Syrië: vergeten tussen controleposten, honger en salafisme

‘Acht alawieten doodgeschoten aan een controlepost in Syrië.’ Syrië is vaak uit het nieuws, maar dat wil niet zeggen dat er geen nieuws is. Jacques Mourad is aartsbisschop van Homs in Syrië. ‘De angst en onzekerheid zijn gebleven. We zijn afgegleden naar armoede. De Syriërs zijn hun waardigheid kwijt.’

Het beeld dat aartsbisschop Jacques Mourad geeft van het dagelijkse leven in Syrië is er een van onzekerheid in een ingestorte economie en samenleving. Illustratie daarvan zijn de vele controleposten in zijn stad, Homs. Die controleposten zorgen voor veel onzekerheid.

‘Soms worden die bemand door fanatieke buitenlandse strijders die vrouwen lastigvallen die niet gesluierd zijn of mannen stoppen die roken in hun auto’, vertelt Mourad. ‘Andere controleposten zijn bemand door militairen die niets zeggen over roken of een sluier. Dat zorgt voor chaos. Je weet nooit op voorhand wat de regels zullen zijn.’

Er blijft ook veel geweld. ‘Er zijn veel revanche-aanvallen, vooral tegen alawieten. Dat geweld zorgt voor een donkere sfeer bij iedereen. Het zorgt er ook voor dat vele alawieten willen vertrekken.’

Situatie is moeilijk

Maar niet enkel alawieten lijden onder de onstabiliteit, geeft Mourad aan. ‘Eerlijk? De situatie is erg moeilijk in Syrië. De mensen in Syrië leven zonder waardigheid. Zonder vertrouwen in elkaar of in de regering. Velen hebben geen werk en dus geen inkomen om dagelijks te overleven.’

‘Elke dag komen mensen naar onze kerk op zoek naar brood, eten voor hun gezin. Vele gezinnen hebben maar één maaltijd per dag. Vlees staat er al helemaal niet op het menu. We zijn afgegleden in armoede. In de winter kunnen we ons niet verwarmen, want brandstof is niet te betalen. Er is vaak geen water, we kunnen ons niet eens wassen. De Syriërs hebben alle waardigheid verloren.’

‘Veel christelijke gezinnen met jonge kinderen dromen ervan om te emigreren. Onder Assad waren het de jonge mannen die weg wilden om te ontsnappen aan de legerdienst. Nu zijn de problemen voor gezinnen met kinderen. Werkloosheid, honger, onzekerheid, controleposten op straat… Dat is geen wereld om kinderen in groot te brengen.’

Hef de sancties op

Er is volgens de aartsbisschop van Homs een uitweg uit de miserie. ‘De sancties tegen Syrië opheffen zou ons de kans geven om ons land te openen naar de wereld. Dat zal de economie helpen en dat kan het geweld kalmeren. Die sancties verhinderen ook dat er geld naar Syrië kan komen, van hulporganisaties of van de Syrische diaspora. Werk geeft de mensen hoop en kansen, zodat ze de toekomst positief kunnen zien. Zodat we aan de heropbouw van Syrië kunnen beginnen. Je kan die hoop overal in Syrië voelen. Dat is mijn pleidooi: hef die sancties tegen Syrië op.’

Maar of die sancties snel opgeheven kunnen worden hangt sterk af van de opstelling van de regering. Vooral hoe dat verder evolueert in het land. ‘De regering functioneert niet zoals het hoort. Er zijn dagelijkse moeilijkheden en veel geraakt geblokkeerd. Maar de Syriërs staan ook niet achter die gesloten visie op de islam van de nieuwe regering. Syrië was altijd een mengelmoes, een ontmoetingsplaats van druzen, alawieten, christenen, Koerden, soennieten… We kunnen ons niet voorstellen dat er maar één religie in Syrië zou zijn. Er is altijd diversiteit geweest en die geschiedenis kan je niet uitwissen.’

Salafisten

‘Onze soennitische buren zijn ontevreden en bang. Als ze als soenniet iets verkeerd zeggen is dat in de ogen van de salafisten al snel “blasfemie” en daarop staat de doodstraf. Dus ze moeten heel voorzichtig zijn. Zeker bij die controleposten. Alawieten moeten zich zeker gedeisd houden. Ze zwijgen. Het zorgt voor een sociaal ongemakkelijke, oncomfortabele situatie.’ Maar toch is hij optimistisch. ‘Ik ben ervan overtuigd dat vele Syriërs niet in dat salafisme zullen meegaan.’

Dé vraag is dan natuurlijk hoe het regime daarop zal reageren.

Bio

Aartsbisschop Jacques (Yacoub) Mourad heeft al een stevig levensverhaal. De Syrisch-katholieke monnik werd in 1968 geboren in Aleppo. Als monnik restaureerde hij twee kloosters. Bij het oprukken van IS in 2015 werd hij in zijn klooster gevangengenomen. Na meer dan vier maanden kon hij ontsnappen en naar Irak trekken, waar hij in een klooster Syrische vluchtelingen hielp. Sinds 2022 is hij aartsbisschop van Homs.

De ervaring van gevangenschap neemt aartsbisschop Mourad mee. ‘Door mijn gevangenschap heb ik de interne vrijheid ervaren. Niets kan me nog gevangen houden. Ik heb mijn leven ervaren in Gods hand. Mijn bevrijding heb ik als een mirakel ervaren. Het zorgt ervoor dat ik niet bang ben om te spreken.’

Aartsbisschop Jacques Mourad getuigde in een persconferentie georganiseerd door de internationale hulporganisatie ACN (Aid tot he Church in Need, Kerk in Nood, de internationale opvolger van het vroegere Oostpriesterhulp).