Vlaamse Regering duwt 4.600 leerkrachten in onzekerheid

Meer dan 4.600 leerkrachten levensbeschouwing in het basis- en secundair onderwijs weten niet hoe hun opdracht er volgend schooljaar zal uitzien. Ze weten zelfs niet of ze er überhaupt nog een zullen hebben. De Vlaamse regering wil besparen. Hoe precies, dat blijft onduidelijk.

Minister van Onderwijs Zuhal Demir moet vanaf volgend schooljaar 30 miljoen euro besparen op de levensbeschouwelijke vakken. Het jaar daarop loopt dat op tot 100 miljoen euro. De besparing staat netjes in de begroting, als uitvoering van het regeerakkoord.

Alleen: de voorgestelde hervorming is ongrondwettelijk. Twee uur levensbeschouwing zomaar vervangen kan niet. De Vlaamse regering zit vast. De besparing is zeker, de oplossing niet. We legden de situatie al uit voor Kerstmis.

Reorganisatie als noodoplossing

Om de knoop te ontwarren, schoof men een reorganisatie naar voren. De twee uur levensbeschouwing blijven bestaan, maar worden flexibeler ingepland. Niet elke week twee vaste uren, wel werken in blokken. Dat kan organisatorisch helpen en uren — dus geld — uitsparen. Maar dit zal niet volstaan om de volledige besparing te realiseren.

Het dossier passeerde intussen drie keer in de Vlaamse regering, zonder doorbraak. Nochtans moet de nieuwe regeling op 1 september 2026 ingaan. Scholen en leerkrachten hebben dus dringend nood aan duidelijkheid. Die komt er maar niet.

Vooruit weigert elk compromis

Vooruit kiest ervoor het dossier ideologisch te bespelen. Elk compromis wordt afgeblokt. De partij maakt van levensbeschouwelijk onderwijs een cultuuroorlog. de cd&v verdedigt het bestaande systeem. De N-VA levert de minister die het compromis moet maken. Resultaat: stilstand. Geen enkel kabinet dat we contacteerden, wou reageren. Officieel om ‘het compromis niet te hypothekeren’. Ingewijden spreken nochtans van een groeiende consensus rond een reorganisatie.

Parallel groeit een tweede consensus: slechts één uur levensbeschouwing behouden. Het andere uur krijgt een nieuwe invulling. De cd&v wil een uur ‘interlevensbeschouwelijke dialoog’, ingevuld door de bestaande leerkrachten.

Vooruit en N-VA duwen richting ‘burgerschapseducatie’, een variant van LEF (Levensbeschouwing, Ethiek en Filosofie), een stokpaardje van Patrick Loobuyck. Minister Demir (N-VA) liet al verstaan dat ze die piste genegen is.

Burgerschap als staatsvak?

Dat Vooruit pleit voor LEF ligt in de lijn van haar ideologie. Dat ook de N-VA kiest voor een vaag burgerschapsvak, is opvallender. Minder overheid prediken, maar wel meer overheidspedagogie invoeren, het blijft een merkwaardige combinatie.

Over zowel burgerschap als interlevensbeschouwelijke dialoog hangt voorlopig mist. Er is geen leerplan, geen opleiding. En voor LEF: geen leerkrachten. Bestaande leerkrachten levensbeschouwing lijken niet welkom, want LEF moet ‘neutraal’ zijn. In dat scenario verliest ongeveer de helft van hen (deels of volledig) hun opdracht. In het andere scenario moet tegen september een nieuw vak uit de grond worden gestampt. Chaos verzekerd.

Grondwet en gelijkheid onder druk

Bovendien rijzen er juridische en praktische vragen. Vergroot één uur levensbeschouwing de organisatorische problemen niet? Wat met de kloof tussen katholiek en officieel onderwijs? Is dit wel in overeenstemming met de Grondwet? En wat met het gelijkheidsbeginsel? Of wordt de regeling snel weer afgevoerd?

Opmerkelijk genoeg komt het meest gematigde voorstel van Vlaams Belang. Roosmarijn Beckers en collega’s dienden een motie in: reorganiseer het bestaande systeem en neem voor het tweede uur de tijd om een breed gedragen oplossing uit te werken.

Dat geeft rust, voorbereidingstijd en vermijdt chaos. Regeren met ratio in plaats van emotie. De vraag blijft of de Vlaamse regering daartoe nog in staat is.