Hongarije versus Europa: rekent EU zich te snel rijk?

De zucht van opluchting in Brussel na de klinkende verkiezingsoverwinning van Peter Magyar in Hongarije was zondag zelfs tot op de maan hoorbaar. Toch is het maar de vraag of het op termijn niet vooral de Hongaren zelf zullen zijn die de vruchten zullen plukken van de regimewissel. De EU-geldkraan naar Hongarije zal onvermijdelijk opnieuw open moeten gaan, terwijl er heel wat meer twijfels blijven over de verhoopte pro-Europese koerswijziging in Boedapest.

It’s the economy stupid heeft het niet zomaar tot gevleugelde uitdrukking geschopt. Met een economische groei van amper 0,4 procent bengelde Hongarije vorig jaar samen met Duitsland helemaal onderaan het Europese klassement. De vaststelling dat hun land economisch in weinig florissante papieren zat, heeft ongetwijfeld vele honderdduizenden Hongaren doen beslissen dat het na zestien jaar tijd was om het ook op dat vlak over een andere boeg te gooien.

De stilaan manifeste bewijzen dat sommige regeringsleden onder één hoedje speelden met Rusland én dat de hele entourage van de premier zelf er de voorbije jaren niet bepaald armer op geworden was, gaven wellicht het beslissende zetje. Tegelijk beseften almaar meer Hongaren dat die economische stilstand deels ook voortvloeide uit de Europese sancties tegen Hongarije. En dat de status van Europese paria ook het Hongaarse bedrijfsleven pijn deed. Peter Magyar speelde daar handig op in tijdens zijn campagne en hij duwde waar het pijn deed, op de Hongaarse portemonnee.

Garanties

Alleen al de voorbije jaren liep Hongarije een kleine zeven miljard euro mis aan inkomsten vanuit de Europese cohesiefondsen. Daarnaast hield de EU ook nog eens 10 miljard euro in uit het zogenaamde covid-herstelfonds. Hongarije moest eerst voldoen aan een aantal zogenaamde mijlpalen, die voornamelijk meer garanties moesten bieden over de onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat. Last but not least kan het land ook aanspraak maken op leningen ter waarde van 16 miljard euro in het kader van het Europese herbewapeningsprogramma. Ook dat geld bleef voorlopig bevroren.

Al die bedragen bij elkaar opgeteld zijn goed voor zomaar eventjes 15 procent van het Hongaarse bruto binnenlands product. Al zeker voor het covidherstelfonds moet de nieuwe Hongaarse regering nu ook haast maken: eind dit jaar loopt dat herstelfonds definitief af.

Vijand

De kans dat de EU, die zich de voorbije maanden in alle mogelijke bochten wrong om de kandidatuur van Peter Magyar te steunen, de Europese geldkraan binnenkort niet opnieuw opendraait lijkt haast onbestaande. Het zou niet enkel gigantisch veel gezichtsverlies betekenen voor de EU, Europa kan zich eenvoudigweg ook niet veroorloven om een belangrijk Centraal-Europees land als Hongarije nog langer te vijand te houden.

Opiniepeilingen geven overigens ook aan dat bijna acht op tien Magyar-stemmers opnieuw meer toenadering tot Europa willen. Bij de Orbán-kiezers was dat nog geen twee op tien. Met andere woorden: Magyar is Europa’s beste én enige kans, en de nodige financiële inschikkelijkheid kan nu ongetwijfeld helpen om de nieuwe relatie enigszins te smeren.

Lening voor Oekraïne

Nu beseft Magyar zelf natuurlijk maar al te goed dat hij zowel het Europese manna als de politieke steun vanuit Brussel de komende jaren meer dan goed zal kunnen gebruiken. Bovendien maakte hij in zijn campagne zelf ook al een speerpunt van de hervorming van het juridisch apparaat en van het terugschroeven van de overheidsinmenging in de media.

Op dat vlak zal het hem dus weinig moeite kosten om de nodige toegevingen te doen aan Europa, in ruil voor de centen. Ook op een ander cruciaal punt, de opheffing van het Hongaarse veto tegen een EU-lening van 90 miljard voor Oekraïne, heeft Magyar al aangegeven dat hij zich wil plooien naar de EU.

Maar of de nieuwe Hongaarse premier ook bereid zal zijn het Hongaarse verzet tegen het EU-lidmaatschap van Oekraïne snel op te geven, is al een heel stuk twijfelachtiger. Binnen Hongarije is het enthousiasme daarover niet bijzonder groot, en Magyar beseft beter dan wie ook dat hij alle binnenlandse steun meer dan nodig zal hebben om zijn bijzonder ambitieuze hervormingsprogramma uit te voeren.

Migratiepact

In een aantal andere domeinen die voor de EU cruciaal zijn, is de kans dat Magyar snel zal plooien zelfs ronduit onbestaande. De man is, laten we dat niet vergeten, gepokt en gemazeld in de Fidesz-partij van Viktor Orbàn. Hij vertrok daar pas enkele jaren geleden met slaande deuren, maar dat vertrek betekent hoegenaamd niet dat hij plots een linkse liberaal zou zijn geworden. Hij is en blijft een nationalistische conservatief, die afgelopen zondag vooral zo goed scoorde omdat hij en niemand anders het verzet tegen de te autocratische en corrupte Orbán belichaamde.

Op een persconferentie eerder deze week gaf Magyar al aan dat Hongarije voorlopig Russisch gas zal blijven afnemen, wat de EU daarvan ook mag vinden. Hij beloofde wel dat het Hongaarse energieverbruik in de toekomst meer gediversifieerd zou worden. Op diezelfde persconferentie hield hij ook het been stijf qua migratie, een cruciaal punt voor vele Hongaren.

Hongarije zal begin juni niet meestappen in de implementatie van het Europese asiel- en migratiepact. In de wetenschap dat ook enkele andere Centraal-Europese landen – met name Slowakije en Tsjechië – dat pact blijven afwijzen, blijft de EU al minstens op dat vlak dus met een huizenhoog probleem zitten. En is de Europese vreugde over het aantreden van Magyar dus wellicht behoorlijk voorbarig.