fbpx


Geopolitiek, Politiek
Navo

Wat kost de NAVO?




Enige tijd geleden verklaarde de Franse president Macron de NAVO hersendood. Maar de tijden kunnen veranderen. Nu rekent iedereen in het westen op de organisatie voor zijn veiligheid en onafhankelijkheid. Maar de vredespogingen van Macron waren geen succes. In 1949 begonnen met 12 leden, intussen telt de NAVO er al 30! De artikelen Het NAVO-verdrag van 1949 — en verlengd in 1999 — heeft drie specifieke artikelen over hulp aan de lidstaten. Vooreerst is er het minder bekende artikel vier…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Enige tijd geleden verklaarde de Franse president Macron de NAVO hersendood. Maar de tijden kunnen veranderen. Nu rekent iedereen in het westen op de organisatie voor zijn veiligheid en onafhankelijkheid. Maar de vredespogingen van Macron waren geen succes. In 1949 begonnen met 12 leden, intussen telt de NAVO er al 30!

De artikelen

Het NAVO-verdrag van 1949 — en verlengd in 1999 — heeft drie specifieke artikelen over hulp aan de lidstaten. Vooreerst is er het minder bekende artikel vier uit het verdrag. Dit artikel bepaalt dat een lidstaat advies kan inwinnen bij de bondgenoten wanneer de territoriale integriteit en de veiligheid in het gedrang komt. Dit is midden 2021 ingeroepen door Spanje in verband met de Marokkaanse dreigingen rond de Spaanse enclaves Ceute en Melilla. Het is een artikel dat kan ingeroepen worden door grenslanden en als het land uiteen zou vallen. Maar het gaat enkel om een advies.

Het meest gekend is artikel vijf uit het verdrag dat stelt dat een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op allen! Maar dat artikel moet samen gelezen worden met het artikel zes van het NAVO-verdrag, dat heel belangrijk is omdat het bepaalt op welk territorium het NAVO-verdrag van toepassing is.

Beperkt territorium

Het NAVO-territorium beperkt zich tot Noord-Amerika, Europa en Turkije. Bovendien moeten deze gebieden gelegen zijn boven de  Kreeftskeerkring. Daardoor geldt het enkel voor de Atlantische zijde van de Verenigde Staten en Canada. De vele eilanden van de NAVO-landen buiten dit gebied vallen dus niet onder de collectieve verdediging. Voorbeelden zijn de Nederlandse Antilliaanse eilanden, Frans Tahiti, de Britse Falklands, de vermelde Spaanse enclaves enzovoort.

In 1974 vochten Griekenland en Turkije over Cyprus, geen NAVO-gebied, een oorlog uit. Veel meer kon de NAVO niet doen dan bemiddelen. Maar het gaat uiteindelijk om een niet NAVO-gebied. Trouwens de spanningen tussen deze beide landen bestaan nog steeds over dit eiland.

Verder is er nooit een NAVO-lidstaat rechtstreeks aangevallen. Hierop is er de uitzondering van 1 september 2001 met de aanslagen op de Amerikaanse oostkust. Na de Koude Oorlog is de NAVO pas echt in werking getreden door zijn optredens in Joegoslavië, Afghanistan enzovoort. Op zijn minst een opmerkelijk feit is dat de NAVO militair is gaan optreden buiten zijn verdragsgebied.

Begrotingen

De NAVO is vooral een coördinerende intergouvernementele instelling. Inderdaad de organisatie heeft geen eigen leger, maar wat kost het voor 2022? De burgerlijke begroting van de NAVO of de uitgaven van het secretariaat-generaal te Brussel kost zowat 289 miljoen euro.

De begroting van het militair hoofdkwartier te Mons (SHAPE) kost 1,56miljard euro met onder meer de militaire operaties. Ten derde is er de investeringsbegroting van de NAVO met een kost van zowat 790 miljoen euro. Dit heeft betrekking op de investeringen in militaire faciliteiten die voor vele landen – alleen – te duur zijn en daarom worden gedeeld. Voorbeelden zijn havens, transmissie materieel, de ontwikkeling van de AWACS , drones etc.

Wie betaalt?

