fbpx


Economie
economie

Econoom Paul Becue: ‘Desnoods moeten we tijdelijk door een recessie, die komt er toch sowieso’

Renteverhogingen kunnen inflatie drukken maar herstel eurozone laat op zich wachten



De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde haar rente voor het eerst sinds 2011, en dat met maar liefst een halve procent. Maar verschijnt Europa niet hopeloos te laat op het feest? Hoe valt de huidige economische situatie nog te redden? En wanneer verschijnt er licht aan het einde van de tunnel? Doorbraak besprak de antwoorden op deze prangende vragen met Paul Becue, jarenlang manager in de financiële sector, onder andere bij Kredietbank en KBC. Discrepantie Wat loopt er mis binnen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde haar rente voor het eerst sinds 2011, en dat met maar liefst een halve procent. Maar verschijnt Europa niet hopeloos te laat op het feest? Hoe valt de huidige economische situatie nog te redden? En wanneer verschijnt er licht aan het einde van de tunnel?

Doorbraak besprak de antwoorden op deze prangende vragen met Paul Becue, jarenlang manager in de financiële sector, onder andere bij Kredietbank en KBC.

Discrepantie

Wat loopt er mis binnen de Europese markt?

‘De landen in de eurozone verschillen sterk van elkaar op macro-economisch vlak. Het is niet gemakkelijk om in die omstandigheden een eenvormige monetaire politiek uit te werken. Zo is er een enorme kloof tussen Noord- en Zuid-Europa. De Zuid-Europese landen hebben nooit veel begrotingsdiscipline aan de dag gelegd, en zitten opgezadeld met een erg hoge staatsschuld.

Nu spitst de aandacht zich monetair vooral toe op Zuid-Europa. We herinneren ons allemaal nog de schuldencrisis in de eurozone, toen Griekenland in de jaren 2010-2012 nauwelijks haar schuldverplichtingen ten aanzien van Europa kon aflossen. Alleen door de steun van de Europese Unie via haar stabiliteitsmechanisme in ruil voor sterke bezuinigingsmaatregelen slaagde de Griekse regering erin een ramp te vermijden.

Het doel van de Europese steun is het bewaken van de economische en financiële stabiliteit van de Unie, om zo de waarde van de euro te waarborgen, die toen dreigde onderuit te gaan. Griekenland bevindt zich trouwens nog steeds in de gevarenzone: de staatsschuld bedroeg in 2021 al 193% van het bruto binnenlands product (bbp; vergelijk met 108% in België en 137% in de Verenigde Staten).’

Niet enkel Griekenland, maar ook Italië zit in de problemen?

‘Het echte grote zorgenkind is de derde grootste economie in de eurozone: Italië. Het land heeft een overheidsschuld die 152% van haar bbp bedraagt. Als Italië niet langer in staat is haar schulden te betalen, zijn de gevolgen moeilijk te overzien. Om die reden gaf de Europese Unie voor de eerste maal “eurobonds” uit. Eurobonds hebben als voornaamste kenmerk dat ze worden uitgegeven voor de gezamenlijke rekening van alle landen van de eurozone. Duitsland en Nederland deden daar erg moeilijk over. De eurobonds spijzen het Europees herstelfonds na corona, waaruit Italië het leeuwenaandeel (200 miljard euro) kreeg.’

Voor het eerst

De ECB verhoogde haar rente — voor de eerste keer sinds 2011 — met maar liefst een halve procent. Wat zijn de verhoopte gevolgen daarvan?

‘Wanneer de ECB haar rente verhoogt, rekenen ook de nationale banken een hogere rente aan bij het verlenen van leningen. Een onderneming op zoek naar fondsen voor zijn investering moet daar rekening mee houden. De hogere rente maakt immers de financieringslast zwaarder. Dat geldt ook voor de consument. Het gevolg is dat de vraag, en de daaraan gekoppelde economische groei, afgeremd worden. Daardoor daalt de druk op de prijzen, en dus ook de inflatie.

