Ook onze oorlog: dagboek uit Oekraïne

De berichtgeving rond de oorlog in Oekraïne draait rond twee punten: de militaire situatie op het ‘slagveld’ en de internationale spelers in het conflict. Waar veel minder over geschreven wordt, is wat de oorlog betekent voor de aangevallenen en de aanvallers, hoe de mensen de oorlog ter plaatse beleven en vooral hoe ze die overleven. Tot nu.

Die leegte wordt prachtig opgevuld door het boek van oorlogscorrespondent Bruno Beeckman, die sinds het begin van de oorlog in februari 2022 in de Gazet van Antwerpen verslag uitbrengt over de situatie op het veld. Daar slaagt hij voortreffelijk in.

Hij is bijna de enige buitenlandse journalist die gebleven is en dag na dag is blijven berichten over de situatie van de gewone mensen. Dat is de focus van Beeckman en dat is meteen zijn sterke kant die zijn boek zo fascinerend en menselijk maakt.

Algemene uitspraken

Ondanks die sterke focus schrikt hij niet terug voor grotere, algemenere uitspraken: ‘Rusland degradeert en ontmenselijkt verder op demografisch, medisch, economisch, sociaal, moreel, academisch, journalistiek, cultureel, sportief, religieus en wetenschappelijk vlak. Het is qua “traditionele waarden” terechtgekomen in een donker doodlopend steegje van onze beschaving, dichter bij Noord-Korea, Kaboel en Teheran dan bij Europa.’

Het beeld dat we van de Russen te zien krijgen door de ogen van de Oekraïners is weinig hoopgevend. ‘We hebben de duivel gezien’, vertelt een vrouw hem. ‘We leefden hier goed, we bouwden aan onze toekomst. Dat konden ze niet hebben. Het is pure afgunst.’

Honderden van deze pakkende en recht uit het hart gegrepen uitspraken noteert Beeckman en nooit verveelt hij met zijn eindeloze verhalen van ellende en terreur.

Paniek en angst

Hoe de nuchtere Belg zich door al deze ellende waagt, verklaart Beeckman zelf: hij is allergisch voor elke vorm van paniek en angst.

Wat Beeckman in Oekraïne begrepen heeft, is dat de kinderen de dupe van de oorlog zijn: de generatie die nog nooit van de Sovjet-Unie gehoord heeft en nu helemaal niet beseft waarom Oekraïne en Rusland in oorlog zijn. In elk geval heeft Poetin door al zijn handelingen precies het tegenovergestelde bereikt van wat hij voor ogen had: hij doodt nu openlijk Russen in Oekraïne, vroegere pro-Russen keren zich van hem af en de Oekraïners willen massaal bij Europa horen.

Merkwaardig is ook een uitspraak van een Oekraïner die hij noteert bij het begin van de oorlog: ‘Vergeet nooit dat wij deze oorlog gaan winnen, want wij zijn gemotiveerd en zij niet.’

Oude bekende

Bruno Beeckman wordt overal in het land goed ontvangen, een oude bekende, een beetje een Vlaamse sinterklaas die snoepjes uitdeelt, maar met een groot hart voor de lijdende Oekraïners. Veel van zijn gespreksgenoten proberen hem bij te brengen dat dit niet alleen de oorlog van Oekraïne tegen Rusland is, maar ook van Rusland tegen het Westen. Vandaar de gepaste titel Ook onze oorlog.

Een aangrijpend boek, recht uit het hart, van iemand die het land, de taal, de cultuur kent. Iemand die met de mensen kan praten en die alledaagse verhalen brengt. Maar die zijn zo stuitend dat ze lang zullen blijven hangen. Een aanrader voor al wie nog twijfelt.