fbpx


Geen categorie
brexit

Het brexit-handelsakkoord afgewogen

Plus- en minpunten van de nieuwe overeenkomst tussen de EU en het VK



Net voor kerst kwamen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk alsnog een handelsakkoord overeen. Dat was uitermate laat. Zeker omdat de nieuwe regeling al inging vanaf 1 januari. Daardoor was er bitter weinig tijd voor ondernemingen om zich voor te bereiden. Het Verenigd Koninkrijk verliet de EU formeel begin 2020. Het bleef echter gedurende 2020 volledig toegang houden tot de EU, zonder tarifaire of niet-tarifaire belemmeringen. Het land mocht daarbij wel geen eigen handelsbeleid voeren en ook niet afwijken…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Net voor kerst kwamen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk alsnog een handelsakkoord overeen. Dat was uitermate laat. Zeker omdat de nieuwe regeling al inging vanaf 1 januari. Daardoor was er bitter weinig tijd voor ondernemingen om zich voor te bereiden.

Het Verenigd Koninkrijk verliet de EU formeel begin 2020. Het bleef echter gedurende 2020 volledig toegang houden tot de EU, zonder tarifaire of niet-tarifaire belemmeringen. Het land mocht daarbij wel geen eigen handelsbeleid voeren en ook niet afwijken van Europese regelgeving. Dat verandert nu. Hieronder maak ik een overzicht van de voordelen, maar ook de tekortkomingen van de nieuwe relatie tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Dat is samen met de Verenigde Staten en China één van de drie belangrijke handelspartners van de EU.

Handel

Het belangrijkste voordeel van het handelsakkoord is dat er geen douanetarieven komen op de onderlinge handel, vooralsnog en met wat voorbehoud. Dat zet ik hieronder uiteen. Volgens KU Leuven Professor Hylke Vandenbussche zijn op die manier toch een paar tienduizend jobs gered. Al zouden volgens haar zelfs met een ‘deal’ nog steeds tot 10.000 jobs kunnen sneuvelen in ons land.

Een ander goed aspect van het zogenaamde ‘EU-UK Trade and Cooperation Agreement’ of ‘TCA’ is dat er meer competitie op vlak van regelgeving en handelsbeleid komt. Europese regeringen kunnen onder vuur komen na eenvoudige vergelijking met het buitenland. Bijvoorbeeld op het vlak van hun coronabeleid. Een dergelijke dynamiek zal men nu ook meer zien op het vlak van regelgeving.

Het is waarschijnlijk dat het Verenigd Koninkrijk in eerste instantie niet ver zal afwijken van Europese regelgeving. Bijvoorbeeld voor chemische producten, data of financiële dienstverlening. Maar het staat in de sterren geschreven dat dit op termijn wel zal gebeuren. Zeker indien de Europese Unie het huidige pad van steeds meer betuttelende regelgeving blijft bewandelen.

Ook op vlak van handel krijgen de Britten nu de kans om beter te doen dan de EU. Al moet worden gezegd dat de Europese Unie op dit vlak wel degelijk uitstekend werk leverde de laatste 20 jaar. Indien de Britten handelsakkoorden met India, Israël en de Verenigde Staten zouden sluiten, zal de Europese industrie ongetwijfeld meer druk zetten op de Europese Commissie om dat ook te proberen.

Onafhankelijk scheidsrecht

Het akkoord voorziet dat als de Britten te ver afwijken van de Europese regelgevende standaarden, een onafhankelijk scheidsgerecht kan beslissen om de EU toe te laten toch douanetarieven op te leggen. Dit indien er kan worden aangetoond dat de afwijking zo significant is dat ze een materiële impact op handel of investeringen heeft. Dat is echter niet zo evident.

Het is een goede zaak dat men voor een onafhankelijk arbitragesysteem heeft gekozen. En dus niet voor een rol voor het nogal activistische Europese Hof van Justitie. Dat was nochtans waar de EU lang voor pleitte. Men kan het vreemd vinden dat de hoogste rechtbank van één van beide partijen de rol krijgt om geschillen uit te klaren, maar tot op de dag van vandaag probeert de Europese Unie dit op te dringen aan Zwitserland. Op dit moment is in de onderlinge Zwitsers-Europese handelsrelatie nog geen judiciële geschillenprocedure voorzien. De Zwitsers hebben dit steeds formeel geweigerd. Het Britse precedent kan er nu dus misschien voor zorgen dat de Europese Unie deze extreme eis opgeeft. Daardoor zou er eindelijk ook vooruitgang geboekt kunnen worden in het verder vrijmaken van de handel tussen de EU en Zwitserland.

In elk geval wordt het nu dus makkelijker voor de Britten om het anders te doen. Is GDPR wel de beste manier om data te beschermen? Is het omslachtige en dure Europese REACH-registratiesysteem voor chemische producten wel het meest innovatievriendelijke? En hoe wordt het regelgevende kader voor ‘fintech’ best vormgegeven? De vraag is hier niet enkel of dereguleren een goed idee is, of niet. Het gaat ook over wat de meest optimale regelgeving is.

