fbpx


Economie, Geopolitiek

Waar ligt de grens tussen maatschappelijk verantwoord ondernemen en opportunisme?




Meer actieve aandeelhouders roeren zich en dwingen de bedrijven hun strategie bij te stellen in functie van de klimaatdoelstellingen. Omdat het verbruik van fossiele brandstoffen toekomstig toch drastisch zal moeten dalen, worden heel wat investeringen in de exploratie van nieuwe olievelden teruggedraaid. Deze drastische opstelling en aanpak heeft heel wat gevolgen, ook op de korte termijn… Maatschappelijk verantwoord Uiteraard is het nuttig en nodig dat maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) deel uitmaakt van de agenda in de bestuurskamers. Duurzaam opereren betekent…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Meer actieve aandeelhouders roeren zich en dwingen de bedrijven hun strategie bij te stellen in functie van de klimaatdoelstellingen. Omdat het verbruik van fossiele brandstoffen toekomstig toch drastisch zal moeten dalen, worden heel wat investeringen in de exploratie van nieuwe olievelden teruggedraaid. Deze drastische opstelling en aanpak heeft heel wat gevolgen, ook op de korte termijn…

Maatschappelijk verantwoord

Uiteraard is het nuttig en nodig dat maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) deel uitmaakt van de agenda in de bestuurskamers. Duurzaam opereren betekent immers niet alleen oog hebben voor de financiële resultaten van de onderneming, maar evenzeer voor de impact op onder andere: het milieu en de omgeving, het klimaat, de veiligheid van de operaties, het vermijden van kinderarbeid of arbeid onder dwang, de tewerkstelling en de noden en wensen en het welzijn van de samenleving . Vele beleggingsfondsen weren aandelen van bedrijven die toeleveren aan of actief zijn in de wapenindustrie.

De sterke focus op het klimaat en de afbouw van de fossiele grondstoffen heeft echter korte termijn neveneffecten, die vandaag nog versterkt worden door de oorlog in Oekraïne. De prijzen van benzine en andere olie- en gasproducten rijzen de pan uit. De galopperende inflatie doet de spaartegoeden smelten als sneeuw voor de zon. De samenleving dreigt op korte termijn ernstig te verarmen.

Enkele kanttekeningen

Ondanks de goede bedoelingen van vele duurzaamheidscriteria dienen we er in het licht van de geopolitieke ontwikkelingen en de oorlog in Oekraïne toch enkele kanttekeningen bij te plaatsen.

De hetze rond het bannen van kernenergie heeft ons zeer afhankelijk gemaakt van Rusland dat het wapen van de gaslevering inzet in de strijd. Het naïeve Europa is in de val getrapt van autoritaire regimes, die hun macht en imperialistische visie doordrukken. Europa is te afhankelijk van de bevoorrading met essentiële goederen uit dictaturen zoals Rusland en China dreigt op termijn onze vrijheden uit te hollen. ‘Diens brood men eet diens woord men zal moeten spreken.’ Of tenminste zal men moeten zwijgen en instemmen zoals vandaag in Hongkong het geval is. Is het bijgevolg wel echt duurzaam kernenergie te bannen uit beleggingen?

Daarenboven heeft het overhaast willen afkicken van olie ervoor gezorgd dat er de laatste jaren weinig geïnvesteerd werd in olie-exploratie waardoor de beschikbaarheid afnam en de prijzen sterk stegen. De inflatie van de energieprijzen alleen toeschrijven aan de oorlog in Oekraïne is een poging om het eigen falen te maskeren. Getuigt het van duurzaam investeren wanneer bij de noodzakelijke reductie van het verbruik aan fossiele grondstoffen de zin voor realisme en een redelijke periode van transitie ontbreken?

Groen en duurzaam?

Heel wat bedrijven die focussen op hernieuwbare energieën krijgen automatisch het predicaat ‘groen en duurzaam’ opgespeld. Voor sommigen is dat terecht, maar voor anderen wat minder en komt één en ander eigenlijk neer op ‘greenwashing‘ en goed geld verdienen met door de belastingbetaler gesponsorde subsidies.

