer. Volgens minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) zijn er sterke indicaties dat Marokko wél als veilig land kan worden beschouwd omdat de mensenrechtensituatie er de laatste jaren sterk zou verbeterd zijn. 95 procent van de Marokkaanse asielaanvragen in ons land wordt vandaag overigens ook al afgewezen.

Derde landen

Minstens even belangrijk als de kersverse Europese lijst van veilige landen is het voorstel van het Europees Parlement om het concept ‘veilig derde land’ aan te passen. ‘Hiermee komen we tegemoet aan de vraag van de lidstaten om meer flexibiliteit én juridische duidelijkheid’, klinkt het bij Europarlementslid Assita Kanko (N-VA), die het akkoord mee onderhandelde.

‘De deal die nu voorligt, blijft de grondrechten van elke individuele asielzoeker garanderen. Mensen die bescherming nodig hebben, moeten die krijgen, maar dus niet langer noodzakelijkerwijs in de Europese Unie. Op voorwaarde dat zij eventueel ook opvang kunnen krijgen in een derde land dat voor hen als veilig wordt beschouwd.’

Automatische schorsing afgeschaft

De EU-lidstaten gaven de voorbije jaren vaak een uiteenlopende invulling aan het concept ‘veilig derde land’, wat tot veel onduidelijkheid en verwarring leidde, niet in het minst op juridisch vlak. Met het voorstel dat nu op tafel ligt, komt er meer duidelijkheid over de criteria om als een veilig derde land te worden beschouwd.

Assita Kanko: ‘Het internationale recht schrijft niet voor dat er een persoonlijke band moet bestaan tussen een asielaanvrager en het land dat als veilig wordt beschouwd. Die band wordt voortaan dus facultatief, waardoor de lidstaten de flexibiliteit krijgen om te bepalen of en hoe zij dat criterium zullen toepassen.’

‘Nieuw in het voorstel is ook dat een beroep tegen een geweigerde asielaanvraag niet meer automatisch opschortend zal werken tot er een definitieve uitspraak is gedaan. Dat leidde de voorbije jaren vaak tot jarenlang aanslepende rechtszaken én een inconsistente aanpak in de verschillende lidstaten. Die automatische schorsing wordt nu afgeschaft, al kunnen asielzoekers zelf nog altijd om zo’n schorsing vragen bij een rechtbank. Oordeelt die dat er effectief een groot risico bestaat dat de asielzoeker wordt teruggestuurd naar zijn land van herkomst, dan kan er alsnog tot schorsing beslist worden.’