Geradicaliseerd uit een normaal gezin: hoe opvoeding soms tekortschiet

Charlie Kirk werd vermoord door een jonge extremist uit een gewoon gezin. Het is een extreem maar geen uniek geval: universiteiten en media drijven jongeren naar radicale ideologieën. Veel ouders kijken blijkbaar machteloos toe. Het toont pijnlijk dat een standaardopvoeding jongeren onvoldoende tegen radicalisering beschermt.

In België zien we gelijkaardige signalen, zoals aan de UGent en de ULB: vrije meningsuiting staat er zwaar onder druk, gesteund door veel studenten. Ook in middelbare scholen zien we dat fenomeen: nog in 2019 staakten duizenden scholieren voor het klimaat, vaak gesteund door hun scholen, met extremistische eisen.

Voor mij was dat toen een wake-upcall: er gaat iets mis en de schuld ligt niet bij deze kinderen. In Doorbraak schreef ik ‘Klimaatbetoging aan moeders handje’: linkse, volwassen activisten wilden via jongeren onze samenleving kapen.

Dat willen die nog altijd: TikTok, waarop veel jongeren zitten, is een open riool van woke influencers en andere onzinnige video’s. Charlie Kirk was daarop eerder een uitzondering. Geen wonder dat Kirk meer bekend was bij jongeren dan bij hun ouders. Toch blijft de vraag: is dat hoe kinderen vandaag de complexe wereld leren kennen, zonder begeleiding van hun ouders?

Radicale school en universiteit

Ook scholen en universiteiten spelen hier een rol. Veel onderwijspersoneel is links tot extreemlinks, of ze faciliteren het discours en zwijgen. Conservatieve gezinnen, die intuïtief instituten vertrouwen, zien vaak niet hoe diep de ideologische verschuiving daar is. Een brave student die na een paar jaar universiteit stevig verlinkst terugkomt, is geen uitzondering. Dit komt niet alleen door radicale docenten of medestudenten, maar ook door een bredere cultuur die deze boodschappen versterkt.

Maar ook: de gangbare opvoedingsmethoden bij veel gewone ouders beschermen hun kinderen blijkbaar onvoldoende tegen extremisme.

Gevoelens boven realiteit

De huidige opvoeding is doordrenkt van een antiautoritaire erfenis. Progressieve experts overtuigden ouders dat te veel ‘nee’ zeggen schadelijk is. Dit leidde tot wat bestsellerauteur Abigail Shrier ‘therapeutic parenting’ noemde: ouders behandelen kinderen met fluwelen handschoenen, alsof het psychiatrische patiënten zijn. Ze overladen kinderen bijvoorbeeld met de grootste lof voor een lelijke tekening, alsof elke hint naar de realiteit te zwaar is om te dragen.

Dit creëert een mentaliteit waarbij gevoelens de waarheid overtroeven. Tegelijk geven ze het idee dat ‘alles kan’, zoals op de televisie alles mogelijk lijkt en ze later op hun gsm ook alles mogen. En nog later mag seksueel alles en is elk levensdoel even goed. Ja, zo wordt een mens gelukkig. Niet dus. ‘Alles kan’ is namelijk rampzalig advies. Zonder grenzen, gezonde gewoonten en een moreel kader groeien kinderen op zonder houvast en leren ze niet gradueel om te gaan met de complexe realiteit.

Als een meisje dan zegt een jongen te zijn, moeten volwassenen dat volgens hedendaagse experts accepteren. Zo ver trekken de meeste ouders het gelukkig niet. Toch is dat geen randfenomeen, maar een logisch gevolg van een opvoeding die kinderen niet leert om met de realiteit om te gaan.

Paranoïde ouderschap

Deze helikopterouders zien hun kinderen te weinig als ‘volwassenen in wording’. In plaats van hen verantwoordelijkheid en een moreel kompas bij te brengen, nemen ze elke hindernis weg. Socioloog Frank Furedi waarschuwde hiervoor al in 2002 in Paranoid Parenting.

Het resultaat? Deze kinderen worden stuurloze volwassenen, een makkelijke prooi voor manipulatieve activisten. Een generatie die kampt met mentale problemen. Of die gewoon geen richting heeft, geen levensdoel.

Een falende tijdsgeest

De ‘democratische’ opvoeding gaat uit van de foute premisse dat kinderen gelijk zijn aan ouders. Niet toevallig zijn onze jongeren ongelukkiger dan ooit. Hun toekomst ziet er namelijk heel wat slechter uit dan die van voorgaande generaties: armer, en met aan alle kanten groeiende maatschappelijke problemen die onoplosbaar lijken in de ogen van zwakke politici. Dat komt voor een groot stuk omdat hedendaagse volwassenen niet ernstig genoeg op extreem activisme reageren.

Toen ik kinderen kreeg, merkte ik dat mijn gebrek aan structuur een slechte sfeer veroorzaakte. Ik zocht naar een betere aanpak. Geïnspireerd door pedagogen die verder kijken dan populaire trends, paste ik andere inzichten toe. Het resultaat: het wederzijds vertrouwen tussen mijn kinderen, mijn vrouw en mezelf groeide snel. Als kinderen worstelen, zo leerde ik, is dat omdat volwassenen hun onvoldoende structuur en begeleiding bieden.

Autoriteit liefdevol herstellen

Dit motiveerde me om een praktisch opvoedingsboek te schrijven dat ingaat tegen veel opvoedingsmythes: ‘12 regels over opvoeden met autoriteit’. Een belangrijk doel hierbij was ook ouders helpen te voorkomen dat hun kinderen radicaliseren, op de universiteit bijvoorbeeld. Zo schreef ik in 2021 over de epidemie van transseksualiteit bij meisjes. (Het is geen toeval dat de moordenaar van Charlie Kirk samenwoonde met een transseksueel.)

Autoriteit heeft een slechte naam, maar moet net centraal staan in een gezonde opvoeding. Autoriteit geven betekent niet onderdrukken, maar kinderen begeleiden, van afhankelijkheid naar zelfredzaamheid. Ouders nemen bij de geboorte de verantwoordelijkheid om hun kind te beschermen en te sturen, maar naarmate het kind groeit, geven ouders hun autoriteit geleidelijk af door hun vertrouwen te geven en verantwoordelijkheid aan te leren, waardoor de kinderen zelf autoriteit verwerven.

Worden jongeren zo makke schapen? Neen! Dit laat wel degelijk ruimte voor rebellie: een jongere die zijn standpunten beleefd en goed beargumenteert, verdient respect, ook al is hij fout. Maar de richtingloze rebellie van pretentieuze activisten, met torenhoge eisen, onzinnige vernieling en blind geweld, komt voort uit een grenzeloze opvoeding.

Anders durven opvoeden

We stappen beter af van het paranoïde, therapeutisch ouderschap en kiezen voor een opvoeding die kinderen uitdaagt en voorbereidt op het echte leven: met grenzen, verantwoordelijkheid en een moreel kompas – al is dat anders dan wat onze buren doen. Bewust samenleven is niet alleen vrije meningsuiting en politiek, maar ook de dagelijkse inzet in ons eigen gezin. Zo voorkomen we dat onze eigen kinderen ten prooi vallen aan radicale ideologieën. Dan kunnen ze ook als volwassenen onze fakkel overnemen.

Laten we de opvoeding van onze kinderen ernstig nemen: niet alleen als ouderlijke taak, maar als fundament van onze samenleving. Want als we onze kinderen verliezen aan extremisme of onzinnigheid, verliezen we de toekomst.