fbpx


Cultuur
woke

Woke bewapent zich met protestantse humorloosheid

De realiteit wordt sneller absurd dan dat de humor bij kan springen


Aangeboden door Sid Lukkassen


Dit gratis artikel wordt u aangeboden door Sid Lukkassen, een abonnee van Doorbraak

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



Mijn eerdere artikel over identiteitspolitiek brengt aan het licht dat velen denken dat het verschijnsel van woke-identiteitspolitiek zichzelf zal opblazen. Het neemt steeds meer extreme, dogmatische, absurde en clowneske vormen aan. De afstand tussen de ‘gewone man’ en de linkse ideologie neemt toe. Iets wat begon met zorgen over racisme en seksisme, is ontaard in toestanden die erger zijn dan de katholieke Inquisitie, de showprocessen van de Sovjet-Unie en Mao’s Culturele Revolutie samen.

‘Wiskunde is racistisch’

Dit kan zonder een greintje ironie of overdrijving worden gezegd. Zie alleen al dit interessante stuk van de wiskundige Sergiu Klainerman. Hij schrijft over een document van de Bill en Melinda Gates Foundation: Dismantling racism in mathematics instruction. Klainerman ontvluchtte het communistische Roemenië van Ceaușescu en concludeert: woke is worse. De binaire logica van wiskundige sommen — denken in termen van correcte en incorrecte antwoorden — zou raciale ongelijkheden versterken. Een oorlog tegen de veronderstelling van een objectieve realiteit en universele waarheid is het gevolg: dit verpulvert de grondslag van de wiskunde zelf.

Deze constatering betreft het onderwijs en academische kringen. Maar die kloof tussen de woke-elite en de gewone man, kent ook allerhande voorbeelden uit het alledaagse leven. Een Vlaamse student vertelde: ‘Heavy metal-fans zijn vaak niet met politiek bezig. Maar ik sprak er die op het Vlaams Belang stemmen. Niet vanwege Vlaamse zelfbeschikking, immigratie of islam. Maar omdat alle hobby’s vandaag onder vuur liggen en ontmaskerd moeten worden wegens racisme en seksisme. Door het VB voelen ze zich tenminste met rust gelaten.’ Dit kun je uitbreiden naar kunstenaars. Overweldigd door maatschappelijke gevoeligheden, de verlammende druk en ernst van alles waarmee je rekening zou moeten houden, verdwijnt de scheppende energie.

Tribalisering

Het probleem is echter dat door deze universele grondslag los te laten, zoals de woke-activisten nastreven in het wiskundeonderwijs, ook de kapstok verdwijnt waaraan de minderheden zich opwaarts kunnen optrekken in hun mobiliteit. Waarheid wordt dan iets dat men versnipperd beleeft in afgescheiden culturele werelden. Dan kan iets waar of onwaar zijn, afhankelijk van in welke etnische omgeving je bent. Door deze versnippering zal ook blank racisme zichzelf harder tribaliseren, maar dat komt woke goed uit. Want dat geeft een duidelijker vijandbeeld en is aanleiding om de verheven moralist uit te hangen en zichzelf nóg meer op de voorgrond te dringen.

Subversief voeden met de ondervonden weerstand

Dit is al een eerste reden waarom ‘woke’ identiteitspolitiek niet zal verdwijnen: het voedt zich met de weerstand die het krijgt. Reageerders op mijn vorige artikel maakten meerdere punten. Als eerste zou de woke-identiteitspolitiek in wezen een goede zaak zijn, omdat die de zaken op scherp stelt, oftewel radicaliseert. Op zichzelf genomen zou radicalisering niet verkeerd zijn: het vormt de aanzet tot een wezenlijk belangenconflict dat te prefereren is boven het blijven slaapwandelen.

Vanuit die gevolgtrekking zou het dus beter zijn om te radicaliseren dan om de linkse zetten op het politiek-maatschappelijk schaakbord intellectueel te blijven duiden. Ondanks intellectueel weerwerk zou de maatschappij sluipenderwijs blijven verlinksen, waarmee de linksheid op den duur dieper verankerd raakt. Daarom is het verstandig de linkse woke-waanzin op te stoken en te versnellen, zodat de tegenstellingen zich helderder aftekenen en er een reëel conflict mogelijk wordt.

Dit alles stuit echter op nieuwe problemen. Het belangrijkste hiervan is dat wij naar een absurd tijdperk bewegen, waarin de woke-waanzin nog véél clownesker zal worden.

De realiteit raast voorbij de parodie

Immers, woke is niet te parodiëren, want woke heeft geen humor. Preciezer gezegd: links heeft geen humor, voor zover links links is. Ik ken bijvoorbeeld een lobbyist die zich linksprogressief noemt maar harde grappen maakt over milieu en klimaat, vrouwen, enzovoorts. Ik zeg dan dat hij onmogelijk écht links kan zijn met zulke grappen. Dus kunnen er twee dingen gebeuren. Óf hij maakt eens zo’n grap in een woke-gezelschap en ontdekt dan ter plekke hoe links hij werkelijk is. Óf hij verkavelt zijn leven en durft alleen nog maar echt zichzelf te zijn in de geborgenheid van mensen met enig relativeringsvermogen (lees: rechtse mensen). Ook in dat geval zal hij ontdekken hoe linksprogressief hij werkelijk is. Onderschat echter nóóit het vermogen van mensen om hun ziel te compartimenteren en zichzelf te bedotten voor een ‘verheven’ ideologisch principe.