Visserij

Voorts werd er ook een akkoord bereikt over visserij. Dat is heel belangrijk nieuws, aangezien hiervan maar liefst 2.300 jobs van afhangen in ons land. Volgens schattingen zouden de Belgische vissers tegen 2026 7% van hun markttoegang tot Britse wateren verliezen. Dat valt mee in vergelijking met Nederland (10%), Frankrijk (8%) of Ierland (15%). Voor Britse vissers zijn er nu echter wel meer bureaucratische obstakels om hun vis op het vasteland te verkopen. Dat is in sommige opzichten beter voor onze vissers, maar slechter voor de Europese consument.

Noord-Ierland

‘Last but not least’, is het feit dat er een akkoord is ook goed nieuws voor het Noord-Ierse vredesproces. Het scheidingsakkoord, dat al begin 2020 in voege trad tussen de EU en het VK, voorzag reeds dat er controles zouden komen tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland. Men wil een ‘harde grens’ vermijden op het Ierse eiland. Begin december 2020 bereikte men ook overeenstemming over de uitvoering van dat akkoord.

Het akkoord zou zeker bemoeilijkt worden als er opeens ook douanetarieven zouden moeten worden geheven op producten die vanop het Britse vasteland Noord-Ierland binnenkomen. Zelfs mét de deal zijn er nu al heel wat extra omslachtige douaneformaliteiten. Die gelden sinds 1 januari op die goederenstroom binnen het VK. En vanaf 1 april dreigt dat met het wegvallen van overgangsmaatregelen nog erger te worden. Die beslommeringen moeten echter met de nodige flexibiliteit wel kunnen worden opgelost. In elk geval werd het ergste scenario — namelijk dat van een ‘no deal’ met douanetarieven binnen het VK — vermeden. Dat zou immers zeker koren op de molen van heethoofdige extremisten in Noord-Ierland zijn geweest.

Douanetarieven

Douanetarieven werden misschien vermeden, maar toch is het mogelijk dat die er alsnog komen. En wel in twee gevallen.

Ten eerste worden goederen enkel vrijgesteld van douanetarieven indien ze ook geproduceerd werden in de EU of het VK. Nadat men Chinese goederen invoert in het VK, kan men die niet zomaar als ‘Britse’ goederen in de EU invoeren. De zogenaamde ‘regels van oorsprong’, die nogal omslachtig zijn, bepalen wanneer goederen dus al dan niet onderhevig zijn aan tarieven.

Ten tweede is het mogelijk dat er alsnog douanetarieven komen op de onderlinge handel indien een arbitragerechtbank oordeelt dat nieuwe Britse regelgeving een materiële impact heeft op handel of investeringen heeft. Dat is dus een vrij verregaande vereiste.

Bovendien komt er zelfs zonder douanetarieven heel wat douanebureaucratie bij. Bijvoorbeeld de uitvoeraangiftes. Zeker voor kleine ondernemingen die geen handel drijven buiten de EU, is dat allemaal niet evident.

Niet-tarifaire belemmeringen

Dan hebben we het nog niet gehad over de nieuwe ‘niet-tarifaire’ belemmeringen. Daarbij wordt de markttoegang beperkt in vergelijking met de situatie voordien. Zeker voor de dienstensector is dat een grote bekommernis. De Britse City of London, het grootste financiële centrum ter wereld, verliest hierdoor een stuk marktaandeel. Ook al doet ze voor 75% zaken met niet-EU partners en hebben ze de financiële slagkracht om dochterondernemingen binnen de EU op te richten. Voor kleinere dienstverleners is dat allemaal moeilijker. En het feit dat professionele kwalificaties niet langer worden erkend, is een jammere zaak.

Niet alle handel binnen de Europese Unie was reeds vrijgemaakt. Maar sommige verworvenheden gaan nu dus wel verloren. Dat is ook zo voor de ‘Erasmus’-uitwisseling met Britse universiteiten. Al is hier in theorie in de toekomst zeker wel nog een akkoord over mogelijk. Internationale uitwisseling van studenten bestond immers voor het Erasmus-programma ook al.

Hoewel toerisme — met een verblijf voor niet meer dan drie maanden — perfect mogelijk blijft, wordt het voor Europeanen heel wat omslachtiger om permanent in het VK te gaan werken. Omgekeerd is dat trouwens ook zo. Met name bijvoorbeeld voor Britse muzikanten. Die moeten voortaan in elk van de EU-lidstaten een werkvergunning aanvragen. Dat zal ook onze festivals zeker parten spelen.

Vertrouwen

Vrijhandel gaat over vertrouwen. In een ideale wereld drijven geïndustrialiseerde landen handel met elkaar zonder beperkingen. Ze erkennen daarbij eenvoudigweg elkaars regels en standaarden. En zelfs alle beperkingen op migratie worden eenvoudigweg geschrapt, aangezien er toch geen gevaar is op ongecontroleerde massamigratie tussen die landen.

