Vandaag 1872: Vlaams arbeider Jozef Schoep mag geboorte zoontje niet in het Nederlands aangeven

Een nieuwe, harde fase in de taalstrijd begint als volgt. Als de eentalige Vlaamse arbeider Jozef Schoep de geboorte van zijn zoontje gaat aangeven op het gemeentehuis van Sint-Jans-Molenbeek, weigert de ambtenaar de aangifte in het Nederlands op te stellen. Waarop de beledigde Schoep, toen 24, op zijn beurt weigert aangifte te doen. Niet de ambtenaar, maar vader Schoep wordt hiervoor veroordeeld: een boete van 50 frank en de gerechtskosten. Dit vonnis veroorzaakt groot protest in Vlaanderen en kamerlid Jan J. de Laet dringt in het parlement aan op een snelle behandeling van het op 13 april 1872 ingediende wetsvoorstel-Edward Coremans inzake het taalgebruik in rechtszaken.

Schoep tekent intussen beroep aan, maar men verbiedt zijn advocaten in het Nederlands te pleiten. Na protest wordt dit wel toegestaan, op voorwaarde dat de pleidooien voor de rechters in het Frans worden vertaald. Maar de voorzitter weigert in te gaan op de eis van de verdedigers om het Franse requisitoir (de eis van het openbaar ministerie) voor beschuldigde Schoep in het Nederlands te vertalen. Dat leidt tot een zodanig tumult dat de zaal moet worden ontruimd.

Jozef Schoep, geboren in het Kempische Hoogstraten, legt er zich niet bij neer en trekt naar het Hof van Cassatie. De veroordeling van Schoep wordt niet alleen bevestigd, maar men velt ook een arrest (12 mei 1873) dat advocaten het recht ontzegt om hoe dan ook in het Nederlands te pleiten. De Vlaamse verontwaardiging barst nu helemaal los, en (bijna) de voltallige Gentse balie (74 advocaten) stuurt een protestmemorandum naar de Kamer waarin ze erop wijst dat het taalgebruik in rechtszaken enkel via een wet kan worden geregeld.

De Vlaamse vrijzinnige vereniging De Veldbloem organiseert op 29 juni 1873 een protestmanifestatie in Brussel, waarop ongeveer 9000 mensen aanwezig zijn. Het parlement aanvaardt intussen het wetsvoorstel-Coremans en zo wordt de eerste taalwet goedgekeurd op 17 augustus 1873. Na de vroege dood van Schoep (1881) brengt De Veldbloem een fonds bijeen voor diens rechteloos zoontje, wiens burgerlijke stand pas geregeld wordt in 1882. De jongen is dan 10 jaar.