Het doel van de recente renteverhoging is om de zogenaamde “tweederonde-effecten” te beperken. Inflatie wordt immers vaak gevolgd door veel hogere lonen. Dat zorgt voor een loon-prijsspiraal: hogere prijzen worden gevolgd door hogere lonen. Daardoor stijgt de kostprijs van producten, en dat wordt wederom gevolgd door hogere lonen. Die spiraal wil men vermijden.’

Halve procent

Vindt u de verhoging van de rente met een halve procent te veel, te weinig of net goed?

‘De ECB reageerde erg laat. Andere centrale banken zijn maanden geleden al begonnen met hun beleidsrente te verhogen. De Amerikaanse regering verhoogde de Fed Funds Rate met 1,50% sinds eind vorig jaar. Dat toont aan dat de 0,50% van de ECB, alhoewel twee keer zo hoog als verwacht, zeker nog onvoldoende is.

Als de Europese Centrale Bank te lang aarzelt om de rente verder te verhogen, kan het vertrouwen van de financiële markten in de ECB aangetast worden. Als er onvoldoende vertrouwen is, gaan de beleggers obligaties in de euro afstoten. Dat drukt de koers omlaag en verhoogt de rente. Er zal in september zeker nog een stijging van 0,25% volgen, maar ik hoop zelfs 0,50%. Ook de daarop volgende maanden kan (en moet) de rente verder stijgen als de inflatie hoog blijft, tenzij we in een zware recessie terechtkomen.

Europa heeft het probleem onderschat en te lang verklaard dat het om een tijdelijk fenomeen ging. Sinds een maand is men echter officieel bijgedraaid, “toevallig” na de Franse verkiezingen, en dan duurde het nog een maand om de rente effectief te doen stijgen.’

Rentestijging

En wat gebeurt er met de zuiderse landen als de rente stijgt?

‘De zuiderse EU-landen met hoge schulden dreigen in moeilijkheden te komen als de rente fors stijgt, want ook hun rentelast zal toenemen. Afgelopen jaren loste de Europese Unie dat probleem op met het systeem van Kwantitatieve Versoepeling en het Pandemic Emergency Purchase Programme. Daardoor is er nu te veel geld in omloop, wat een van de oorzaken van de hoge inflatie is.

Voor de zwakkere eurolanden uit vooral Zuid-Europa voerde de ECB, samen met de recente renteverhoging, recent het nieuwe “Transmissie Protectie Instrument” (TPI) in. Het instrument heeft vooral als doel de renteverschillen binnen de eurozone te reduceren, en dan vooral tegenover Italië.’

Presidentsverkiezingen

De ECB is veel later dan de Amerikaanse centrale bank. De Federal Reserve verhoogde haar rente al drie keer dit jaar. Wat denkt u dat achter het lange wachten van de ECB stak?

‘Het is natuurlijk een beetje koffiedik kijken. ECB-gouverneur Christine Lagarde is niet toevallig, samen met Louis Michel als president van de Europese Raad,  benoemd onder impuls van president Emmanuel Macron. Voor Macron was dit jaar een verkiezingsjaar: eerst de presidentsverkiezingen in april 2022, gevolgd door de parlementsverkiezingen die pas in 19 juni afliepen. Ik denk dat hij daarvoor iedere rentestijging die de economische groei kon schaden, wilde vermijden.

De Franse president had pech. De inflatie dook de lucht in, en dat werd handig uitgespeeld door Marine Le Pen die wees op het koopkrachtverlies. Nochtans werd de Franse inflatie kunstmatig laag gehouden tot 5,2% in mei. Maar na de verkiezingen sprong ze omhoog tot 5,84% voor juni, al is dat nog altijd laag in vergelijking met andere landen.’

Andere aanpak

Hoe zou u de huidige situatie aanpakken?