In de échte wereld worden handelsstromen echter strikt gereguleerd, met allerlei bureaucratie, voorwaarden en soms ook douanetarieven. Het beste wat het VK en de EU dan ook konden bereiken, is om die ellende zo veel mogelijk te beperken. Het is nu al duidelijk dat er heel wat zaken nog niet zijn geregeld in het akkoord, dus het is van het uiterste belang om dit zo snel mogelijk te doen.

Vooreerst moeten zowel de EU als het VK bijzonder pragmatisch zijn bij de controle van de nieuwe verplichtingen, om ondernemingen de tijd te geven om zich aan te passen. Fundamenteel moet er ook heel wat meer wederzijdse erkenning van standaarden komen. Niet enkel omdat het VK eenvoudigweg nog steeds zowat alle Europese regelgeving in voege heeft, maar ook omdat het om een land gaat dat we wel kunnen vertrouwen.

Voordeel voor de eigen industrie?

Een Europese ambtenaar maakt aan de Financial Times de visie bij sommige eurocraten duidelijk. Hij stelt: ‘Men kan niet verwachten dat het VK de “food import hub” van de EU blijft. Dat kan niet blijven duren.’ Dit is een uiting van het idee dat het opleggen van extra belemmeringen voor handel tussen VK en EU de eigen industrie zal bevoordelen.

Het is natuurlijk bijzonder kortzichtig om dat te denken. Het zal wel zo zijn dat men op die manier hier en daar wel eens een voordeel kan halen en er zullen wel bedrijven zijn die zich in de EU vestigen als gevolg van de nieuwe EU-belemmeringen voor handel tussen VK en EU. Uiteindelijk zal zoiets echter meer kapot maken dan het goed zal doen. Als onze ondernemingen niet makkelijk de Britse markt kunnen bedienen, schaadt dat hen in hun globale groeistrategie. Bovendien wordt Europa minder aantrekkelijk voor investeerders als er grote belemmeringen komen tussen de Britse markt en die van de Europe Unie.

Pijnpunten aanpakken

Enkele suggesties om de nieuwe ‘muur van bureaucratie’ voor handel tussen VK en EU, zoals de Financial Times het noemt, wat te verzachten?

Erken professionele kwalificaties. Regel tijdelijk verkeer van dienstverleners.  Kom wederzijdse erkenning van conformiteitsattesten overeen, alsook van dataregulering. En wat mij betreft zoveel mogelijk andere regulering eveneens. Geef prioriteit aan de specifieke sectoren die door het handelsakkoord over het hoofd werden gezien. Zo worden alvast de grootste nieuwe pijnpunten aangepakt.

Bovendien is ook een oplossing voor het nieuwe btw-regime om handel te drijven met het VK nodig. Op dit moment dienen Britse bedrijven in verschillende EU-lidstaten een btw-registratie te gaan doen. Dat is omslachtig. Het deed alvast heel wat Britse webshops ertoe besluiten niet langer klanten in de EU te bedienen. Btw is toch al bijzonder complex, ook zonder brexit. Een oplossing kan er eventueel in bestaan dat de Britse regering een jaarlijkse vergoeding betaalt aan de EU in ruil voor het wegvallen van btw-formaliteiten voor Britse ondernemingen. Met uiteraard een gelijkaardige regelgeving voor EU-ondernemingen die in het VK verkopen.

Vrijhandel

Het was altijd al onvermijdelijk dat brexit tot meer handelsbeperkingen zou leiden. In het ideale scenario was het VK lid van de EU gebleven en had de EU oor gehad voor de Britse verzuchting om de EU te heroriënteren naar haar kernopdracht. Namelijk het wegwerken van handelsbelemmeringen. Ironisch genoeg zorgt brexit ervoor dat nu duidelijker dan ooit wordt hoe belangrijk het vrijhandelskader is dat de EU biedt. Dat kader komt in gevaar wanneer de EU zich inlaat met ‘eurofederalistische’ experimenten om steeds meer macht te verwerven. Het gebrek aan democratische legitimiteit kan immers voor een ‘blowback’, zoals het brexit-referendum, zorgen.

Er is een intense economische en historische verwevenheid tussen de Britse eilanden en het vasteland. Reeds in 1496 kwamen Londen en de handelsmogendheden op het Europese vasteland, met de Bourgondische Nederlanden op kop, een voor die tijd verregaand handelsakkoord overeen. Dat was het zogenaamde ‘Intercursus Magnus‘. Ook al zorgt het hedendaagse handelsakkoord EU-UK TCA voor een inperking van de handel, toch vormt het een goede basis om opnieuw zo dicht mogelijk aan te knopen bij de handelstoegang die er voor 1 januari was. Maar dan met heel wat meer regelgevende competitie. In het belang van beide kanten van het Kanaal.

[ARForms id=103]

Pieter Cleppe

Pieter Cleppe vertegenwoordigt de onafhankelijke denktank Open Europe in Brussel (www.openeurope.org.uk).