De burgerlijke begroting wordt betaald door de ministeries van Buitenlandse Zaken van de lidstaten. De twee andere begrotingen zijn voor de ministeries van Landsverdediging. Hieromtrent is er een verdeelsleutel vastgelegd op basis van de nationale militaire inspanningen en het BBP.

Voor het jaar 2022 betalen de Verenigde Staten en Duitsland elk 16,3444%, dan volgt het Verenigd Koninkrijk  met 11,2833% en Frankrijk met een aandeel van 10,4913%. Nederland betaalt 3,4506% en België 2,1043%. Onderaan de lijst van financiering staan IJsland (0,0642%) en Montenegro (0,0291%). De reden dat Washington DC hier evenveel betaalt als Duitsland is het gevolg van de veel groter defensie begroting van de Amerikanen.

Militaire uitgaven

Het jaarverslag (hier 2020) analyseert elke jaar de defensiebegrotingen van de lidstaten. Want sinds 2014 zijn er de zogenaamde ‘Wales normen’, waardoor de lidstaten wordt gevraagd om tegen 2024 minstens 2% van zijn BBP te besteden aan defensie en daarvan moet dan minstens 1/5 naar investeringen gaan.

Voor het jaar 2021 zijn er reeds elf landen in orde met de 2% BBP-regel en 19 met de investeringsregel. België, Canada en Duitsland zijn voorbeelden van landen die met geen van beide regels in orde zijn! Nederland en Italië voldoet reeds aan de 1/5 regel, doch niet aan de 2% BBP-regel. Buiten de Verenigde Staten, Frankrijk  en het Verenigd Koninkrijk zijn het vooral de grenslanden met Rusland (bijvoorbeeld Noorwegen, Baltische landen, Polen etc.) die voldoen aan de beide normen.

In nominale termen is het Amerikaans defensiebudget met 811 miljard dollar (raming 2021) de absolute ‘numero uno’. Dan volgen het Verenigd Koninkrijk (70 miljard), Duitsland (59) en Frankrijk (54). Ten aanzien van Frankrijk is het opvallend dat, sinds 2019, Duitsland een groter militair budget heeft dan onze zuiderburen.

Gezien de volledige onafhankelijke kernmacht (Force de Frappe) besteedt de Vijfde Republiek 25% van zijn budget aan de FFF. China wordt geraamd op 200 à 250 miljard dollar en India zit iets boven het Verenigd Koninkrijk. Het Russisch budget wordt  geraamd op het niveau van Londen. Trouwens het BBP van Rusland is de optelsom van de Benelux-landen. Maar Rusland is wel een kernmacht.

Politiek

Ongetwijfeld zal de Russische inval in  Oekraïne de oppositie doen smelten tegen hogere militaire uitgaven. Ook bij ons komen hogere budgetten voor het leger vlot door de Vivaldi-ministerraad. Het is afwachten tot in maart om ook eens te zien of men de kerncentrales gaat sluiten.

Het voorstel van MR-leider Bouchez om hierover een volksraadpleging te houden, zal vlot een grootste onderscheiding halen bij de stemming vanwege het kiezerspubliek. Met andere woorden: de twee ecologische partijen zitten gevangen in een ‘catch 22’ politiek verhaal.

Conclusie

Ongetwijfeld heeft de NAVO een meer dan belangrijke rol gespeeld in de historisch periode van vrede in West-Europa sinds 1945. Zonder de organisatie zouden de Poetin troepen zeker in 48 uur aan de Rijn staan. Het bondgenootschap steunt nog steeds vooral op twee erg mobile legers: de Britten en de Amerikanen.

Ten aanzien van de Oekraïne-oorlog  zal er een compromis moeten gevonden worden tussen de NAVO en de Russische leiders over de neutraliteit van het land, een nieuwe regering, een deel bij Rusland etc. En ook de organisatie kan eisen dat ze iets krijgt met de toetreding van Zweden en Finland tot het bondgenootschap.

Het lakse beleid van President Obama en Kanselier Merkel tegenover China en Rusland wordt nu betaald. Op korte termijn kan men al beginnen met het Russisch gas te vervangen door hetzelfde product in te voeren vanuit Canada, de Verenigde Staten enzovoort. Want Poetin gaat men vooral pijn doen met geld en macht. Always follow the money!

Herman Matthijs

Herman Matthijs doceert publieke en openbare financiën aan de UGent en de VUB.