27 jaar ongeluk

Op dinsdag publiceerde filantroop Bill GatesThree tough truths about climate op zijn website, een (lang) essay over het klimaat. Er zijn vele manieren om dat te lezen. Een aha-erlebnis, een schuldbekentenis, of misschien toch vooral een opsomming van Gates’ eigen inspanningen om het klimaat te redden?

Misschien een beetje van alles. Feit is wel: Bill Gates vindt klimaatverandering niet meer de grootste uitdaging van de mensheid en denkt zelfs dat het gros van de mensen en hun kinderen gewoon in leven zullen blijven. Ook als het klimaat droger wordt. Ook als het warmer of natter wordt. Voor dat inzicht moeten we Bill Gates dankbaar zijn.

Maar laat ons vooral kritisch blijven. Want Bill Gates zegt vandaag eigenlijk wat de Deense statisticus Bjorn Lomborg in 1998 al wist in The skeptical environmentalist: klimaatverandering is een probleem, maar lang niet het grootste probleem van de mensheid. Al in 1998 toonde Lomborg met data aan dat de aarde er niet zo slecht aan toe is als we denken.

Verwarmen op gas

We hebben, met andere woorden, 27 jaren verloren. Bijna drie decennia luisteren we naar wat Lomborg indertijd ‘The Litany’ noemde: het klimaat wordt slechter, de mens gebruikt de aarde op, we gaan er allemaal aan. Talloze carrières van wie het met Lomborg eens durfde te zijn, werden gefnuikt. Meningen werden gecensureerd, er werden banvloeken uitgesproken. En nu, anno 2025, klinkt zelfs Bill Gates een pak voorzichtiger: ‘Sorry, we hebben blijkbaar overdreven.’

Voor wie nu droogweg opwerpt dat voortschrijdend inzicht nu eenmaal bij wetenschap hoort, het volgende: het fundamentele is niet per se dat Lomborg in 1998 of Gates in 2025 dé waarheid in pacht hebben. Het fundamentele inzicht bij beiden is dat de mensheid in de eerste plaats menselijke beslissingen moet nemen. Of, minder abstract: de mens moet ruimte krijgen om te groeien, om te leven. Streven naar schonere energiebronnen is prima, maar dat wil niet zeggen dat we thuis allemaal kou moeten lijden omdat een gasverwarming vervuilt.

Menselijke maat

De grote fout van de klimaatdoemdenkers is dat ze elke menselijke maat uit de discussie hebben gehaald. Klimaat werd een religie waarvoor offers gebracht moeten worden en waarvoor de democratie zelfs moet worden afgeschaft, zoals schrijver David Van Reybrouck onlangs suggereerde in De Morgen. De burger werd en wordt niet overtuigd met rationele argumenten, nee, hij wordt verplicht om anders (en minder) te gaan leven.

Alleen op die manier kon een land met een puike energievoorziening als België zo dom zijn om zijn meest aangewezen energiebron, kernenergie, af te schrijven en ze te vervangen door meer vervuilende en onbetrouwbare energie. Alleen op die manier kon een heel continent overtuigd worden dat, als wij maar stopten met produceren, de wereld gered zou zijn.

De klimaatklas

Bill Gates zegt dus niet dat er geen problemen zijn. Bill Gates zegt dat er menselijke oplossingen moeten komen. En de groten der aarde staan graag op de foto met Bill Gates. Zo ook onze premier Bart De Wever en waarschijnlijk ook Vlaams minister-president Matthias Diependaele. Zouden zij nu net als Gates de omslag maken? Overtuigen ze de Vlaming binnenkort met argumenten om op een menselijke termijn en met een aangepast budget zijn huis te isoleren of verplichten ze hem op straffe van boete?

Hoe zal Bart De Wever omgaan met de koolstoftaks die in 2027 Europees wordt ingevoerd, en met alle belastingverhogingen op consumptie (denk aan de btw en de energiefactuur) die vandaag zo bon ton zijn? Nee, staat u ons toe kritisch te blijven.

Nochtans zijn en blijven wij Europeanen ondanks onze hoge levensstandaard de besten van de klimaatklas. We mogen daar nu ook de vruchten van plukken, in plaats van nog langer gestraft te worden door onze overheden en hun democratievrezende trawanten.