G7 blijft voorlopig in leven

Door de energieproblemen in de jaren ’70 nam de toenmalige Franse president Valéry Giscard het initiatief om de zes westerse industriële grootmachten (Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en West-Duitsland) samen te roepen voor een groot overleg. De eerste top vond in november 1975 in Parijs plaats. Met op de agenda de energiecrisis, de inflatie en de olieschok. Een agenda die vandaag gekopieerd zou kunnen worden.

Een jaar later organiseerde de Amerikaanse president Gerald Ford op Puerto Rico een tweede top. Deze keer werd ook Canada uitgenodigd. Toen ontstond ook de benaming: de G7. In de jaren ’90 werd dat de G8, met Rusland erbij, maar sinds de Oekraïne-oorlog wordt Vladimir Poetin niet meer uitgenodigd.

Sinds het einde van de vorige eeuw is ook de voorzitter van de Europese Commissie erbij. De Commissie is immers bevoegd voor het handelsbeleid en voor delen van het energiebeleid. En dat twintig EU-landen met de euro een monetaire unie vormen speelt natuurlijk ook een rol.

Laatste keer

De Franse president Emmanuel Macron heeft de 52ste G7-top mogen organiseren in Evian, aan het meer van Genève. Voor Macron is het de laatste keer. Volgend jaar zijn er immers presidentsverkiezingen. Het is intussen ook de gewoonte dat verschillende andere staatshoofden langskomen. In Evian waren dat er opvallend veel: de regeringsleiders en/of staatshoofden van Brazilië, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, India, Qatar, Kenia, Oekraïne, Syrië en Zuid-Korea waren allemaal aanwezig op het appel.

Wat opvalt is de aanwezigheid van nogal wat landen uit het Midden-Oosten. En ook de nummers vijf (India) en tien (Brazilië) qua grootte van hun bruto binnenlands product (bbp) waren van de partij. Want dat is merkwaardig: de G7 is niet de verzameling van de zeven landen met het grootste bbp. Zo wordt China (de nummer twee) niet uitgenodigd, al zit dat land wel in de G20. De nummer negen is Rusland. Anders gezegd: de G7 bestaat in termen van bbp uit de nummers één (de VS), drie (Japan), vier (Duitsland), zes (Verenigd Koninkrijk), zeven (Frankrijk), acht (Italië) en elf (Canada).

Lid worden

Een vraag voor de G7 is wanneer grote economieën als India en Brazilië definitief lid mogen worden? En wat met Australië, de nummer twaalf in de mondiale hitlijst van bbp’s? Dat stond in Evian niet op de agenda, maar de G7 zal daar op korte termijn minstens over moeten nadenken.

En wat is dan nog het verschil tussen de G7 en de G20 (die laatste bestaat uit negentien landen en de Europese Unie)? Bij die G20 worden de presidenten Xi Jinping en Vladimir Poetin wel uitgenodigd, maar er zijn zeker argumenten om de G7 te beperken tot landen met een liberaal economisch stelsel én een parlementaire democratie.

Agenda

Het is president Macron die de agenda heeft bepaald en Oekraïne kreeg de volle aandacht. Met de blijvende vraag naar een staakt-het-vuren en een rechtstreeks gesprek met Poetin. Al is zonder twijfel de unanimiteit binnen de G7 over strengere sancties tegen Moskou het meest opvallende element. Dat deel van de slotverklaring van de G7 zal in het Kremlin zeker niet met een applaus zijn onthaald.

Het akkoord tussen de Amerikanen en Iran om de vijandelijkheden te stoppen werd uiteraard ook besproken. De veronderstelde rol van Europa bij de beveiliging van de Straat van Hormuz is een regelrechte uitdaging. Op wat langere termijn is er ook de vraag in welke mate dit akkoord de energieprijzen (en dus ook de inflatie) kan laten dalen.

Met het voorruitzicht van de gedeeltelijke Congresverkiezingen in november kan president Donald Trump die dalende olieprijs gebruiken. Maar ook in het verzwakte Duitsland zijn er in het najaar deelstaatverkiezingen. En ook de economisch-politieke situatie van de Britse premier Keir Starmer is niet geweldig te noemen.

Opvallend: in Evian werd niet gesproken over de Amerikaanse douanetarieven. Blijkbaar houdt men het bij het al bereikte compromis. De wereldhandel kan stabiliteit gebruiken.

Artificiële intelligentie

Het Franse staatshoofd heeft in Evian ook het thema ‘artificiële intelligentie’ en alles wat daarmee samenhangt op de agenda gezet. Op Europees niveau staat Frankrijk aan de top, maar met een enorme achterstand op de Verenigde Staten en Japan. Het is zeer de vraag of het zo slim was van de EU om de artificiële intelligentie van meet af aan zo strikt te reglementeren.

Op zijn minst moet men toegeven dat Macron de G7 heeft weten samen te houden. De vaak wispelturige Amerikaanse president was er, en hij is zelfs gebleven. De volgende G7-top wordt normaliter georganiseerd door de Verenigde Staten. Het voortbestaan van de organisatie ligt dus in de handen van de Trump-administratie. Gaat die het aandurven om voor de 53ste G7-vergadering geen uitnodigingen te sturen? We zullen het pas weten in juni 2027.

In elk geval kan de Franse president donderdag en vrijdag met zijn succes uitpakken op de EU-top in Brussel. Hoogstwaarschijnlijk zullen de andere lidstaten zeer geïnteresseerd zijn in de gespreksstof van het diner in Versailles vanavond. Wie weet laat Trump daar in zijn ziel kijken.