‘Ik zou in Europa veel kordater optreden. Inflatie is erg nadelig voor de economie omdat de koopkracht van de burger daalt, en dat kan op termijn diens vertrouwen in het economisch systeem aantasten.
Bij een doortastende monetaire politiek, waarbij de rente voldoende stijgt, wordt de vraag afgeremd en zwakt de inflatie af. Desnoods moeten we tijdelijk door een recessie, maar die komt er toch sowieso. We mogen ons daardoor niet zomaar laten afschrikken, tenzij een zware crisis dreigt.

In tegenstelling tot vroegere recessies, beschikken we vandaag over een veel sterkere arbeidsmarkt. Als er een recessie komt zal de werkgelegenheid wel iets dalen, maar niet meer in dezelfde mate als vroeger. Na de recessie zal de vraag naar arbeidskrachten weer snel toenemen, wat de economie zeker zal ondersteunen.’

Licht aan het einde van de tunnel

Wanneer verwacht u een wederkeer op de markten?

‘De hoge inflatie is het gevolg van problemen in de bevoorradingsketting veroorzaakt door de coronapandemie. Kijk maar naar het tekort aan hout een jaar geleden en het tekort aan halfgeleiders dat hardnekkig blijft aanhouden. Ook de oorlog in Oekraïne en de daaruit voortkomende vrees van graantekorten in de ontwikkelingslanden en gas in Europa maken de situatie er niet beter op.

Als de oorlog in Oekraïne een oplossing kent, kunnen veel prijzen sterk dalen op korte termijn. We zien dat nu al bij het graan: de goede oogsten in andere delen van de wereld, en de deal met Rusland om toch Oekraïens graan te exporteren naar bijvoorbeeld Afrika deed de graanprijs al dalen tot de niveaus van voor de oorlog. Dat kan de beurzen doen opveren en de economieën nieuwe impulsen geven.

Op lange termijn denk ik dat de periode van heel lage inflatie met heel lage rentevoeten voorbij is, doordat het karakter van de globalisering veranderd is. Het reservoir aan arbeidskrachten wereldwijd reduceert door de vergrijzing, met als gevolg: een opwaartse loondruk. Maar dat is een proces van lange adem, dat gepaard zal gaan met de nodige ups and downs.’

Kapitalisme

Is er volgens u — zoals eerst enkel groenen, maar ondertussen steeds meer mensen beweren — een eind gekomen aan ons kapitalistische systeem?

‘Het kapitalisme is voor mij het beste systeem, maar niets is perfect. Het systeem heeft regelmatig nood aan bijsturingen, zoals bijvoorbeeld na de financiële crisis van 2008-2009. Men moet ook oppassen voor fenomenen zoals de klimaatopwarming. Het gevaar bestaat evenwel dat het ondernemerschap gefnuikt wordt door een massa aan regels en administratieve verplichtingen.

Kapitalisme moet samengaan met een democratisch bestuursmodel van de staat. In een dictatuur komt men na verloop van tijd in een corrupte staatshuishouding, dat ook het vrij initiatief in productieve zin kan belemmeren. Rusland is er een mooi voorbeeld van: het land overleeft vooral door de vele grondstoffen die het heeft onder zijn reusachtige oppervlakte. De dictatuur is volgens mij op termijn ook de achillespees van het Chinese model, vooral als de spectaculaire groeicijfers van het land op een dag serieus zullen tanen.

Ook het westerse staatsmodel staat onder druk. In de helft van de Europese landen is de regering ontslagnemend, of wordt het beleid gevormd door een minderheidsregering. Dat maakt het moeilijk om doortastende hervormingen door te voeren, wat het vertrouwen in de politiek aantast.’

Wannes Bok

Wannes is een zelfstandige en onafhankelijke journalist. Zijn interesses gaan uit naar de juridische wereld, de economie, tech en het internationale gebeuren. Hij werkt sinds 2021 mee aan Doorbraak en vervolledigt in de tijd die rest zijn studie in de rechten.