Groenland? Het wordt ingewikkeld…

De uitslag van de verkiezingen op Groenland is een totale verrassing. Volgens de staatsveiligheid probeerden drie landen de verkiezingen te beïnvloeden. Maar de Groenlanders hadden meer interesse in huisvesting en onderwijs dan in geopolitiek.

Groenland is het grootste eiland ter wereld, 2,1 miljoen km² en al sinds 1814 Deens gebied. Het is, let u even op, wél NAVO-gebied, maar het behoort niet tot de EU: de vele EU-regels gelden er dus niet. Groenland heeft een BBP van 3,5 miljard dollar en telt 58.000 inwoners: 10% Denen en 90% inlanders. Via Groenland heeft Denemarken toegang tot het noordpool gebied.

De verkiezing eergisteren van de 31 leden van het regionale parlement (de Inatsisartut) in de hoofdstad Nuuk gebeurt in één grote kieskring waarbij het systeem D’Hondt wordt gevolgd.

Volgens de Deense politie, die er de staatsveiligheid beheert, en ook volgens de militaire inlichtingendienst zijn de Groenlandse verkiezingen beïnvloed door maar liefst drie buitenlandse mogendheden: de VS, Rusland en China. Om maar te zeggen dat de grootmachten belangstelling hebben voor het eiland…

Groenlandse politiek

Wie de Groenlandse politiek wil volgen moet vooral de nuances zien. Want alleen de Democraten en de rechtse liberalen willen de band met Denemarken behouden. Beide partijen willen ook bij de NAVO blijven. Maar voor de liberalen moet Groenland ook nauw verbonden zijn met de EU. Een standpunt dat ze dan weer delen met de sociaaldemocraten. Maar die laatsten willen wel onafhankelijkheid. Net zoals alle andere linkse partijen trouwens, al verschillen die dan weer van mening over de NAVO.

Hierna het stembusresultaat en tussen haakjes het resultaat van 2021. De opkomst bedroeg 70,9%; dat is in Groenland historisch hoog.

• Groen links/socialisten: 7 (12)
• Sociaaldemocraten: 4 (10)
• Onafhankelijks partij: 0 ( — ) recente afscheuring sociaaldemocraten
• Centrum Populisten: 8 (4)
• Democraten: 10 (3)
• Liberalen: 2 (2)

Conclusie? De opiniepeilingen zaten er totaal naast; het resultaat van deze stemming is een complete verassing. De twee toonaangevende linkse partijen krijgen klappen en de nieuwe linkse separatistische partij komt totaal niet aan de bak. Het zijn de (liberaal denkende) Democraten die aan zet zijn, en dat was dus niet voorspeld. Zij lijken wel aangewezen op de CenTrumpartij, al willen die een referendum over onafhankelijkheid.

Economie

De belangrijkste werkgever op Groenland zijn de Amerikaanse militaire basissen. Daarnaast is de visserij de belangrijkste economische pijler en zit het toerisme in de lift. Gezien de geopolitieke toestand heeft Kopenhagen aangekondigd 1,2 miljard euro te investeren in de defensie van het eiland.

Belangrijk is ook dat Groenland én veel traditionele én ook veel zeldzame grondstoffen in de bodem heeft zitten. Maar de dure ontginning ervan moet nog grotendeels starten. De lokale begroting wordt voor 2/3 gefinancierd door Denemarken en de LGO-gelden (Landen Gebieden Overzee) in de EU- begroting.

Buren

Interessant is de vergelijking met dat andere noordelijke eiland, het onafhankelijke IJsland. Daar heeft de nieuwe regering van sociaaldemocraten en liberalen een studie aangekondigd over een mogelijk lidmaatschap van de EU én van de euro. Het plan is om daarover in 2026 een referendum te houden. Reykjavik wil kennelijk een andere weg op dan Nuuk.

Langs de andere kant ligt buurland Canada. Daar zijn er binnenkort verkiezingen en alle politiek partijen liggen daar grondig overhoop met Washington DC. Maar vanuit Ottawa zijn er nog geen signalen opgevangen om iets te doen met Groenland.

President Trump wil zoals bekend Groenland inlijven of kopen, maar plakt daar vooralsnog geen bedrag op. Dat deed president Truman in 1946 wel: hij bood Denemarken 100 miljoen dollar én een deel van Alaska. Momenteel schat men de waarde van het eiland op 50 miljard dollar. Uit lokale polls blijkt dat 15% van de Groenlanders het zien zitten om Amerikaan te worden.

Conclusie

Na dit verrassende verkiezingsresultaat is dé vraag of er binnen afzienbare tijd een referendum komt over de onafhankelijkheid van Groenland. Zo’n referendum is de trofee van de Centrumpartij, maar gaan de liberalen hen dat gunnen?

Het eiland kan bovendien budgettair-economisch niet onmiddellijk op eigen benen staan. Een echt financieel plan voor Groenlandse onafhankelijkheid is er ook niet. Om nog te zwijgen van de ontginning van de vele grondstoffen: die vereist immens veel startkapitaal. Groenland heeft nog minstens tien jaar geldelijke ondersteuning nodig van ‘derden’. Bovendien is het eiland ook niet in staat om zich te verdedigen in deze swingende geopolitieke tijden.

De democraten, die dus aan zet zijn, willen wel meer zelfbestuur, maar geen split met Denemarken. Zeer opvallend trouwens: de speerpunten van deze partij in de campagne waren de verbetering van het onderwijs en de huisvesting. Blijkbaar telt dat voor de Groenlander meer dan onafhankelijkheid en de geopolitieke toekomst…

Afwachten nu hoe Washington, Moskou, Peking en Kopenhagen (en bij uitbreiding de EU) met dat nieuwe Groenlandse gegeven gaan omgaan.