fbpx


Analyse, Binnenland
Raad van State

Matthias Storme: ‘De Raad van State staat u toe om ’s avonds tussen twee gevangenissen te kiezen’

Uitspraak Raad van State blijft voor ophef zorgen



Gisteren verscheen in De Standaard een opiniestuk over het arrest van de Raad van State over de coronamaatregelen. 25 grondwetsspecialisten onderschreven dit stuk en luidden de alarmbel omdat de Raad van State blijkbaar aanvaardt dat één minister maatregelen neemt die onze grondwettelijke vrijheden en rechten drastisch beperken. Prof. Matthias Storme staat niet bij de lijst van ondertekenaars, maar had daar wel graag bij gestaan. Hij legt uit waarom. Lacune in de rechtsbescherming 'Dit opiniestuk zit goed ineen. Het feit dat…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Gisteren verscheen in De Standaard een opiniestuk over het arrest van de Raad van State over de coronamaatregelen. 25 grondwetsspecialisten onderschreven dit stuk en luidden de alarmbel omdat de Raad van State blijkbaar aanvaardt dat één minister maatregelen neemt die onze grondwettelijke vrijheden en rechten drastisch beperken. Prof. Matthias Storme staat niet bij de lijst van ondertekenaars, maar had daar wel graag bij gestaan. Hij legt uit waarom.

Lacune in de rechtsbescherming

‘Dit opiniestuk zit goed ineen. Het feit dat zoveel specialisten dit samen ondertekend hebben, is toch een serieus teken aan de wand. Dit initiatief wijst op een bedreiging van onze grondrechten en de mensenrechten. Het feit dat die niet voldoende beschermd worden, is voor mensen die eerder kritisch nadenken over staatsmacht, een reden om zich in deze tekst te kunnen vinden, ongeacht van welke politieke strekking ze zijn. Het initiatief kwam vanuit linkse hoek. Mensen van verschillende centrumstrekkingen hebben zich hier bij aangesloten. De collega’s hebben alles gezegd wat ikzelf met plezier zou getekend hebben. Dit is een sterk signaal.’

‘De crux van het verhaal is dat de Raad van State heeft gezegd dat het hun taak niet is om in een kortgedingprocedure bij hoogdringendheid over de grondwettelijkheid van de maatregelen te oordelen. In een procedure ten gronde zouden zij een prejudiciële vraag moeten stellen aan het Grondwettelijk Hof over de grondwettigheid van de wet van 2007 op de civiele veiligheid. Die wet is de basis waarop de maatregelen uitgevaardigd worden. In een procedure uit uiterst dringende noodzakelijkheid gaat dit per definitie niet, wat natuurlijk bewijst dat we in onze rechtsstaat toch maar een zeer zwakke bescherming hebben. Dat is een serieuze lacune in de rechtsbescherming.’

Probleem met maatregelen van korte duur

Wat ook een mogelijkheid had kunnen zijn voor de Raad van State was de verzoekers gelijk geven, zonder de maatregelen op te schorten. Dit was volgens Karin Verelst (wetenschapsfilosofe VUB, mede-indiener van het verzoekschrift tot schorsing van de avondklok) een aanvaardbare en elegantere oplossing geweest…
‘Dat is niet zo evident. Bij het Grondwettelijk Hof kan dit makkelijk, omdat daar de uitdrukkelijke bevoegdheid ligt om wetten te vernietigen maar ze tijdelijk in werking te laten. Zo kunnen zij een termijn opleggen aan de overheid om iets aan de situatie te doen. Bij de Raad van State zijn die mogelijkheden beperkter. Bovendien zeggen ze — volgens hun eigen redenering — dat zolang de wet grondwettig is, ze er in kortgeding niets aan kunnen doen.’

‘Je zit dus altijd met het probleem dat er geen bescherming is tegen maatregelen van relatief korte termijn. Tegen dat de zaak ten gronde behandeld wordt, zijn die maatregelen niet meer in voege of niet meer van toepassing. Er zijn ook andere mensen die daarover klagen. Bijvoorbeeld de meisjes die een hoofddoekverbod aanvechten op school. Die geraken niet aan een vonnis voor ze de schoolbanken verlaten hebben.’

Parlement is lui

In het opiniestuk stellen de auteurs dat het parlement dringend een initiatief moet nemen om een coronawet te stemmen die de regering een duidelijk kader biedt. Waarom is dit, na acht maanden crisis, nog niet gebeurd?
‘Ons parlement is verleerd om hard te werken. Er is al sinds járen een overwicht van de uitvoerende macht. Het parlement wacht gewoon op initiatieven van de regering. Die heeft er in dit geval geen belang bij, want die denken nu dat ze gewoon kunnen blijven doordoen zoals ze bezig zijn. Het parlement gaat pas in actie schieten wanneer de rechters de regering terugfluiten.’

Gewone rechters kunnen verschil maken

‘Nu zijn er wel mogelijkheden voor gewone rechters om in deze zaak tussen te komen. Een rechter kan, zoals de politierechter in Charleroi, weigeren om boetes uit te spreken. Wanneer rechters dit systematisch gaan doen, dan zit het spel op de wagen. De gewone rechters zijn niet gebonden door een uitspraak van de Raad van State. Bovendien heeft deze uitspraak geen enkel gezag van gewijsde (bindende kracht van een vonnis, WM) omdat het een uitspraak is over een uiterst dringende schorsing, geen uitspraak ten gronde. Een andere voor de hand liggende piste is dat mensen die beboet worden naar de rechtbank stappen en daar door hun raadsheer een prejudiciële vraag laten stellen aan het Grondwettelijk Hof.’

‘Waar het op neerkomt, is dat de avondklok eigenlijk een huisarrest is. Daar hoorde ik al een zwak argument tegen aanvoeren: het is geen huisarrest, want je kan ook bij iemand anders thuis gaan zitten. Het is alleen een verbod op betreding van de openbare ruimte. Door de andere maatregelen is je bezoekrecht natuurlijk ook wel aangetast. De Raad van State staat u dus toe om ’s avonds tussen twee gevangenissen te kiezen.’

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.