fbpx


Geschiedenis

‘A Hidden Life’: een hoogmis van menselijkheid

oorlog
Titel
A Hidden Life
Regisseur
Terrence Malick
In de zalen vanaf
5 februari 2020
Onze beoordeling
Meer info

Bekijk de trailer

Vandaag komen er twee films over nazi-Duitsland in de bioscoop. In de eerste film, Jojo Rabbit, is de Führer zelf het imaginaire speelvriendje van een jong maar fervent Hitlerjugendlid. Deze Amerikaanse satire met zes Oscarnominaties vertelt het absurd komische coming-of-age-verhaal van de tienjarige Jojo. A Hidden Life daarentegen is bloedserieus en brengt het waargebeurde relaas van landbouwer Franz Jägerstätter, een diepgelovige Oostenrijker die als gewetensbezwaarde weigert de Hitlereed af te leggen. Trouw aan de Führer zweren wordt door Jojo in…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Vandaag komen er twee films over nazi-Duitsland in de bioscoop. In de eerste film, Jojo Rabbit, is de Führer zelf het imaginaire speelvriendje van een jong maar fervent Hitlerjugendlid. Deze Amerikaanse satire met zes Oscarnominaties vertelt het absurd komische coming-of-age-verhaal van de tienjarige Jojo. A Hidden Life daarentegen is bloedserieus en brengt het waargebeurde relaas van landbouwer Franz Jägerstätter, een diepgelovige Oostenrijker die als gewetensbezwaarde weigert de Hitlereed af te leggen. Trouw aan de Führer zweren wordt door Jojo in de Hitler-komedie als een grote eer ervaren. In de ogen van de nazi’s is Jägerstätters verwerping echter landverraad en verdient het de doodstraf. Beide anti-oorlogsfilms zijn dan ook mekaars tegenpool.

Geheimzinnig

Ook de regisseurs zijn elkaars antipode: de Nieuw-Zeelandse kineast Taika Waititi van onder meer What We Do in the Shadows (2014) is een bekende figuur, nu vooral na zijn fantasierijke vertolking van de ingebeelde Hitler. Daartegenover staat de Texaan Terrence Malick, die schroomvallig alle openbaarheid vermijdt en wegens zijn mediaschuwe houding als de J.D. Salinger van de cinema wordt bestempeld. In Malicks debuut Badlands (1973) is er wel een cameo van de regisseur. Al meer dan een halve eeuw moeten journalisten het met die enkele foto’s stellen.

Tijdens de wereldpremière van de drie uur durende A Hidden Life deed het gerucht de ronde dat de mysterieuze regisseur toch aanwezig was in Cannes. Niet op de rode loper maar vermomd als toeschouwer op de laatste rij van de Grande Salle. Of hij ook te zien is op zijn filmsets? Wie kunnen we het beter vragen dan onze internationale Vlamingen Johan Leysen en Matthias Schoenaerts, die beiden een bijrol spelen in Malicks tiende film. Toch komen er barsten in de geheimhoudingscultus van de mythische kluizenaar. Na de opnames van zijn volgende film The Last Planet, over Jezus Christus met Schoenaerts in de rol van Petrus, verklaarde Malick in Rome zelf aan journalisten dat hij nu een jaar lang de opnames zal monteren.

Heidegger

Heeft regisseur Waititi fans, dan heeft filmlegende Malick aanbidders. De eerste 30 jaar van zijn carrière draait hij slechts vier films: Badlands (1973), waarin het verhaal nog primeert, Days of Heaven (1978), The Thin Red Line (1998) en The New World (2005). Met een ‘rustpauze’ van twintig jaar waarin hij het denken van filosoof Martin Heidegger bestudeerde. In tegenstelling tot Franz Jägerstätter was Heidegger wel lid van de nazipartij en heeft hij daar nooit afstand van genomen. Met The Tree of Life wint hij in 2011 de Gouden Palm. De filmgod krijgt discipelen: zij die maar niet genoeg krijgen van zijn persoonlijke, lyrische introspecties waarin beelden, woorden en muziek een kathedraal vormen voor de zintuigen.

