Frankrijk: radicaal-rechts vs. radicaal-links in tweede ronde presidentsverkiezingen?

Op amper elf maanden van de Franse presidentsverkiezingen dreigt een nachtmerriescenario voor de Franse centrumpartijen én voor de Europese Unie. Als we mogen afgaan op twee recente opiniepeilingen, dan zouden Jordan Bardella (Rassemblement National) en Jean-Luc Mélenchon (La France insoumise) het in de tweede ronde tegen elkaar opnemen. Zowel centrumlinks als centrumrechts zouden die tweede ronde dus niet halen.

Beide peilingen laten er weinig twijfel over bestaan: in de eerste ronde zou Jordan Bardella – de man die naar alle waarschijnlijkheid Marine Le Pen zal vervangen als presidentskandidaat voor het radicaal-rechtse Rassemblement National – moeiteloos als overwinnaar uit de bus komen. Hij zou daarin minstens dertig procent van de stemmen behalen.

Jean-Luc Mélenchon, de kopman van het radicaal-linkse La France Insoumise zou in die eerste ronde 14 tot 15 procent van de stemmen wegkapen. Daarmee zou de minstens even omstreden linkse stokebrand het net iets beter doen dan centrumkandidaten zoals Edouard Philippe of gewezen premier Gabriel Attal.

Moslimstem

In een dergelijk scenario zou de grootste nachtmerrie van het centristische kamp van onder meer uittredend president Emmanuel Macron – maar net zo goed van centrumrechts en klassiek links – dus werkelijkheid worden. Zij gingen er al veel langer vanuit dat Bardella met de vingers in de neus de tweede ronde zou halen, maar hoopten daar dan een gemeenschappelijke linkse of rechtse centrumkandidaat tegen hem in stelling te brengen om het Rassemblement National zo toch weg te houden uit het Elysée.

Mocht Mélenchon de tweede ronde halen, dan komen de kaarten heel anders te liggen. Omwille van zijn bijzonder polariserend én communautaristisch discours – waarmee hij ook nadrukkelijk naar de moslimstem hengelt – is hij in zo’n tweede ronde vrijwel kansloos tegen de nochtans nog piepjonge en onervaren Bardella (30). Haast alle opiniepeilingen bevestigen dat die het dan met een straatlengte voorsprong zou halen.

Stap opzij

De bal ligt nu dus nadrukkelijk in het kamp van klassiek links en klassiek rechts. Zullen bepaalde politici die nu maar tien tot twaalf procent scoren in de peilingen bereid zijn om een stap opzij te zetten, en het ‘algemeen belang’ te laten primeren op hun eigen presidentiële ambities? Op dit moment heeft de ook al gewezen premier en centrumrechtse burgemeester van Le Havre Edouard Philippe (55) de beste kaarten, maar zijn voorsprong op de centrist Gabriel Attal blijft relatief klein.

Iets verder naar rechts is er bovendien ook nog Bruno Retailleau (Les Républicains). In Frankrijk werd er lang van uitgegaan dat hij, net omwille van zijn meer uitgesproken rechtse profiel, de enige kandidaat is die het in een mogelijk duel in de tweede ronde van Bardella zou kunnen halen.

Op centrumlinks is de puinhoop zo mogelijk nog groter. De PS gaat tenonder aan onderlinge clangevechten, en intussen rijzen er ook almaar meer twijfels over het potentieel van Europarlementslid Raphaël Glucksmann. De zoon van de bekende Franse filosoof André Glucksmann groeide de voorbije maanden uit tot dé grote hoop van links Frankrijk, ook al omdat hij erin slaagde met zijn eigen partij Place Publique enigszins boven het klassieke politieke gewoel uit te komen. Maar in de peiling die RTL afgelopen weekeind publiceerde, scoorde hij amper 10 procent. Veel te weinig om het tot een eventuele tweede ronde te schoppen.