Vandaag 1933: wie stak in Berlijn de Rijksdag in brand?

In februari 1933, als Adolf Hitler net aan de macht is, komt de werkloze Nederlandse communist Marinus van der Lubbe voor een paar weken naar Berlijn. Op 25 februari sticht hij brand in een stempellokaal, in het stadhuis en in het keizerlijk paleis; brandjes die in de kiem worden gesmoord.

Maandagavond 27 februari 1933 breekt hij binnen in het gebouw van de Rijksdag, het Duitse parlementsgebouw, om het nog eens te proberen. Ditmaal treft Van der Lubbe doel en de Rijksdag gaat in vlammen op. Bij of in het gebouw wordt Van der Lubbe opgepakt. De nazi’s zeggen dat Rinus van der Lubbe hulp had gekregen van een groep communisten. Op 10 januari 1934 wordt hij na een vier maanden durend proces in Leipzig onthoofd en anoniem begraven op het Südfriedhof in Leipzig (Saksen).

Daar staat sinds 13 januari 1999 een gedenkteken voor Marinus van der Lubbe. In 1984 was in zijn geboortestad Leiden (Zuid-Holland) al een Van-der-Lubbe-Hof ingehuldigd.

Vele deskundigen betwijfelen of de brand inderdaad door Van der Lubbe werd gesticht. Ze geloven dat de nazi’s de Rijksdag zelf in brand staken om hard te kunnen optreden tegen de communisten. Bij eigen onderzoek vond ik in de jaren 1960 bij toeval een geloofwaardige ooggetuige. Zijn verhaal was dat SA-bewakers van de Rijksdag Van der Lubbe aantroffen op het ogenblik dat hij daar weer probeerde brand te stichten. Ze namen contact op met hun oversten die daarin onmiddellijk een kans zagen voor een propagandastunt. De SA-mannen rekenden Van der Lubbe in en voltooiden zijn werk.