Pure cinema’, noemde Hitchcock het wanneer je zelfs de woorden niet meer nodig hebt. In de openingsscene van The New World vind je die pure cinema terug wanneer Pocahontas voor het eerst de drie Engelse zeilschepen ziet. Wat deze Indiaanse prinses ziet, kun je bijna proeven, ruiken en voelen: op de geluidsband klinken constant wind, vogels en stromend zeewater en … Wagners Das Rheingold. Na The Tree of Life is de Amerikaanse filmpoëet wel bijzonder actief geweest met een hedendaagse trilogie waarin het verhaal totaal ondergeschikt is aan de stijl. Zelfs voor de diehard volgelingen wordt het soms een beetje te veel déjà vu. Alle anderen hebben de zaal reeds verlaten.

Existentiële strijd

Met A Hidden Life keert de regisseur- filosoof terug naar een meer toegankelijke vertelling, zoals in zijn filmdebuut. Hij doet dat via een oorlogsverhaal zonder veldslagen maar geconcentreerd op de innerlijke, existentiële strijd van één man die honderd procent past in Malicks wereldbeeld. Jägerstätter, die in 1938 al protesteert tegen de Anschluss, wordt in 2007 door de katholieke kerk zaligverklaard, diezelfde kerk die hem niet steunde tijdens de oorlog en hem liet sterven als een anonieme ‘held’. Malick focust vooral op het rurale aspect van het verhaal. De familie krijgt de dorpsgemeenschap tegen zich en tijdens Franz’ gevangenschap, moet zijn vrouw zwoegen op het veld. Zo worden boer Franz, zijn vrouw Fani en hun drie dochtertjes martelaars van het verzet van het Goede tegen de immoraliteit van het Kwade uit Triumph des Willens (1935), de film van Leni Riefenstahl waarmee A Hidden Life begint. Terwijl alle anderen in de film Franz proberen te redden door hem ervan te overtuigen dat zo’n eed maar een formaliteit is, begrijpt zijn echtgenote dat hij op de eerste plaats zijn ziel en integriteit wil vrijwaren.

Diepgelovig

A Hidden Life is dan ook een consciëntieuze film van een diepgelovige regisseur, net als elke Malickfilm te herkennen aan drie kenmerken. Ten eerste worden dialogen vervangen door voice-overs van de personages die vooral hun filosofische overtuiging uitdrukken. In de paradijselijke ‘We Lived Above The Clouds’ sequens vertelt Jägerstätters vrouw in voice-over hoe ze haar man heeft leren kennen. Daardoor kan Malick zich concentreren op een eruptie van beelden, begeleid door Symphony (of Sorrowful Songs) No. 3, Op. 36, van de Poolse componist Henryk Górecki.

Ten tweede staat de mens centraal in de natuur met weidse landschappen en dieren en planten in talloze extreme close-ups. Ten slotte spelen zijn films zich meestal af in het verleden, met uitzondering van zijn trilogie. De vuistregel voor cameraman Jörg Widmer, met een uitgesproken voorkeur voor de groothoeklens, is: ‘Elk shot dat visueel niet interessant is, wordt niet gebruikt.’

Nazifilms

Nazi-Duitsland blijft een onuitputtelijke inspiratiebron voor films, soms voor een filmparel als A Hidden Life, soms voor een satire, maar dikwijls voor banale exploitatiefilms met als leuze ‘There’ s no business like nazi and shoah business.’ Franz Jägerstätter, vertolkt door August Diehl die in Inglourious Basterds nog een overtuigde nazi speelt, is dan ook een voorbeeld van menselijke moed en fatsoen, van een integere man die zijn geweten volgt en niet zwicht voor de dwang van een corrupte omgeving. In zijn katholieke geloofsovertuiging vindt hij moed, troost en  houvast! Geen seconde twijfelt hij aan de juistheid van zijn beslissing! Of zoals, volgens de eindgeneriek, de Engelse schrijfster George Eliot het formuleert in haar roman Middlemarch: ‘that things are not so ill with you and me as they might have been, is half owing to the number who lived faithfully a hidden life, and rest in unvisited tombs.’

Karel Deburchgrave

Dit artikel delen of afdrukken




Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Talk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *