fbpx


Buitenland, Politiek
groenen

Storten de Duitse groenen neer?

Laatste test voor de Bondsdagverkiezingen zorgt voor opzien



Armin Laschet, kandidaat-kanselier van de Duitse christendemocraten (CDU/CSU), mag zich in de handen wrijven. Bij de deelverkiezingen in Saksen-Anhalt afgelopen zondag scoorde zijn partijgenoot Reiner Haseloff (CDU) met 37,1% buitengewoon goed. Een winst van 7,3% tegenover de vorige verkiezingen in die Oost-Duitse deelstaat. Voor de CDU/CSU is dat een opsteker in het licht van de komende Bondsdagverkiezingen op 26 september. Saksen-Anhalt gold als de laatste test, voor Laschet als nationaal voorzitter van de CDU en als mogelijke opvolger van Angela…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Armin Laschet, kandidaat-kanselier van de Duitse christendemocraten (CDU/CSU), mag zich in de handen wrijven. Bij de deelverkiezingen in Saksen-Anhalt afgelopen zondag scoorde zijn partijgenoot Reiner Haseloff (CDU) met 37,1% buitengewoon goed. Een winst van 7,3% tegenover de vorige verkiezingen in die Oost-Duitse deelstaat. Voor de CDU/CSU is dat een opsteker in het licht van de komende Bondsdagverkiezingen op 26 september. Saksen-Anhalt gold als de laatste test, voor Laschet als nationaal voorzitter van de CDU en als mogelijke opvolger van Angela Merkel.

Nek-aan-nek race

Nochtans hadden politieke waarnemers op basis van opiniepeilingen een nek-aan-nek race verwacht tussen de CDU en de rechts-nationalistische Alternative für Deutschland (AfD). Deze laatste bleef met 20,8% onder de verwachtingen, een verlies van 3,5%. Sommige analisten denken dat net de angst voor een overwinning van de AfD kiezers in de armen van Haseloff dreef. Die had op voorhand laten verstaan dat hij niet wilde regeren met de AfD die in Saksen-Anhalt als extreemrechts geldt en geobserveerd wordt door de Verfassungsschutz (staatsveiligheid).

Op 4 december 2020 had hij zelfs Holger Stahlknecht, zijn minister van Binnenlandse Zaken en voorzitter van de regionale CDU, ontslagen omdat die naar aanleiding van een crisis over de hoogte van het kijk- en luistergeld (zie artikel) geopperd had de coalitie met de sociaaldemocraten (SPD) en de Grüne op te zeggen en met gedoogsteun van de AfD verder te regeren.

‘Abgrenzung nach rechts’

Die duidelijke houding en taal — de zogenaamde ‘Abgrenzung nach rechts’ — zou haar vruchten afgeworpen hebben. Zoals in vroegere artikels meermaals aangestipt verstaat het Duitse establishment onder ‘rechts’ extreemrechts. Wat wij centrumrechts noemen, heet in Duitsland ‘bürgerlich’ of ‘die Mitte’ (het centrum). Misschien speelt ook de ‘kanseliersbonus’ een rol, of naar het regionale niveau vertaald, de bonus van minister-president. Bij deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg en Rijnland-Palts in maart 2021 waren het ook de respectievelijke minister-presidenten Winfried Kretschmann (Grüne) en Malu Dreyer (SPD) die hun onderscheiden partij de overwinning beschoren.

Maar wat zeker een rol speelt, is dat Haseloff niet bang is om voor conservatief versleten te worden. En binnen de CDU zijn er genoeg mensen, en daarbuiten genoeg kiezers, die snakken naar een CDU die haar traditionele waarden verdedigt, tegen de ‘sociaaldemocratisering’ van de CDU in, zoals dat aan Merkel wordt verweten. Haseloff gaf in een interview met Welt am Sonntag de linkerzijde met haar ‘Hybris’ een flinke veeg uit de pan (zie artikel).

Kenia, Jamaica of Duitsland

Door het grote succes van de CDU zit Haseloff gebeiteld wat de vorming van de regeringscoalitie. Hij kan voortgaan met de Kenia-coalitie (zwart van de CDU, rood van de SPD en groen) of gaan voor Jamaica (zwart, groen en geel van de liberale FDP) of voor ‘Deutschland’ (zwart, rood, geel naar de kleuren van de Duitse vlag, eigenlijk goud, maar goed).

De liberalen hebben het goed gedaan. Ze komen met 6,4% weer in de Landtag (deelstaatparlement) (een winst van 1,5%). Als verdedigers van de individuele vrijheidsrechten scoren ze goed bij veel burgers die lak hebben aan de vele coronamaatregelen. De SPD zakt verder af naar 8,4% (een verlies van 2,2%). Ook in de nationale opiniepeilingen brengt ze het er met gemiddeld 15% bekaaid vanaf. De loontrekkende bevolking neemt haar niet meer waar als de partij van de ‘Soziale Gerechtigkeit’ (sociale rechtvaardigheid).

Orakelen

De Grüne behalen 5,9%. Een te verwaarlozen stijging met 0,1%, een grote teleurstelling voor een partij die in de nationale opiniepeilingen een nooit geziene monsterscore van rond de 25% haalt. Ze hebben wel de laatste tijd veel steken laten vallen. Annalena Baerbock, hun kandidaat-kanselier (zie artikel), heeft verschillende keren haar CV zitten bijvijlen en aanpassen, wat uiteraard geen goede indruk maakt. Bovendien orakelden de Groenen over een verhoging van de benzineprijs als ze in de Bondsregering zouden komen. Daar lusten veel burgers geen pap van, en zeker niet in Saksen-Anhalt waar ze wegens de lange afstanden op de auto aangewezen zijn om op hun werk te geraken.

Die Linke krijgt ook zware klappen: 11 %, een verlies van 5,3%. De linksradicale partij is haar nimbus als de ‘Ostpartei’, de belangenbehartiger van de Oost-Duitsers, aan het kwijtspelen, ten voordele van de AfD die in het oosten van Duitsland sterker staat dan in het westen.

Winnen in het westen

Waarnemers stellen dat de ‘Höhenflug’ (hoge vlucht) van de Groenen voorbij is. Storten ze neer als Icarus die te dicht bij de zon kwam? Die conclusie is voorbarig. De Grüne hebben nooit echt sterk gestaan in Oost-Duitsland, maar wel in West-Duitsland dat drie vierde van de bevolking telt en meer verstedelijkte gebieden en kernen, hun ‘natuurlijke’ habitat. De CDU mag zich laven aan haar succes, maar de Grüne zijn nog niet afgeschreven. De verkiezingen worden in het westen gewonnen.

[ARForms id=103]

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.