Een ode aan de onbestuurbare Vlaming

Vanaf september, het begin van het nieuwe schooljaar, moet men in het volwassenenonderwijs het verhoogde inschrijvingsgeld van 4 euro per uur betalen. Niet met ons, zeggen de Vlamingen, en ze beginnen prompt creatief naar oplossingen te zoeken. Vlamingen. Als ze niet hadden bestaan, had men ze moeten uitvinden.

SNT, een school voor volwassenenonderwijs in Brugge, is creatief. Daar zijn de opleidingen voor volgend jaar al gestart. In juni. Tijdens een hittegolf. Voor de zomervakantie. Het ene schooljaar is nog maar net afgelopen of het andere is al begonnen. Zegt de directeur: ‘Concreet krijgen ze hun eerste les nog voor de vakantie en de andere lessen volgend schooljaar. Zodoende betalen ze niet het verhoogde inschrijvingsgeld.’

Wetgeving

Onze wetgeving is niet zonder reden zo complex. Wij Vlamingen aanvaarden geen heldere wetgeving. We gaan steeds op zoek naar dat ene gaatje dat er moet zijn om de wetgeving te omzeilen. Eens we dat gaatje gevonden hebben, kruipen we daar massaal door, waarna de wetgever nieuwe wetgeving bedenkt om dat gaatje dicht te stoppen. Wetgeving die dan meestal op zijn beurt nieuwe gaatjes creëert. En dan gaan we daar weer naar op zoek. En zo blijven we bezig.

Een hele industrie is hierop gebouwd: burgers die gaatjes zoeken, ambtenaren die ze dichten en advocaten die vervolgens zeggen dat het gaatje nog geldig is, ook al is het dicht. Het gaatje werd immers gebruikt voordat het gedicht werd. Niemand die het op den duur nog weet, want terwijl de advocaat zijn pleidooi houdt, heeft de burger al een nieuw gaatje gevonden en is de ambtenaar weer onderweg om te plamuren. Het Staatsblad wordt niet voor niets elk jaar dikker. Niet om nieuwe wetgeving te publiceren, maar om de gaten te plamuren van wetgeving waar de Vlaming steeds probeert door te kruipen. Alsof je in een poreuze kelder staat omringd door grondwater. Je moet blijven pompen.

Frigobon

Het moet dan ook niet eenvoudig zijn om als Vlaamse politicus je beleid uit te voeren met zo’n volkje dat steeds tot het gaatje gaat. Neem nu bijvoorbeeld de recente frigobon. Een simpel concept waarbij je aan gezinnen met een laag inkomen één kortingsbon wil geven voor de aankoop van een energiezuinige koelkast, wasmachine, diepvriezer of droogkast. In elk ander land ter wereld zou zoiets waarschijnlijk vlekkeloos verlopen, maar hier niet. In Vlaanderen slagen wij er dan in om er zes bonnen per gezin aan te vragen en die bonnen vervolgens op tweedehands.be aan te bieden. Als er een gaatje is, dan gaan we ervoor.

En dan zijn we nog niet begonnen aan eventuele toekomstscenario’s: rekeningrijden (hoe creatief zal de Vlaming dan wel niet zijn), socialemediaverbod tot een bepaalde leeftijd (jong geleerd is oud gedaan) of het statiegeld voor blikjes (je wil er niet aan denken wat de creatieve Vlaming zal verzinnen). Misschien moeten we dan ook op een andere manier naar onze geschiedenis beginnen te kijken.

Misschien is het niet zo verwonderlijk dat we door zoveel vreemde mogendheden bezet zijn geweest. Niemand hield het hier echt lang uit met ons. Iedereen heeft het geprobeerd ons een beetje in de pas te laten lopen, maar er was geen beginnen aan. Wij hebben de bezetters zelf nooit verjaagd, ze zijn zelf gaan lopen toen er een andere mogendheid zich aandiende. Of ze hebben ons vrijwillig overgedragen aan een andere vreemde mogendheid met de boodschap: ‘Dat volkje valt niet te besturen. Probeer maar.’

Hittegolf

Nog even terug naar SNT Brugge. Beste directeur, hopelijk geniet u van het gaatje en van het nieuwe schooljaar. Het zal wel zweten geweest zijn, zo lesgeven tijdens een hittegolf. Maar ook dat weten wij als Vlamingen: zich door een gaatje wringen kost soms heel veel moeite voor het weinige dat het oplevert. En als de media-aandacht weg is, rijst dan altijd de vraag: was het allemaal de moeite? Het antwoord zal vast en zeker volmondig ‘ja’ zijn. Want de overheid ‘pakken’ als je zelf ‘gepakt’ wordt – iets wat je niet kunt leren in het volwassenonderwijs -, daarvoor werken wij ons graag eens in het zweet.