Hoe duurzaam opereren bedrijven die actief zijn in wind en zonne-energie of in elektrische auto’s wanneer ze weinig of niet stilstaan bij de vraag hoe deze producten zullen gerecycleerd worden, wat hun impact is op het milieu en waar we de zeldzame materialen die daarvoor nodig zijn vandaan halen? Vandaag zijn we te afhankelijk van de olie producerende landen, morgen van een reeks andere weinig democratische regio’s.

Hoe duurzaam zijn investeringen met gulle subsidies van de Europese Unie om CO2 ondergronds te stockeren? Het doet wat denken aan de parabel van de knecht die zijn talent niet wou verliezen en het dan maar onder de grond stak. Of aan het Agusta-helikopter-schandaal en het verbranden van smeergeld. Zijn er geen zinvollere en innovatievere oplossingen dan het opslaan van CO2 en geld in de ondergrond?

Zinloze oorlog

De oorlog in Oekraïne doet tevens de vraag stellen in welke mate we handel kunnen drijven met imperialistische landen die een zinloze oorlog ontketenen, burgers ombrengen, miljoenen mensen op de vlucht jagen en de wereldvrede bedreigen? Onder druk van de publieke opinie en door de sancties van de Westerse mogendheden hebben heel wat bedrijven zich terug getrokken uit Rusland. Het adagio dat handel drijven automatisch de wereldvrede bevordert en tot meer democratie leidt klopt niet. Rijmt een noodzakelijke defensie dan wel met het bannen van elke wapenindustrie?

Afhankelijk van malafide staten

Ondernemingen worden geconfronteerd met een nieuwe economische wereldorde en zullen zich daaraan moeten aanpassen. De globalisering bracht niet alleen voordelen maar leidde ook tot afhankelijkheid van malafide staten. De grootste en machtigste hebben de neiging die economische macht om te zetten in agressie.

Wie te afhankelijk is komt automatisch in een zwakke en bespeelbare positie. Dit geldt voor gas en olie uit Rusland, maar evenzeer voor China als de fabriek die de wereld overspoelt en afhankelijk maakt van relatief goedkope producten. Bedrijven zijn er uiteraard om geld te verdienen, om rendabel te zijn en te blijven. Maar is het echt duurzaam of getuigt het eerder van opportunisme wanneer ondernemingen zich ideologisch positioneren in klimaatdiscussies en zich weinig aantrekken van ideologie of geopolitiek bij het ontplooien van hun wereldwijde activiteiten?

Ook in België

Wat op grote schaal geldt kan ook op dit landje worden toegepast. Het economisch en democratisch deficit is hallucinant en bedreigt onze welvaart. De decennialange torenhoge transfers vreten aan de slagkracht van Vlaanderen en hebben de situatie in Wallonië niet verbeterd. We hebben vandaag de hoogste belastingen en tegelijkertijd de hoogste staatsschuld en het hoogste begrotingstekort in de Europese Unie.

Deze ‘failed state‘ wordt federaal bestuurd door Franstalige partijen en personen die in Vlaanderen niet verkiesbaar zijn. Mag men dan van werkgeversorganisaties die duurzaamheid en MVO hoog in het vaandel dragen niet verwachten dat zij maatschappelijk assertief optreden en zich inzetten voor noodzakelijke hervormingen en fiscale autonomie? Al was het maar uit welbegrepen eigenbelang dat ook bedrijven op termijn niet kunnen floreren op een economisch kerkhof.

Wie het predicaat MVO claimt mag zich verwachten aan een andere, minder hypocriete invulling. Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent ook ageren voor het omvormen van achterhaalde en onbetaalbare staatsstructuren. Dat voor het vinden van de juiste balans in de energietransitie, voor het behoud van kernenergie, voor een degelijk bewapende defensie en voor het vermijden van een te grote economische afhankelijkheid van dictatoriale regimes.

John Dejaeger

John Dejaeger is gewezen president en gedelegeerd bestuurder van BASF Antwerpen.