In mijn boeken analyseer ik hoe woke een vorm van protestantisme is: dit uit zich in de ernst waarmee links humor politiek-correct maakt. Je kúnt geen grap over woke maken want een halfjaar later is de grap werkelijkheid en heeft de absurditeit de realiteit overschreven. Niet lang geleden hadden we dit alles aangemerkt als vergezocht voorbeeld in een satirische tv-show. Het spel Kolonisten van Catan mag niet meer zo heten, want imperialistisch. In Amsterdam mag ‘Herengracht’ niet meer zo heten, want seksistisch en gendernormatief. Om diezelfde reden mag treinpersoneel geen ‘dames en heren’ meer zeggen. Je maakt er een grap over en het is de volgende dag waar. Parodie en humor zijn kansloos tegenover woke.

‘Menstruerende mensen’

Voorbeelden zijn de acties ‘menstrueer voor feminisme’ en ‘plas in je broek voor feminisme’, oorspronkelijk opgezet door trollen om feministische activisten voor schut te zetten. Maar vervolgens gingen mensen die acties echt uitvoeren en ze voelden zich niet voor schut gezet; ze voelden dat ze een verheven, taboedoorbrekende daad verrichtten. Voelde de schaamte wat pijnlijk? Des te beter: dat is een teken dat je bereid bent te lijden voor de goede zaak — zoals gezegd, woke is protestantisme.

De poging tot parodie werd met een protestantse ernst opgevat. De paradoxale uitkomst hiervan is dat de rechtse poging tot parodie de inname van de maatschappij door linkse identiteitspolitiek enkel versterkt. Je kunt ze uitlachen om hun domheid, maar die activisten gaan wél aan de slag en daarmee verschuift de doelpaal verder. Want de massa is eraan blootgesteld, haalt de schouders op en denkt: ‘Dit is kennelijk het nieuwe normaal, het lijkt wat gek maar ik vond het vorige ook al gek, en ook dat bleek normaal.’ In plaats van dat je woke belachelijk hebt gemaakt, heb je het absurde verder genormaliseerd.

Woke-radicalisering

Mensen die hopen dat woke-radicalisering en polarisering ons dichterbij een oplossing brengen, redeneren vanuit zichzelf en miskennen de passieve aard van de massa. De massa kan prima gedwee aan een toestand wennen waarin het eigen gezond verstand en het eigen oordeelsvermogen géén betrouwbare graadmeters zijn van de realiteit. Het voortbestaan van België als literaire fictie, dat land dat geen land is, bewijst dit afdoende.

Dan zijn er nog twee afgrondelijke redenen waarom de intensiteit van het clowneske slechts zal toenemen. Omdat het voorgaande punt al existentieel zwaar is en een lange verteringstijd behoeft, zal ik deze slechts kort aanstippen.

Absurdisme

Door de toenemende communicatieve hypersnelheid kan het absurde sneller genormaliseerd worden dan dat het absurde als absurd kan worden geclassificeerd (dit wordt hier en hier nader uitgelegd). Daarnaast leidt de digitalisering tot een wereld waarin de lijfelijke reallife-identiteit steeds minder belangrijk wordt, en zelfontworpen digitale identiteiten belangrijker. De opkomst van 3D-technologie zal dit proces versnellen, en ook overheden juichen deze ontwikkeling toe. Want meer thuis bezig met je computer, dus minder reizen = minder CO2, en minder kans om virussen door te geven. Bovendien is het al zo dat de subjectieve zelfidentificatie van eenieder niet mag worden tegengesproken. Voel je jezelf een vrouw, dan bén je een vrouw, dus voel je jezelf een hobbit of dark elf, dan bén je een hobbit of dark elf.

Zie het voor je. Twee mensen gaan op date. Een van hen stelt de vraag: ‘Wat zou je voelen als je kind uit de kast komt als elf?’ Zweetparels verschijnen op het voorhoofd van de ander, hij of zij aarzelt even, en geeft dan antwoord: ‘Ik zou het er even moeilijk mee hebben maar het kan erger, het is tenminste geen goblin.’

Lach er maar om — de analyse wijst echter uit dat ook dit absurdisme werkelijkheid zal worden. Iedere poging tot satire op woke verschuift de doelpaal verder en geeft het absurde onbedoeld meer grond.

Sid Lukkassen

Sid Lukkassen (1987) studeerde geschiedenis en filosofie. Hij is onafhankelijk denker, vrijwillig bestuurslid van de Vlaamse Club Brussel en inspirator van De Nieuwe Zuil. Hij schreef onder andere 'Avondland en identiteit' en 'Levenslust en Doodsdrift'. Hij promoveerde op 'De Democratie en haar Media'.