De politieke én economische renaissance van Italië onder Meloni

De Italiaanse premier Giorgia Meloni mocht als eerste Europese regeringsleider op de koffie bij de Amerikaanse president Donald Trump. Ook Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wacht nog altijd op een uitnodiging. Het zegt veel over de internationale status van Meloni, maar het herinnert ons ook aan het economische gewicht van Italië, de derde economie van de eurozone.

De naam van de Italiaanse premier? Tot twee jaar geleden kende bijna niemand in Vlaanderen die. Dat is vandaag wel even anders en dat is volledig de verdienste van Giorgia Meloni. Zij leidt niet enkel de conservatieve Fratelli d’Italia, de grootste partij van Italië, met strakke hand, maar werd eind 2022 ook de eerste vrouwelijke premier van Italië.

Dat is — we vergeten het vaak — een groot en economisch bijzonder belangrijk land. Italië maakt deel uit van de zogenaamde ‘G7’ (de belangrijkste economieën ter wereld) en heeft vandaag wereldwijd het achtste grootste bruto binnenlands product (bbp) ter wereld. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) raamt dat voor 2025 op zowat 2.500 miljard dollar. Daarmee is Italië ook de derde economie binnen de Europese Unie.

Stuk beter dan België

Met zijn 59 miljoen inwoners is het land ook naar aantal inwoners toe het op twee na grootste land van de Europese Unie. Met een begrotingstekort van 3,8 procent van het bbp doet Italië het momenteel een stuk beter dan ons land.

De overheidsschuld loopt dan weer op tot 135 procent van het bbp, maar de werkloosheidsgraad (6,7 procent) gaat in dalende lijn. De export is goed voor 635 miljard dollar en de handelsbalans (het verschil tussen de waarde van de export en de import) is positief.

Dat is dus geen slecht rapport, en ook de economische waarde van het merk Italië is niet klein. Denk maar aan gerenommeerde modemerken zoals Armani of Prada, dat onlangs nog Versace kocht, of aan de Italiaanse auto’s (Fiat, Ferrari, Alfa Romeo, Lamborghini). Daarnaast zijn er ook de olie en het gas van ENI, en dan zwijgen we nog over de gigantische toeristische industrie.

Bovendien zal de Italiaanse nationale bank vandaag zeker ook niet klagen over de zeer hoge goudprijs: het land bezit maar liefst 2.451 ton goud.

Defensie-industrie

Net zoals België kent Italië grote regionale welvaartsverschillen: het economische zwaartepunt ligt overduidelijk in het noorden en in het centrum van het land. Lombardije is goed voor 22 procent van het bbp, het centraal gelegen Lazio tekent voor 11 procent. Daarna volgen Emilia en Venetië met elk een aandeel van 9 procent en op de vijfde plaats staat het ook al noordelijke Piemonte met 7,7 procent.

Italië heeft ook een belangrijke defensie-industrie en was het eerste Europese land dat de F-35 aankocht. De Belgische vliegtuigen zullen later trouwens in Italië onderhouden worden.

Vorig jaar besteedde Italië amper 1,49 procent van zijn bbp aan defensie, maar tijdens haar veelbesproken bezoek aan Trump beloofde Meloni dat dit aandeel in 2026 tot 2 procent zal worden opgetrokken. Een nominale verhoging van 32 miljard naar 43 miljard euro. Ze liet daarbij ook de deur open voor een verdere verhoging van dit budget naar 2,5 procent van het bbp.

Peilingen

Meloni ontpopte zich de voorbije jaren ook tot een zelden gezien baken van politieke stabiliteit in Italië. Bij de laatste peilingen kreeg haar partij nog 30 procent. Dat is 4 procent meer dan bij de verkiezingen van 2022.

Met die cijfers zou Fratelli d’Italia in 2027 — wanneer er nieuwe verkiezingen volgen — moeiteloos de grootste partij van het land blijven. Ook haar coalitiepartners, de Lega van Salvini en de Forza d’Italia, blijven relatief stabiel in die peilingen. Regeren kost Meloni dus geen stemmen, integendeel.

De verdeelde oppositie wordt geleid door de sociaaldemocraten (Partito Democratica). Die partij wint in de peilingen weliswaar drie procent, maar de Vijfsterrenbeweging (M5S) verliest evenveel procenten.

Met andere woorden: als deze peilingen bewaarheid worden, dan blijft de huidige ploeg probleemloos aan de macht. Meloni’s succes is te danken aan een beter draaiende economie, een opvallend streng migratiebeleid en haar internationale positie.

Europa

Wat de voorbije weken bijzonder sterk opviel, is dat het vooral Meloni is die vandaag de EU-contacten met de Amerikaanse regering moet verzorgen. Diezelfde Meloni die enkele jaren geleden door de rest van politiek weldenkend Europa nog als een paria werd beschouwd. Haar partij is bovendien toonaangevend binnen de conservatieve ECR-fractie in het Europees Parlement, waar ook N-VA deel van uitmaakt.

In de vele geopolitieke discussies en in het oplopende handelsconflict tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten hoor je amper iets van Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en zo mogelijk nog minder van Europese Raadsvoorzitter António Costa.

Grotere invloed

Dat leidt er onder meer toe dat de Franse president Emmanuel Macron in Parijs zijn eigen diplomatieke topontmoetingen organiseert, maar er bestaat geen twijfel over het feit dat de sterke positie van Meloni onvermijdelijk ook tot een grotere Italiaanse invloed binnen de EU zal leiden.

Hamvraag is nu vooral of ze in Italië de rit wil uitrijden, dan wel voor vervroegde verkiezingen zal gaan. Die keuze creëert nieuwe onzekerheid en houdt dan ook risico’s in, net nu de Italiaanse economie de vruchten begint te plukken van het stabielere politieke bestuur. Het is lange tijd anders geweest in ‘la bella Italia’.