Epstein-files: ook ex-topman Raad van Europa duikt op

De geloofwaardigheid van de Raad van Europa, een internationale mensenrechteninstelling met zetel in Straatsburg, krijgt opnieuw een forse klap. Thorbjørn Jagland – ex-premier van Noorwegen en secretaris-generaal van de Raad van 2009 tot 2019 – reisde meermaals af naar het privé-eiland van Epstein, ging met hem op vakantie en correspondeerde met hem over een ontmoeting met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov. Dat moet blijken uit de nieuwe lading gelekte Epstein-documenten.

Merkwaardig genoeg bleef de affaire-Jagland in België tot nog toe stevig onder de radar. In Straatsburg en in Noorwegen zorgde het schandaal de voorbije dagen wél voor flink wat opschudding. De Noorse socialist Thorbjørn Jagland is dan ook niet de eerste de beste. Hij was minister van Buitenlandse Zaken, premier en voorzitter van het Noorse parlement. Daarna schopte hij het tot hoofd van het Noorse Nobelcomité en was hij tien jaar lang secretaris-generaal van de Raad van Europa.

Die instelling kwam de voorbije jaren al vaker onder vuur te liggen, vooral uit rechtse hoek, omwille van vermeende politieke vooringenomenheid. Ook een aantal uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens – waarvan de rechters door de parlementaire vergadering van de Raad van Europa worden aangeduid – kregen de voorbije jaren flink wat politieke tegenwind.

Rusland

Dat uitgerekend de secretaris-generaal van een prestigieuze internationale instelling die moet waken over de democratie en de rechtsstaat, en graag met het vermanende vingertje zwaait, nu prominent opduikt in de Epstein-files is natuurlijk bijzonder pijnlijk. Die secretaris-generaal heeft veel macht en aanzien: hij tekent de strategische planning en de koers uit en beslist over het budget van de organisatie.

Jagland stond twee ambtstermijnen aan het hoofd van de Raad. Hij kwam in die periode ook al in opspraak omdat hij een (te) prominente rol zou hebben gespeeld bij de terugkeer van Rusland in de Parlementaire Vergadering van de Raad. In 2014, na de invasie van de Krim, was Rusland geschorst en had het geen stemrecht meer in de organisatie. De beslissing om de Russen te laten terugkeren, leidde in 2019 tot zware kritiek én tot vragen over de rol die Jagland daarin had gespeeld. In 2022, na de invasie in Oekraïne, werd Rusland opnieuw uitgesloten.

Toeval of niet, maar in de nu gelekte documenten duiken er ook aanwijzingen op dat Epstein een rol zou hebben gespeeld in een ontmoeting die Jagland in de periode 2018-2019 zou hebben gehad met de Russische Buitenlandminister Lavrov. In 2017 maakte het Engelstalige Oekraïense Euromaidan Press al melding van een onderzoek waarin werd beweerd dat Jagland al lang banden had met de Russische inlichtingendiensten en voor de KGB opereerde onder de codenaam Yuri.

Prostitutie van minderjarigen

Tal van documenten in de nieuwe lading Epstein-files zijn niet bepaald van aard om de reputatie van Jagland – en de Raad van Europa – opnieuw op te smukken. Mailverkeer tussen de toenmalige assistente van de veroordeelde zedendeliquent en Jagland toont aan dat hij Epstein in de periode 2013-2018 talloze keren heeft ontmoet.

Epstein zou Jagland in maart 2013 overigens ook al bezocht hebben in zijn woning in Straatsburg, zo gaf Jagland eerder zelf al toe. Hij bagatelliseerde die ontmoeting, en omschreef ze als ‘standaard diplomatieke activiteiten.’ Een niet onbelangrijk detail in deze: al in 2008, ruim vóór de ontmoeting in Straatsburg dus, werd Epstein in Florida veroordeeld voor het aanzetten tot prostitutie van minderjarigen. Hij pleitte toen zelf overigens ook schuldig.

Corruptie

Uit de nu gelekte documenten blijkt zwart op wit dat Jagland en Epstein in de periode 2013-2018 niet enkel samen op restaurant gingen, maar ook vaak samen op vakantie gingen. Jaglands naam zou ruim tweeduizend keer opduiken in de documenten. Jaglands familie werd overgevlogen naar Epsteins huis in Palm Beach en ze werden ook uitgenodigd op het privé-eiland van Epstein in het Caraïbisch gebied.

Hoewel er voorlopig geen sprake is van echt criminele activiteiten, is het op zijn minst duidelijk dat Jagland jarenlang loog over zijn omgang met Epstein. Ook nadat al lang duidelijk was geworden dat Epstein een seksueel roofdier was en dat hij er allerminst voor terugdeinsde om ook minderjarigen in zijn slaapkamer uit te nodigen. In 2019 nog verzekerde Jagland zijn opvolgster aan het hoofd van het Noorse Nobelprijscomité ‘dat hij geen banden had met Epstein’.

In een vernietigend commentaarstuk omschreef Aftenposten, de grootste krant van Noorwegen, de val van Jagland eerder deze week dan ook als ‘een zaak van ongekende omvang.’ Omdat de gelekte documenten ook aantonen dat Jagland er niet bepaald voor terugdeinsde om zijn professionele activiteiten voor de Raad van Europa te combineren met plezierreisjes wacht hem in Noorwegen nu mogelijk al minstens een aanklacht wegens corruptie.

Bezoek aan België

De vrijgave van de nieuwe documenten, zorgde deze week uiteraard voor flink wat opschudding in Straatsburg. Een aantal rechtse parlementsleden binnen de Parlementaire Vergadering vragen nu om een buitengewone zitting van dat Parlement. Ze vrezen voor ‘de geloofwaardigheid, de onafhankelijkheid en governance van de Raad van Europa’, klinkt het in een mededeling.

Uitgerekend vandaag brengt Alain Berset, sinds 2024 secretaris-generaal van de Raad van Europa, zijn eerste officiële bezoek aan ons land. Hij zal onder meer premier Bart De Wever en minister van Justitie Annelies Verlinden ontmoeten. Op het programma: de bedreigingen voor de internationale rechtsorde en de uitdagingen die desinformatie meebrengt voor de Europese democratieën. Veel ironischer wordt het niet.