Strenger migratiebleid krijgt vorm, ondanks zwaar ngo-verzet

‘Kiezen cd&v, Anders en N-VA donderdag voor samenwerking met extreemrechts?’ Die vraag werd, met op de achtergrond een beeld van ICE-agenten in de VS, woensdag op Instagram verspreid door onder meer 11.11.11 en – opmerkelijk genoeg – ook Sensoa. Het tekent de enorme zenuwachtigheid in de aanloop naar een strenger Europees migratiebeleid. Die felle campagne mag voorlopig niet baten: een brede rechtse coalitie zette gisteren in het Europees Parlement het licht op groen voor de hoeksteen van dat nieuwe migratiebeleid.

De hervorming van het Europese terugkeerbeleid voor afgewezen asielzoekers en illegale migranten kreeg finaal nog een behoorlijk ruime meerderheid. 389 Europarlementsleden stemden vóór, 32 MEPS onthielden zich, 206 verwierpen het voorstel. Opmerkelijk: terwijl een ruime meerderheid van de christendemocratische EVP-fractie het strengere terugkeerbeleid steunde, onthielden de Vlaamse christendemocratische Europarlementariërs Wouter Beke en Liesbet Sommen zich. De Europarlementsleden van N-VA en Vlaams Belang steunden het voorstel wel.

Ook Hilde Vautmans (Anders) en Sophie Wilmès (MR) onthielden zich, vreemd genoeg. Volgens Vautmans heeft Europa nood aan een doeltreffender terugkeerbeleid, maar in dit geval gaat het volgens haar om ‘een extreemrechts voorstel dat fundamentele waarborgen en het noodzakelijk evenwicht onder druk zet.’ We namen ook contact op met Wouter Beke voor meer toelichting, maar hij nam zijn telefoon niet op.

Jacht op migranten

Minstens even opmerkelijk als het stemgedrag van sommige Belgische Europarlementsleden was de bijzonder felle campagne die de voorbije dagen door Vlaamse ngo’s tegen het nieuwe voorstel werd gevoerd. Het cordon sanitaire – dat Europees niet formeel bestaat – zou hiermee verbroken worden, klonk het.

In een bericht dat oorspronkelijk door de Vlaamse ngo-koepel 11.11.11 op Instagram werd geplaatst, werden de Vlaamse Europarlementariërs van cd&v, N-VA en Anders zelfs persoonlijk geviseerd en aangesproken op hun mogelijke stemgedrag. Het nieuwe terugkeerbeleid werd in dat bericht in één adem ook weggezet als ‘een ICE-aanpak in Europa’ en ‘een brute jacht op migranten’. Volgens 11.11.11 kan er geen misverstand over bestaan. ‘Dit voorstel schuift Europa richting een beleid dat sterk doet denken aan de aanpak in de VS.’

Derde landen

Die ideologische framing lijkt de waarheid toch lichtjes geweld aan te doen. In essentie komt het nieuwe voorstel, dat ook nog door de Europese Raad moet worden goedgekeurd, erop neer dat illegalen en uitgeprocedeerde asielzoekers verplicht zijn om het EU-grondgebied ook effectief te verlaten. Dat is ook vandaag al het geval, en het is uiteraard ook het logische sluitstuk van élk migratiebeleid.

In de praktijk, zo blijkt uit cijfers van de Europese Commissie, blijft tachtig procent van de uitgewezen migranten nu gewoon in Europa. Het huidige beleid werkt dus amper of niet.

Daarom legt de EU hiermee de optie op tafel om illegale migranten desnoods ook uit te zetten naar derde landen – dus niet hun land van herkomst – waarmee de EU akkoorden zal afsluiten. Wie niet meewerkt aan die terugkeer kan desnoods zelfs 24 maanden worden vastgehouden. Terugkeerbesluiten zullen voortaan ook op EU-niveau gedeeld worden via het Schengen-informatiesysteem. Elke EU-lidstaat zal zo ook de door een ander EU-land uitgevaardigde terugkeerbesluiten en uitzettingsbevelen moeten uitvoeren.

Stemadvies Sensoa

Bijzonder opmerkelijk in de online-campagne tegen het nieuwe EU-voorstel: ook Sensoa deelde het bericht van 11.11.11 woensdag op Instagram. Sensoa is, als Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, een partnerorganisatie van de Vlaamse overheid. Met andere woorden: een vzw die een publieke functie heeft, overheidssubsidies ontvangt en bijzonder nauw samenwerkt met de overheid neemt politiek stelling in en geeft Vlaamse politici ook nog eens stemadvies. Rond een thema dat op het eerste gezicht weinig te maken heeft met de eigen expertise.

Sensoa-directeur Nico Bogaerts ziet dat anders. ‘Wij zijn lid van de koepel 11.be en hebben een politiek eisenpakket, ook voor mensen zonder papieren. We beschouwen het dus als een onderdeel van ons takenpakket om daar actie rond te voeren. Sensoa is bezorgd over de gevolgen van de Europese terugkeerverordening, die de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van mensen in kwetsbare situaties in gevaar brengt. Dit ondermijnt het vertrouwen in het werk van zorgverleners.

Op onze vraag wat dan precies de link is tussen de kernexpertise van Sensoa enerzijds en de EU-plannen om de uitwijzing van illegale migranten een stuk efficiënter te doen verlopen anderzijds, wil Bogaerts liever niet ingaan. Ook de vraag of je van een partnerorganisatie van de Vlaamse overheid dan geen politieke neutraliteit mag verwachten, vindt hij niet relevant.

Ongeloofwaardig

Assita Kanko, die de voorbije maanden binnen de bevoegde commissie van het Europees Parlement mee de schouders zette onder dit voorstel, toonde zich uiteraard wel tevreden met de goedkeuring ervan. ‘Hiermee geven we de Europese burgers echt het signaal dat we hun bezorgdheden rond illegale migratie en georganiseerde misdaad naar en in Europa ernstig nemen,’ klinkt het. ‘Wie het meent met een effectief terugkeerbeleid, kan dit enkel maar steunen. Elk migratiesysteem dat tachtig procent van de uitgeprocedeerde asielzoekers niet kan uitzetten, is ongeloofwaardig.’